Fenike Dini , diğer birçok eski kültürde olduğu gibi, günlük yaşamın ayrılmaz bir parçasıydı. Baal , Astarte ve Melqart gibi tanrılar adlarına tapınaklar inşa ettirdiler, onlara düzenli olarak adaklar ve kurbanlar yapıldı, krallık onların baş rahipleri olarak yapıldı ve hatta gemiler onların temsillerini taşıdı.

Seleflerinden ve komşularından etkilenen, fenikeliler, ticaret yaptıkları ve koloniler kurdukları her yerde inançlarını Akdeniz’e yayacak ve dinleri , en büyük kolonileri olan Kartaca tarafından gelişmeye ve yaşatılmaya devam edecekti.

Fenikeliler daha önce bahsedilen ateş ve şimşek tanrısı Reşef’e de taparlardı; saban icat etmekle anılan buğday tanrısı Dagon; ve yılanlar ve şifa ile ilişkilendirilen Shadrapa. Tanrı Chusor’un demir ve metal işçiliğini icat ettiği düşünülüyordu ve birkaç tanrı, sırasıyla Adalet ve Doğruluğu temsil eden Sydyk ve Misor gibi ideallerin kişileştirilmesiydi.

Kenanlıların ciddi denizcilik başarıları vardı. Fenikeliler görkemli gemileriyle Akdeniz boyunca seyahat edip İngiltere kadar kuzeye ulaşan; Mısır ve Senegal gibi yerlere de açılan muazzam denizcilerdi.

Fenikelilerin kendilerine özgü ticari ağları milattan önce 5.yy’da Akdeniz’de boy gösterir haldeydi. Fenike ticaret hattının bünyesinde büyüklü küçüklü ve her amaca hizmet eden gemiler vardı.

İnsan gücüyle yüzen yelkenli gemilerinden, milattan önce 3000 yılında Babil’den beraberlerinde sedir ağacı götürdükleri Mısır’a vardıklarını doğrulayan kayıtlarda bahsedilmiştir. Bu yelkenlileri 146’da Roma’lılar Kartaca’yı yendiğinde de kullanmıştı. Uzun mesafelere rağmen kereste, baharatlar, kehribar, değerli taşlar, bakır ve kölelerin sistematik bir şekilde bir ülkeden diğerine aktarılması gerekiyordu.

hhdhdhd

Fenikelilerin En Kilit Başarısı: Alfabe ve Yazı Sistemi
Hiç şüphesiz ki Fenikelilerin en sıra dışı başarısı geliştirdikleri yazı sistemidir. Bu yazı sisteminde kullanılan harfler Yunanlar tarafından çeşitlendirilerek Latin alfabesinin geliştirilmesine sebep olmuştur. Ve bu alfabe Fenike alfabesinin yerine geçmiştir.
Bu alfabenin kökü, milattan önce 15.yy ve öncesinde Fenikelilerin çivi yazısında kullandıkları Proto-Kenan alfabesine dayanmaktadır. Bilinen en eski Fenike yazıtları Babil’dedir ve tarihleri milattan önce 1000 yılına dayanmaktadır. Yunan, Etrüsk, Latin, Arap, İbrani, Hint ve Güney Asya dillerinin alfabelerinde Fenike alfabesin karşımıza çıkar.
Dış Güçlerin Hakimiyeti Altında Fenike Şehirleri
Tarihlerinin çoğunda Fenikeliler Mısır, Asur, Babil, Fars, Makedonya ve Roma uygarlıklarının hakimiyeti veya etkisi altında kalmıştır.
538 yılında II. Kiros ve Farslılar Fenike’yi fethetti. Ve gittikçe gelişen 4 vasal devlete böldü: Sidon, Tyre, Arvad ve Babil. Zamanla Fenike medeniyeti çökmeye başladı. 332’de Büyük İskender Tyre ve diğer Fenike şehirlerini ele geçirdi. Büyük İskender’den sonra Fenikeliler Batlamyus’un önderliğindeki Mısır’ın hakimiyeti altına girdi. Sonrasında ise Selevkos İmparatorluğu bölgeyi hakimiyeti altına aldı. MÖ 64’te ise Fenike şehirleri Roma kontrolüne girmişti.
Antik Uygarlıkların Esrarengiz Çöküş Nedenleri
Editör: Aksel Deniz Günal
8. ve 7.yüzyıllarda ilk önce Asur askerleri, ardından MÖ 586 yılında II. Nebukadnezar ve Babil kuvvetleri tarafından yerle bir edilen Fenike şehirlerinin şaşalı dönemleri sona ermişti.
Bağımsız kalabilen tek şehir ise Sur (Tyre) şehriydi.
&
"Necm" kelimesinin anlamı: Arapça'da "necm", Kur'an'da "bitki" anlamına gelir, ancak "yıldız" anlamına da gelebilir.
"Necm çimen türü bitkiler": Bu ifade, muhtemelen Kur'an'daki "necm" kelimesinin "bitki" anlamıyla uyumlu olarak, cennetteki yeşil, çimen benzeri bitkileri kastetmektedir. -Yasar Nuri Öztürk Hocam
"Ezvac", Arapça kökenli bir kelime olup "zevc" kelimesinin çoğuludur ve "çiftler" anlamına gelir.///
(أَزْوَٰجٍ) ezvacin kelimesi kökü (زوج) eş (couple), çift (pair) anlamındadır.Hans Wehr “ زوج ''zevc”; “kendi cinsinden bir diğeri ile beraber bulunan” demektir.
Tüm ayetlerde zevc kavramına “çift, denk, tür, sınıf, yandaş, benzeri” gibi anlamlar verilmiştir. (Örnek: Vakıa 7, Tekvir 7, Şuara 7, Lokman 10) Ancak eğer ayetlerde insandan bahsediliyorsa, burada geçen “zevc” in insanın karısı/kocası olduğu konusunda bir ittifak vardır.

İbn Vahşiyye, en ünlü eseri olan "Kitabü'l-Filaha en-Nabatiyye" (Nabati Ziraat Kitabı) adlı eserinde, Babil ve Süryani uygarlıklarından kalma olduğu iddia edilen tarım tekniklerini ve kadim bilgileri bir araya getirmiştir. Bu kapsamlı çalışma, üzüm ve hurma ekimi gibi belirli ekinlerin yanı sıra, sulama sistemleri, toprak bakımı, ekin rotasyonu ve hatta büyücülük ve astroloji gibi konuları da içerir.

Kitapta ele alınan su sistemleri konuları arasında şunlar yer alır:

Su yönetimi: Kıtlık zamanlarında suyun adil dağıtımını sağlamak için kanalların dönüşümlü kullanımı gibi teknikler.
Sulama yöntemleri: Özellikle kuru arazileri sulamak için hilal şeklindeki kanalların kullanımı.
Toprak sağlığı: Toprak tuzluluğu gibi sorunlarla mücadele için pratik çözümler.

İbn Vahşiyye, bu eserinde bilimin yanı sıra, bitki davranışlarını ve iklim sinyallerini gözlemlemeye dayanan, kadim zamanlardan kalma çiftçilik bilgeliğini de aktarmıştır. Eser, Orta Doğu'da tarım ve su yönetimi üzerine yazılmış en etkili kitaplardan biri kabul edilir.

Asurluların Muşkili Mita dedikleri oğlu Midas.

Friglerin tarihi, MÖ 12. yüzyılda Hititlerin yıkılmasından sonra Trakya ve Boğazlar üzerinden

Anadolu'ya gelen Hint-Avrupa kökenli bir halkın MÖ 9-8. yüzyıllarda Orta anadolu'da

güçlü bir krallık kurması ve başkenti Gordion'da Midas (günümüz AnkaraPolatli ilcesi)

gibi efsanevi krallarla en parlak dönemlerini yaşamasıyla başlar. Ancak MÖ 7. yüzyılda Kafkasya'dan gelen Kimmerlerin saldırılarıyla yıkılmış, ardından küçük beylikler halinde varlıklarını sürdürmüş ve Lidya ile Pers egemenliğine girmişlerdir.

Çengelli iğneyi (fibula) Anadolu'ya kazandıran ve mozaik sanatını mimaride kullanan ilk halklardan biridirler.

"Fibula" kelimesi, kemiğin adını aldığı modern bir çengelli iğneye benzeyen "kopça" veya "toka" anlamına gelen Latince bir kelimeden türemiştir.

Köken: Antik yazarlara göre Makedonya ve Trakya'dan Anadolu'ya göç eden Trak kökenli bir halktırlar. Genel kabul gören görüş, Hint-Avrupa kökenli oldukları yönündedir.
''Afyon Frig Vadisi.(Aslantas)''
Ana Tanrıça Kibele: Friglerin baş tanrıçası Kibele'ydi ve dinsel yaşamlarında önemli bir yer tutuyordu. Kayalara oyulmuş tapınaklar ve anıtlar (örneğin Afyonkarahisar'daki Aslantaş ve Aslankaya) bu inancın örnekleridir.
&
6. yüzyıl Bizans tarihçisi Stephanos Byzantinos, coğrafya sözlüğünde MÖ 2. yüzyılda Afrodisiaslı Apollonius'a dayandırarak Ankara'nın kuruluşuna dair bilgiler vermektedir. Bu bilgilere göre MÖ 278'de Anadolu'ya gelen Galatlar, Pontus kralı I. Mithridatis Ktistes ile birlikte Mısır'a karşı bir savaşa girer, onları mağlup ederek denize kadar sürer ve Mısırlılar'ın gemilerinden aldıkları çapaları da zafer nişânı olarak beraberlerinde yurtlarına getirir.
Ptolemaioslar, MÖ 305'ten MÖ 30'a kadar Mısır'ı yöneten, Büyük İskender'in generallerinden Ptolemaios I Soter tarafından kurulan bir Helenistik krallıktır. Hanedan, özellikle Kleopatra VII gibi figürler aracılığıyla tarihi kayıtlarda yer almıştır. Taht mücadeleleri ve siyasi entrikalar bu dönemde yaygındı.
Kenanlıların ciddi denizcilik başarıları vardı. Fenikeliler görkemli gemileriyle Akdeniz boyunca seyahat edip İngiltere kadar kuzeye ulaşan; Mısır ve Senegal gibi yerlere de açılan muazzam denizcilerdi.
Fenikelilerin kendilerine özgü ticari ağları milattan önce 5.yy’da Akdeniz’de boy gösterir haldeydi. Fenike ticaret hattının bünyesinde büyüklü küçüklü ve her amaca hizmet eden gemiler vardı.
İnsan gücüyle yüzen yelkenli gemilerinden, milattan önce 3000 yılında Babil’den beraberlerinde sedir ağacı götürdükleri Mısır’a vardıklarını doğrulayan kayıtlarda bahsedilmiştir. Bu yelkenlileri 146’da Roma’lılar Kartaca’yı yendiğinde de kullanmıştı. Uzun mesafelere rağmen kereste, baharatlar, kehribar, değerli taşlar, bakır ve kölelerin sistematik bir şekilde bir ülkeden diğerine aktarılması gerekiyordu.
Milattan önce 1200lü yıllarda bile kumaş boyası olarak kullanılan ve kullanımı Yunanlar ve Romalılar tarafından devam ettirilen Fenike moru denilen renkti. Hepsinden önemlisi ise Lübnan sediriydi ve değerli ve kar getiren bir malzeme olarak görülürdü. Bu malların karşılığında Fenikeli tüccarlar altın, gümüş, tunç, kurşun, bakır ve ticareti fazlaca yapılan köleler ithal ederdi.

Tarihçi Memnon'a göre, I. Mithridatis, Bithynia'yı işgal eden I. Ptolemaios'un (muhtemelen I. Soter değil, daha sonraki bir Ptolemaios kumandanı veya korsan olduğu düşünülüyor) birliklerine karşı Galat paralı askerlerini kullanarak Mısırlıları denize dökmüştür.

Kleopatra ve Marcus Antonius'un güçleriyle Octavianus arasında MÖ 31'de Yunanistan açıklarında gerçekleşen Aktium Deniz Savaşı (MÖ 31) Marcus Antonius ve Mısır Kraliçesi Kleopatra'nın birleşik güçleriyle Octavianus'un (gelecekteki İmparator Augustus) filosu arasında yapıldı. Yunanistan'ın batı kıyısındaki Actium burnu açıklarında gerçekleşen bu savaş, Roma Cumhuriyeti'ndeki iç savaşın son belirleyici çatışmasıydı ve Octavianus'un mutlak zaferiyle sonuçlandı.

Başka kaynaklar, Mısır Kralı II. Ptolemaios Philadelphos'un MÖ 270 civarında kendi ordusuna aldığı 4.000 Galat paralı askerin isyan etme planları yaptığını, bunun üzerine Ptolemaios'un onları Nil Nehri'ndeki ıssız bir adaya terk ederek açlıktan veya birbirlerini öldürerek yok olmalarına neden olduğunu belirtir. Bu zafer, Ptolemaioslar tarafından büyük bir başarı olarak kutlanmıştır.

M.Ö. 41 yılında Mısır’dan çok önemli bir konuk gelir Tarsus’a. Yelkenleri erguvan renkli atlastan, kürekleri gümüş, gövdesi altın yaldızlı gemi kraliçe Kleopatra’yı getirdiğinde; sevgilisi Romalı komutan Marcus Antonius, güçlü surlarıyla ünlü kentte onu karşılamaya hazırdır.

Tarsus, o zamanlar ekonomide, siyasette ve düşünce yaşamında zaten şöhretli bir isme sahiptir. Bu gücün farkını anlayan Antonius, Tarsus’u kısa sürede geliştirerek Roma’nın Doğu kanadının yönetildiği askeri bir üs haline getirir. Marcus Antonius, Kleopatra için o zamanın limanı olan Gözlü Kule'de büyük bir tören düzenler, masmavi bir gökyüzünün altında Mısır kraliçesi Kleopatra, Deniz Kapısından girerek Tarsus’a ayak basar.

(Piri Reis Haritası'nda Tarsus... Tarsus bir zamanlar denizle bağlantısı olan Regma Lagünü'nün yanına kurulu bir liman kentiydi...(Harita Nurettin Çelmeoğlu tarafından türkçeleştirildi)

Tarihi kaynaklar, Tarsus merkezinde bir zamanlar iç ve dış surları ve beş kapısı olan büyük bir kaleden bahsetmektedir. Ancak bu yapı, 1832 yılında Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa'nın Tarsus'u işgali sırasında, bölgedeki diğer inşaatlarda kullanılmak üzere taşlarının sökülmesiyle büyük ölçüde yok olmuştur.

Gülek Kalesi, Tarsus'un kuzeyinde, Toroslar'daki stratejik Gülek Boğazı (Kilikya Kapısı) üzerinde yer alan, Orta Çağ'dan kalma, Tarsus'un tarihî ve askerî önemini vurgulayan, Anadolu ile Akdeniz arasında kilit bir geçiş noktası olarak kullanılan tarihi bir yapıdır ve günümüzde Ermeni dönemi ile Osmanlı dönemine ait izler taşır.

William Henry Bartlett Kilikya Kapisi.

Gülek Boğazı, antik çağlarda Kilikya Kapısı (Kilikia Pylai) olarak bilinen, Toros Dağları'ndaki stratejik bir geçittir ve Akdeniz Bölgesi ile İç Anadolu'yu bağlar; Mersin'in Tarsus ilçesi sınırlarında yer alır, Anadolu'nun güneyden gelenlere karşı doğal savunma hattı ve ticaret yolu olmasıyla tarih boyunca büyük önem taşımıştır.

Tarsus tarihi, MÖ 8000'lere dayanan, Neolitik Çağ'dan itibaren yerleşimin olduğu, Hititlerden Roma'ya, Bizans'tan Osmanlı'ya birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, stratejik konumuyla ticaret ve kültür merkezi olmuş bir şehirdir; özellikle Hz. Danyal, Hz. Lokman, Aziz Paul gibi peygamber ve azizlerin yaşamasıyla dini açıdan da önem kazanmış, Kleopatra Kapısı ve Gözlükule gibi tarihi eserleri barındıran zengin bir geçmişe sahiptir.

Kleoptara'nın Tarsus'a Gelişi - Claude Lorren

Helenistik ve Roma dönemlerinde ki Tarsus’ta ki bu bilim çevresinin varlığını Sir William Ramsay, “Üniversite” olarak adlandırır. Gerçekten o dönemden öncesinde ve sonrasında Tarsus’ta bir çok felsefe akımı oluşmuş ve bir çok filozof yaşamıştır. Tarsus, o dönemde antik dünyanın en önemli Stoa felsefesinin merkezi konumundadır. O dönemde stoa felsefesinin en güçlü filozofu Athenodorus (İ.Ö. 74-7)’dur.

Kökeni ve Mitoloji:

Adını nehir tanrısı Cydnos'un oğlundan veya Pegasus'un ayağından (Tarsos - ayak tabanı) almıştır.
Nuh Peygamber'in torunu Tarasis tarafından kurulduğuna dair rivayetler de vardır.

Önemli Tarihi Dönemler:

Hititler: MÖ 2500'lerde yeniden imar edilmiş, bölgenin başkenti Tarsa olmuş, ticaret gelişmiştir.
Roma Dönemi: MÖ 66'da Roma vilayeti merkezi olmuş, İmparator Augustus döneminde gelişmiştir.
Bizans Dönemi: Aziz Paul'ün (Pavlus) memleketi olması nedeniyle önemli bir din merkezi haline gelmiştir.
İslam Dönemi: 637 (Hicri 218) yılında Müslümanlar tarafından fethedildi; Halife Memun, Harun Reşit gibi önemli isimlerin izleri bulunur.
Selçuklu ve Osmanlı: Selçuklu hâkimiyetinden sonra Memlükler ve Osmanlı İmparatorluğu'na bağlanmış, 1516'da tam olarak Osmanlı toprağı olmuştur.

Galatlar, bu zafer üzerine onlara verilen topraklar üzerinde bir kent kurar, adını da "çapa" anlamına gelen "Ankyra" koyarlar. Ankara'da MÖ 240 veya 239 yılında Selevkos İmparatoru Selevkos II Kallinikus ile kardeşi Antiokus arasındaki çarpışma Ankyra Muharebesi olarak tarihe geçmiştir.

Ankara keçisinin (tiftik keçisi) bölgeye özgü bir değer olması tarihsel bir bağlantı kurulmasını sağlar, ayrıca bazı kaynaklar Friglerin sembollerinde 'dağ keçisi'ne yer verdiklerini belirtir, bu da Friglerin keçi kültürüyle ilgisini gösterir.
Sembolik Bağlantı İddiası: Bazı yorumcular, Frig yazıtlarında ve kalıntılarında görülen "dağ keçisi/Ankara keçisi" sembollerinin, Friglerin Gök Tanrı dinine inandıklarını gösteren işaretler arasında yer aldığını iddia etmektedir. Ancak bu, hayvanın o dönemde evcilleştirilmiş bir ırk olarak var olduğu anlamına gelmemektedir.
Arkeolojik Buluntular: Pazarlı kazılarında (Frig dönemi) "hayat ağacı ve keçiler" figürlerine rastlanmıştır, bu da keçilerin Frig kültüründe sembolik bir önemi olduğunu düşündürebilir.
Tarihçi Pausanias’a göre Ankyra, Kral Midas’ın kurduğu kentti. Pausanias, "gemi çapası" anlamına gelen Ankyra adının, Frig kralı Midas'ın bir demir parçası bulduğu yere Anker (Yunanca gemi çapası anlamında) ismini vermesinden kaynaklandığını ve Kral Midas'ın, kente adını veren çapayı Zeus Tapınağı'nda sakladığını söylemektedir.
2. yüzyılın ortalarında yaşamış olan Lidyalı seyyah Pausanias, Galatlar'ın Anadolu’ya yerleşmeleri hakkında bilgi verirken, Ankara’dan da söz eder. "Ankyra" kentini Gordios'un oğlu Midas’ın kurduğunu ve Frigler'in bir kenti olduğunu anlatır. Yunanca ve Latince gemi çapası demek olan kentin ismi için açıklama yapma gereğini duyan Pausanias, Midas’ın bulduğu gemi çapasının, kendi dönemine kadar Jüpiter Tapınağı'nda saklandığını söyleyerek kentin isminin hikâyesini aktarır. Çapa, 2. yüzyıldan itibaren sikkelerin üzerine de işlenmektedir.
Gene Pausanias, adı geçen metinde, Midas kaynağı adı ile bilinen ve üzerine öyküler yazılan su kaynağının Ankyra kentinde olduğunu bildirir ve "İşte Galatlar bu Ankyra kentini aldılar" der.
Ankyra, Frigler zamanında önemli bir kentti. Pers İmparatorluğu'na giden Kral Yolu üzerinde bulunuyordu ve MÖ 333'te Büyük İskender'in III. Darius ile savaşmaya giderken Ankyra'dan geçtiği kayıtlarda yer alır.

The Kurdish Ezdian Alphabet, created 855 AC - Alfabeya Mishefa Reş (Cîlwe)

İbn Vahşiyye, bu dört kadim alfabeyi ele aldıktan sonra başka bir kadim alfabenin de olduğunu yazıyor. Bu alfabenin 37 harfini Arapça karşılığıyla yazan İbn Vahşiyye, kürtlerin bu alfabenin kendilerine ait olduğunu ve buna delil olarak da Binu Şad ve Masi Sorati (Penuşad ve Masa…’nın) bütün kitaplarını ve ilimlerini bu alfabe ile yazdıklarını delil getirmelerini aktarmıştır. İbn Vahşiyye, Bağdat’ta ve Navus’ta bu alfabeyle yazılmış yaklaşık 30 kitap gördüğünü belirtiyor. Ayrıca bunlardan 2 tanesinin Şam’da kendisinin yanında olduğunu belirten İbn Vahşiyye, birinin üzüm ve hurma ekimi diğerinin ise sular, suların özellikleri ve onların sahipsiz topraklarda nasıl çıkarılacağı ile ilgili olduğunu söylüyor. İbn Vahşiyye, o iki kitabı Kürtlerin dilinden Arapların diline tercüme ettim ki tüm insanlar faydalansın, diyerek sözü edilen kitabını sonlandırmış.

Nebati Kodeksi: İklim değişikliği çağında eski bir fısıltı

Bu özellik, modern çevresel zorluklarla uyum sağlayan eski tarım bilgeliği ve sürdürülebilir uygulamalar üzerine 10. yüzyıl el yazması olan Nabataean Tarımı'nı keşfetmektedir.

M.S. 10. yüzyılda, Bağdat kütüphaneleri mum ışığında aydınlatıldığında ve kitaplar filozofların mürekkebi ile yazıldığında, tuhaf bir el yazması tarih boyunca sessiz bir yolculuğuna başladı.

Nebati Tarımı, Nebati çevirmeni İbn Vahşiyya'ya atfedilir ve kısmen tarım el kitabı, kısmen kozmik kutsal metin ve kısmen şiirsel bir hayaldir. Bir Süryani metninin çevirisi olduğunu iddia ediyor — bir zamanlar Orta Doğu'da yaygın olarak kullanılan bir dil — o dönemde zaten eski olan ve İbn Vahşiyya'nın sözüne inanırsak yaklaşık 20.000 yıl önce. Çok az akademisyen bunu yapar, ancak kimse el yazmasının yankısını tartışamaz. Bu sadece bir kitap değil, Nebati geleneğine dayanan bir dünya görüşüdür — orta ve güney Irak'ta yaşayan kırsal, Arami çiftçilerinden doğan — ve içeriği eski zamanlardan günümüze yankı uyandırır.

Bugün, Dünyanın Yerli Halkları Uluslararası Günü'nde, bu Nebati sesi bize folklor ya da masal şeklinde değil, ciddi, sessizce acil bir öneri olarak sesleniyor. Bize toprağın bizim değil, sohbet etmek için bizim olduğunu söylüyor. Bu bilgelik sadece uydular ve sensörlerde değil, aynı zamanda azalan ayın altına soğan ekmede de dikkatli bir zamanlamada yatıyor olabilir.

GPS güdümlü traktörler ve tablolara aşina olan modern ve teknoloji odaklı okuyucular için, The Nabatean Agriculture başka bir zamandan gelen bir mektup gibi okunabilir. Yine de, eski düzyazısı ve ara sıra astrolojik sapmaları arasında gömülü şaşırtıcı derecede modern bir fikir var: toprak nasıl iyileştirileceğini biliyor. Keşke dinlesek.

Kutsal Sıradan için Bir El Kitabı

El yazması emirler veya hesaplamalarla değil, saygıyla açılır. Burada su bir meta değil, bir ruhtur. Ürünler verim birimleri değil, mevsimlerin ve toprakların geniş bir koreografisindeki varlıklardır. Kuru ortamlara ve hassas ekosistemlere özel tarım tekniklerini anlatıyor. Su yönetimi, toprak bakımı ve ürün seçimi gibi konuları kapsar — hepsi gözlem ve yaşanmış deneyime dayanır.

Kitap, incir ağaçlarının aşılanmasından kuru arazilerin hilal şeklindeki kanallarla sulanmasına kadar birçok temayı kapsıyor. Ama bunu neredeyse ibadet tonuyla yapıyor.

İbn Vahşiyya'nın çiftçileri sanayi aktorları değildi. Onlar hikaye anlatıcılardı. El yazması, eski çiftçilerin bitki davranışını, toprak dokusunu ve iklim sinyallerini gözlemleyerek suyu nasıl bulduklarını ve dağıttıklarını göstermektedir. Bu bilgi, modern altyapıdan çok önce verimli sulama sistemlerini destekledi ve sert, kurak ve yarı kurak arazilerde tarımı mümkün kıldı. İbn Vahşiyya, özellikle tuzluluk olmak üzere toprak bozulması için pratik çözümler sunar — bu konu bugün de gündelik geçerlidir. Önerileri arasında ürün dönüşü, doğal toprak değişiklikleri ve daha sağlıklı verimlerin ile uzun vadeli arazi verimliliğinin teşvik edilmesi yer alıyor. Nebati Tarımında haşere kontrolü bile garip bir şekilde öngörülü hissettiriyor. Glifosat yok — yabani otları öldürmek için tasarlanmış bir kimyasal. Genetik olarak değiştirilmiş tohum yok. Sadece sarımsak demleri, eşlik ekimi ve ay ışığında demlenen fermente özetler. Bugün "yenileyici tarım" dediğimiz şey, İbn Vahşiyya'nın dünyası için nesiller boyunca aktarılan bir bilgelikti.

Günümüz çevre politikası ve kalkınma çevrelerinde, "NbS" — doğa temelli çözümler — günümüzün kısaltmasıdır. Kıyı erozyonu önlemek için mangrov dikin. Sulak alanları yeniden süzerek süzmek için geri getirin. Beton barajlar yerine eski sulama kanalları kullanın. Kulağa çığır açan geliyor, ta ki fark edene kadar: İbn Vahşiyya bin yıl önce buradaydı.

Suya yaklaşımını düşünün. Nebatialılar toprağı okuyordu. Yağmuru yeraltı sarnıçlarına yönlendiriyor, doğal akarsuların kıvrımlarını taklit ediyor ve buharlaşmayı azaltmak için gölge kullanıyorlardı. Bugün buna "yeşil altyapı" diyoruz.

Köklerin şiiri

Ancak Nebati Tarımı'nı gerçekten ayıran şey pratik içeriği değil, şiirsel ruhudur. Talimatlar ve diyagramlar arasında şiirler yer alır — zeytin ağaçlarına övgüler, deniz tarafından yutulan harabe kasabalara dair elegiyalar, hafıza eylemleri olarak şiirler (Qasa'lanmış).

Şiirin ekmek kadar hayati olduğu bir kültürde, tarımsal bilgi sıkça söyleniyor, ilahi söylenir ve sahneleniyordu. Nebati Tarimı, zeytinağını kuru iklimler ve düşük kaliteli topraklar için son derece verimli bir ürün olarak öne çıkarır; kuraklığa dayanıklılığı ve minimal bakım ihtiyaçları nedeniyle övülür. İbn Vahşiyya, zeytin ağaçlarının uzun ömürlü ve hasatının maliyet etkin olduğunu şiirsel yapılar kullanarak kaynak kısıtlı ortamlarda gıda güvenliğine katkıda bulunduğunu anlatır. Onu "kutsanmış bir ağaç — yaprakları şifacı, yağı parlayış" olarak tanımlıyor ve çeşitli pratik değerini ve sağlık faydalarını vurguluyor.

Şairin sürdürülebilirlikle ne ilgisi olduğunu sorabiliriz? Herşey. Çünkü şiir, çiftçilik gibi, dikkat gerektirir. Aceleye direniyor. Gözleme, saygıya, yavaşlığa dayanır. Ve Antroposen'de yeniden öğrenmeye çalıştığımız şey bu değil mi? Yavaşlamak. Fark etmek için. Umursamak için.

Yerli bilginin değeri

Dünyanın Yerli Halkları Uluslararası Günü'nü kutlarken, sadece geçmişi korumaya değil, aynı zamanda onunla etkileşime girmeye davet ediliyoruz. Bir kalıntı olarak değil, bir öğretmen olarak. Yerli bilgisi statik folklor değildir. Evrilir. Uyum sağlar. Ve en önemlisi, bu devam eder.

Antik Mezopotamya'nın tuzlu rüzgarlarında, Nebati çiftçi bir zamanlar yıldızlara bakıp ne zaman ekeceğini biliyordu. Toprağın ruh hallerini, sessizliklerini, açlığını biliyordu. Bugün, algoritmalar ve iklim gösterge panelleri arasında, bu bilginin biraz olmasına ihtiyacımız var. Bir tohumun yanında diz çöküp toprağa güvenmek için gereken alçakgönüllülüğü temsil eder. Bu manevi bir ilişkidir.

İbn Vahşiyya'nın el yazması başka bir çağdan bir fısıltıdır, evet, ama aynı zamanda bir provokasyondur. Sürdürülebilirliğin sadece teknoloji meselesi değil, söylemler olduğu fikrini ciddiye alsaydık? Ekosistemleri optimize edilecek sistemler olarak değil, bakılması gereken akrabalar olarak ele alsaydık?

Nebati Tarımı bir politika belgesi değildir. Hakemli olarak değerlendirilmez. Kitapta sapmalar, çelişkiler ve ara sıra halüsinasyonlar bulunur. Yine de gerçek dayanıklılığın sadece yenilikte değil, aynı zamanda Yerli bilgi sistemlerinin zamanla test edilmiş uygulamalarını yeniden gözden geçirmekte olduğunu hatırlatıyor. Ama kendi anlamıyla kutsal bir metin — bilginin her zaman doğrusal olmadığını ve bazı gerçeklerin veri yerine şiir şeklinde taşındığını hatırlatan bir metin.

Eski el yazmalarını tekrar gözden geçirelim ve tadını çıkaralım. Onları sadece bilginin gözü ile değil, öğrencinin alçakgönüllülüğüyle de okuyalım. Çünkü bazen gelecek dipnotlarda saklanır. Ve bazen en acil sorularımızın cevabı bir zeytin ağacı ve bir şiirle başlar.

—

Kitaba erişmemize izin verdiği için Ürdün Üniversitesi Antik El Yazması ve Rezervi'ne özel teşekkürler. Orijinal kitap İstanbul'daki Cabo Sarai Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.

#####

Kimyasal gübre kullanımı toprağa zarar vermesinin yanında haşerelere de sebep oluyor. Çiftçi bu kez de gidip haşere ilacı satın alıyor ki ürününü koruyabilsin. Bu ilaçlar da hem toprağa hem üretilen ürüne, dolaylı olarak ürünleri tüketenlere zarar veriyor. Bu öyle bir döngü ki, bu döngünün yükü çiftçileri intihara, toprağı verimsizliğe, toprakta yaşayan canlıları ölüme, o ürünleri tüketen insanları ise hastalığa mahkûm ediyor. Yaratılış maddemiz olan toprağa iyi davrandığımızda bize fayda sağlarken ona kötü davrandığımızda aslında kendimize zarar veriyoruz.

Evinin çatısını bir bahçeye dönüştüren ve kendi yiyeceği sebze ve meyveleri orada yetiştiren birini görmek sevindiriyor. Bunu yapan kadın kendi ürünlerini tüketiyor olmanın yanında tavan bahçesinin faydalarını şöyle sıralıyor: Yağan yağmurun %80’ini tutuyor, alt kata izolasyon sağlıyor, çatıyı güneşin olumsuz etkilerinden koruyor ayrıca havayı da temizliyor. Sanayi çağından önce insanlar evlerini topraktan (kerpiçten) yapıyorlardı. Toprak ev, kış mevsiminde sıcak olurken yaz mevsiminde ise serin oluyordu.

Vandana Shiva, Hintli dünyaca ünlü bir çevreci, ekofeminist, bilim insanı ve küreselleşme karşıtı aktivisttir; özellikle tohum ve gıda egemenliği konularında çalışır, organik tarımı savunur, genetiği değiştirilmiş organizmalara (GDO'lar) karşı çıkar ve 50'den fazla kitabı bulunmaktadır. 1991'de kurduğu Navdanya hareketiyle tohum çeşitliliğini korumaya adanmıştır ve «tahılın Gandhi'si» olarak bilinir.

Yeşil Devrimin Şiddeti adlı kitabı yazdım ve şiddet içermeyen gıda ve tarım sistemlerini geliştirmeye söz verdim. 1984'ten beri bunu yapıyorum.

Küreselleşme, gıda sistemleri, ekofeminizm, tek kültürler, dünya demokrasisi ve biyolojik çeşitlilik gibi çeşitli konuları kapsayan birçok yayının yazarıdır. Bu kitaplar arasında "Soil not Oil" ve "Reclaiming the Commons" gibi kitaplar bulunmaktadır.

Ekoloji ve tarım üzerine 20'den fazla kitabın yazarı olan Tric, tarım üzerine yeni bir söylem sunduğu için Fukuoka Asya Kültür Ödülü 2012, Sydney Barış Ödülü 2010, Right Livelihood Award 1993 gibi prestijli ödüllerle onurlandırılmıştır.

https://www.dailymotion.com/video/x1z2oal

Kategori:

Sürdürülebilir Yaşam

04 Aralık 2020

Gezegenin kaynaklarını hızla tüketirken bunu telafi etmek için ters orantılı olarak çoğalttığımız kavramlardan biri de ‘permakültür’. İlk duyduğumuzda “Gerçekten de çevreden mi bahsediyoruz?” diye sormamıza neden olsa da permakültür, dengesi gittikçe bozulan insan-doğa ilişkisine odaklanıyor.

Anlamdan ilerleyelim… Permakültür, İngilizce ‘kalıcı’ (permanent) ve ‘tarım’ (agriculture) kelimelerinin birleşmesinden oluşuyor. Ama sadece tarımla ilgili sanmayın; permakültür, birleşen iki kelimeden çok daha fazlası: Sürdürülebilir tarım, yaşam, mimari yöntemlerinin neredeyse hepsini kapsıyor. Ekolojik tasarım ve mühendisliğin yanı sıra kaynak yönetimi gerektiriyor.

En basit haliyle permakültür, insan yerleşimlerini doğada bulunan ilkelere ve sürdürülebilirlik fikrine göre tasarlamak anlamına geliyor. Şehir bostanlarını düşünün, başlamak için iyi bir örnek teşkil ediyor.

O zaman bu kavram nereden çıkmış, nasıl yöntemler belirlemiş, günlük hayatta nasıl karşımıza çıkabilir gelin yakından bakalım.

Permakültürün ABC’si

Kavramın temelleri 1970'li yıllarda Avustralyalı Bill Mollison ve David Holmgren tarafından atıldı. Durduk yere değil elbet!

Permakültür; sanayi, tarım ve mevcut ekonomik sistem nedeniyle çevrenin kirlenmesine, bitki ve hayvan türlerinin birer birer yok olmasına tepki olarak geliştirildi. Doğada var olan her türlü sistemin bilgisini kullanarak yepyeni bir yaşam inşa etmeyi amaçladı.

Mollison bunu kitaplara şöyle geçirdi: Permakültür; doğal ekosistemlerin çeşitliliğine, istikrarına ve esnekliğine sahip olan tarımsal olarak üretken ekosistemlerin bilinçli tasarımı ve bakımlarının sağlanmasıdır.

Bu resmi tanımı, “Doğaya rağmen, doğaya karşı değil; doğayla birlikte hareket et” diye okuyabiliriz. Yani modern dünyanın nimetlerini elimizin tersiyle itmeyeceğiz ama yaşamımızı, doğanın işlevlerini ve sistemlerin birbirine bağımlılığını gözlemleyerek tasarlayacağız. Sadece büyümeyi ve bolluğu değil, yenilenmeyi de hedefleyeceğiz. Sistemin tümüne fayda sağlayan ‘simbiyotik’ bir ilişki yaratacağız. Peki nasıl?

Permakültür; sanayi, tarım ve mevcut ekonomik sistem nedeniyle çevrenin kirlenmesine, bitki ve hayvan türlerinin birer birer yok olmasına tepki olarak geliştirildi. Doğada var olan her türlü sistemin bilgisini kullanarak yepyeni bir yaşam inşa etmeyi amaçladı.

Bu işin de bir prensibi var

Kavramın yaratıcılarından olan Bill Mollison, bu simbiyotik ilişkiyi tasarlamak için şöyle bir çerçeve çiziyor:

Yeryüzüne önem ver: Canlı ya da cansız tüm yaşam sistemlerinin devamı ve çoğalması için gerekli koşullar sağlanmalı.

İnsanlara önem ver: Var olmaları için insanların gerekli kaynaklara ulaşması sağlanmalı. Gıda, barınma, eğitim, iş, sosyal hayat gibi akla gelen her şey bu kapsama giriyor.

Nüfusa ve tüketime sınır getir: Kendi ihtiyaçlarımızı yöneterek, yukarıdaki ilkeleri ilerletmek için kaynak (zaman, para ve enerji) sağlamalıyız.

Permakültür'ün diğer bir tanımı "sürdürülebilir yerleşimler" tasarlamaktır. Bu bir felsefe ve toprak kullanımı yaklaşımının, tek yıllık ve çok yıllık bitkiler, hayvanlar, mikroklima, toprak ve su yönetimi ve insan ihtiyaçlarının birlikte ve bağlantılı olarak iç içe geçtiği üretken topluluklar bütünüdür.

Felsefeye göre; bitkiler, hayvanlar, onların besin döngüleri, iklim faktörleri ve hava döngüsü süreçleri ekolojik resmin bir parçasıdır. Habitat sakinlerinin ihtiyaçları gıda, enerji, barınma ve altyapı için kanıtlanmış teknolojiler kullanılarak sağlanır. Sistemde bir elemanın çıkışı başka bir elemanın girişi olarak görülmektedir.

Sürdürülebilir bir sistemde, iş yükü en aza indirilmiş, atıklar kaynak şekline dönüştürülmüş ve verim en üst düzeye çıkartılmıştır. Bu ilkeler çiftliklerde, evlerde, bir ölçüde kentsel yerleşimlerde veya herhangi bir ortamda uygulanabilir. Permakültür tasarımının temel amacı; bitki, hayvan ve insanları üretim amaçlı bir araya getirerek, bakımı kolay, sürdürülebilir ve kendi kendine yeten bir düzeni “mümkün olan en küçük alanda” oluşturmaktır.

Bu çerçeve dahilinde David Holmgren katkısıyla şu 12 prensip de zaman içerisinde neredeyse ‘permakültürün mottosu’ haline geliyor:

Gözlemle ve etkileşime geç: Bitkiler, hayvanlar, doğa, mevsimler ve etrafındaki her şeyle bağ kur. Suyun akış yönü, bir fidenin büyüme hızı, toprağın eğimi, hava sıcaklığı gibi şeyleri öğren. Doğa senin laboratuvarın, topladığın veriler ve ölçümlerle en ideal sistemi kurabilirsin.

Enerjiyi depola, verimli kullan ve dönüştür.

Fayda sağlayacak bir ürün/verim elde et. İlla tarlada çapa sallamak gerekmiyor, bilgisayar başında çalışan bir beyaz yakalı olsan da mesela fazla enerji israfından kaçınmak gibi doğaya fayda sağlayacak bir üretimde bulunabilirsin. İnsanlarla ilişkileri iyileştirmek bile bu kapsama girer!

Kendi kendini yönet ve tavsiyelere, geri bildirimlere kulak ver. Tüm eylemlerinin bir sonucu olduğunu unutma, bunların doğadaki karşılığı konusunda sorumlu ol, gereken dersleri alarak hareket et. Örneğin suyun akışını değiştirmen halinde bir sel yaşanıyorsa ya da bir taraf susuz kalıyorsa, bunu sürdürme.

Yenilenebilir kaynakları kullan ve onlara değer ver.

Atık üretme.

Tasarımın doğadaki örüntülerden detaylara doğru olsun. Doğadaki ve toplumdaki kalıpları gözlemle. Bunları tasarımının omurgası yap. Her şeyin bir akışı vardır, bunları taklit ederek ya da destekleyerek yaşa.

Ayrışmak yerine entegre ol. Nasıl farklı bitki ve hayvan türleri bir arada var oluyorsa bir toplum için de aynı çeşitlilik getiri sağlar.

Küçük ve ‘yavaş’ çözümleri kullan. Küçük ölçekli, az teknolojiyle, kendine yetebilen bir sistemi kur. Yerel kaynakları kullanarak daha sürdürülebilir bir yön çiz.

Çeşitliliği uygula ve destekle. Farklı olanı anla. Çeşitlilik, çeşitli tehditlere karşı savunmasızlığı azaltır ve içinde bulunduğu ortamın benzersiz doğasından yararlanır.

Farklı doğa sistemleri arasındaki alışverişi, enerjiyi kullan. Mesela denizle gökyüzü gibi iki farklı sistemin birbirini tamamlamasına izin ver.

Değişime ayak uydur ve ondan yaratıcı bir şekilde faydalan.

Peki bu çağrıya nasıl kulak vereceğiz.

Permakültürün günlük hayattaki karşılığı ne?

Karmaşık gibi görünse de günlük hayatta, hatta betona hapsolmuş şehir yaşamında bile pek çok permakültür uygulamasına rastlamak mümkün. Hatta belki içlerinden bazılarını yapıyoruz bile…

Bu ‘felsefeyi’ hayata geçirmenin birkaç basit püf noktası şöyle:

Yağmur suyu depolanıp, su ihtiyacı için kullanılabilir. Kendi kendini sulayan sistemler geliştirilebilir.
Gübreleme için kompost yapılabilir.
Çeşitli malzemeler kullanarak toprağın üzerinin örtülmesi anlamına gelen malç uygulaması yaygınlaşabilir. Bu nemi korur, verimi artırır, yabani otların büyümesini azaltır.
Toprağın kalitesi ve ürün verimliliği için birbirini dengeleyen ürünler bir arada yetiştirilebilir. Topraktaki elementlerin dengesini geri kazanma bakımından önemli olan baklagilleri ekerek toprak iyileştirilebilir.
‘Hügel kültür’ denilen bahçe ve yaşam alanı yaratma fikrine şans verilebilir. Çürümüş ağaç, ahşap, çalı, dal veya kütük kullanarak yapılan bu yatay bahçeler; sulama veya gübreleme yükünü kaldırır, ayrıca verimsiz toprağa sahip yerleri kullanılabilir hale getirir.
Biyoçeşitlilik sağlanabilir; hayvansal ve bitkisel üretim aynı anda gerçekleştirilebilir.
Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanan, atıklarını dönüştüren ekolojik binalar tasarlanabilir.

Örnekler çeşitlendirilebilir elbette… Gördüğümüz gibi çoğunu hayata geçirmek aslında çok kolay, üstelik gerekli de… Tüm bu adımlar emek ve zaman tasarrufu sağlayacağı gibi gezegenimize de daha iyi bakacak. Permakültürün çağrısına uyarak doğayla birlikte hareket etmeye başlamak için hiçbir zaman geç değil!

♻️

Doğal Tarım, Permakültür, Agroekoloji/Ekolojik tarım.

Doğal tarım

Doğayla iç içe yaşamanın, doğal yaşamın yollarını aramaya başladığım ilk anda karşıma “doğal tarım/doğal yaşam” ve bu ekolün duayeni Masanobu Fukuoka çıktı. Fukuoka’nın Doğal Tarımın Yolu ve Ekin Sapı Devrimi adlı eserleri benim için gerçekten ufuk açıcıydı. Çağa şahitliğimin artık isyan noktasına denk düştüğü bir zamanda modern çağı “yeteneksizleştirici uzmanlıklar çağı” olarak niteleyen Fukuoka’nın hayat felsefesi tam da aradığım şeydi doğrusu. Doğaya hükmetme kibrinden uzak, doğayla uyumlu, hayatın tamamına yayılmış bir esenlik yurdu kurmanın pratik yolunu gösteriyordu Fukuoka. “Do Nothing Farming” olarak İngilizceye çevrilen ve terimleşen bu metot “Hiçbir Şey Yapma” olarak Türkçemizde karşılığını bulmuştur.

Doğal besin (=ilaç) yetiştirme işini bırakıp insanları sentetik gıda üreticisi durumuna azleden imalat endüstrisi, girdi masraflarını artırarak tarımsal faaliyeti içinden çıkılmaz girift bir hale sokmuştur. Amerika’da 2000-2800 dönümlük arazilerde üretim yapan çiftçilerin net gelirinin Japonya’da 12-20 dönümlük arazide üretim yapan çiftçilerden daha az olduğu örneğini vererek Fukuoka, endüstriyel/bilimsel tarımın yüksek verimli olduğu iddiasını çürütmektedir. Girdi çıktı hesabı yapılmadan sadece ürün çıktısına odaklanarak yapılan hesapların ne kadar yanlış olduğu apaçık ortadadır. Fukuoka’ya göre makineleşme ve fosil yakıt tüketiminin artması neticesinde endüstriyel tarımda elde edilen verim son derece düşüktür. ‘Ne yersen osun’ sözü gereğince sentetik gıdaya maruz kalan insanın doğallıktan, doğruluktan ve doğadan da uzaklaştığına dikkat çeken Fukuoka eserlerinde insanın acilen kendi özüne, kendi doğal ortamına, doğayla uyumlu yaşama dönmesi gerektiğini sıkça vurgulamıştır.

Halihazırda uygulanmakta olan bilim temelli tarımsal paradigmalara karşı hem felsefi hem de pratik anlamda itirazlarını dile getiren Fukuoka, yapılan yanlışların yerini nasıl ikame edeceğimize ilişkin önerilerini cömertçe çevresiyle paylaşmıştır. Fukuoka’ya göre genel anlamda doğal tarımın dört ilkesi vardır: toprak işleme yok, suni gübre yok, yabani ot mücadelesi yok, tarım ilaçları yok. İşin hem doğasına ilişkin anlatımlarıyla doğal yaşam felsefesini bulduğumuz hem de uygulamaya ilişkin basit ve masrafsız uygulanabilecek metotlarla yeni ve doğal bir yaşamın mümkünlüğünü gördüğümüz Fukuoka tarzı tarımla yeni bir dünya inşa etmenin sürurunu yaşayabiliriz. Bu minvalde Fukuoka’nın eserleri sanırım doğa ve doğal yaşam severlerin okuyup istifade edecekleri kitap önerileri içinde liste başı olarak kolaylıkla söylenebilir.

Permakültür

Doğayla iç içe yaşayan, gerçek bir doğa dostu olan Bill Mollison iyi bir gözlemci olması nedeniyle Dünya’nın kötü gidişatını çabuk fark etmiş; önce bu yanlışın sorumlusu olan siyasal ve endüstriyel sistemlere başkaldırıp protesto eylemlerine katılmış ama zamanla bu protestolarla sonuç alınamayacağını görüp kendince bir yol bulmuş, fikir ortağı David Holmgren ile “permakültür” kavramını literatüre kazandırmıştır. Permakültür kavramıyla Mollison ve Holmgren; mimariyi, biyolojiyi, tarımı, hayvancılığı ve ormancılığı bir araya getirmiş, holistik bir yaşam modeli ortaya koymuşlardır. Mollison ve Holmgren’in bu girişimi parçacıklı bilim anlayışının ürünü olan meslek erbaplarının pek hoşuna gitmemiştir. Tarımın mevcut uygulanış şeklinden hoşnut olmayan, daha doğal ve ekolojik bir tarım özlemi duyan çiftçiler Mollison’ın çabalarına dikkat kesilmişlerdir. Mollison ve Holmgren’ın açtığı bu yolda permakültüre gönül veren pek çok insan bulunmaktadır: Geoff Lawton, Toby Hemenway, Sepp Holzer, Andrew Millison, Charles Dowding ilk akla gelenlerden…

“Kalıcı kültür”, “kalıcı tarım” anlamlarına gelen permakültür, sürdürülebilir bir yaşam modeli oluşturmaya yönelik bir tasarım sistemidir. Bu tasarım sisteminde amaç insanın kendi ihtiyaçlarını kendisinin karşılaması; doğa-dostu, sürdürülebilir bir ekolojik yaşam döngüsü kurmasıdır. Doğaya rağmen değil, doğayla birlikte, doğayla uyumlu hareket etmesidir. Bu uyumu sağlayabilmek için insanın ilk yapması gereken şey, doğa üzerindeki “hâkimiyet” fikrinden vazgeçmesidir. İnsanoğlu dünya üzerindeki milyonlarca türden sadece biridir ne iddia edildiği gibi dünyanın ne de evrenin hâkimidir.

Ekonomi derslerinde ilk olarak ekonominin sınırsız ihtiyaçlarla kıt kaynaklar arasında oluşturulan denge bilimi olduğu öğretilmektedir. Neden kaynaklar sınırlı ve ihtiyaçlar sınırsızdır? İsraf edilen gıdalarla tüm dünyanın doyurulabileceği istatistikî bilgiler ortadayken bu panik hali neden? Kurtuluşun tarifi birtakım şeyleri kökten değiştirmekle gerçekleşecektir. Dünyayı bu hale getiren hâkim düşünce biçiminin aygıtlarıyla bu kötü halden kurtulma imkân ve ihtimali yoktur. Bu Einstein’ın deyimiyle deliliktir. Aynı fasit daire içinde bir şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuç beklemek akıntıya karşı boşa kürek çekmektir.

Mollison Permakültüre Giriş adlı kitabında, enerji tüketimini nasıl azaltabileceğimize ilişkin öneriler sunmakta ve şu an harcadığımız enerjinin yüzde kırkıyla hayatlarımızı çok güzel idame ettirebileceğimizi iddia etmektedir. İki arabalı bir köpekli ve bahçeli bir evde iki bin Afrikalının yaşadığı bir köyden daha fazla enerji ve kaynak tüketilmektedir. Evlerimize aldığımız market ürünlerinin üçte biri çöpe gitmekte, geri dönüştürülemeyen atıklarla dünyamız gitgide daha da kirlenmektedir. Evlerdeki ekmek ve yemek israfları ise hem madden hem de manen insanoğlunun çöküşünün bir başka acı yönüne işaret etmektedir. Ayrıca sadece göz zevkini tatmin için kamuya ait alanların işlevsel olmayan çim ve bitkilerle kaplanması, bunların fazlaca bakım ve sulama gerektirmesi gibi durumlar da hesapsız, sorumsuz toplumsal yaşamın bir başka tezahürüdür. Bu hususta çocukluğu ve gençliği bahçe işlerinde geçmiş genç bir adamın Guerilla Gardening adıyla yaşadığı şehirde yaptıklarını anlattığı TEDx konuşması oldukça manidardır. İhmal edilen kamuya ait alanları faydalı ve işlevsel bitkilerle donatan Richard Reynolds örnek çalışmalarıyla bize şehir peyzajında tonlarca su yutmaktan başka işlevi olmayan çimler yerine yeni ve daha işlevsel fikirler kazandırabilir.

Enerji konusunda tavsiyeleri arasında Mollison özel araç yerine toplu taşımayı ya da ‘car pooling’i (arkadaşlarla ortak ve dönüşümlü araç kullanmayı); evlerimizde kullandığımız gri su adı verilen suyun geri kazanılmasını; su, güneş ve rüzgâr enerjisinden enerji hasadı yapabilecek bir ev tasarlamamızı tavsiye etmektedir. Bu savlarıyla Mollison insanın o eski “üretken insan” modeline döneceğini ve sürdürülebilir bir yaşam modeliyle çağın problemlerini azaltmada ve çözmede aktif rol alabileceğini belirtmektedir.

Doğada çöp yoktur ve tüm öğeler ömrü vefa edince başka şeye dönüşür. Permakültür tasarımcıları, biyomimikri ile doğadaki genel işleyişi kendi tasarım alanlarında uygulamaya çalışır.

Doğanın kucağında yaşayan biz insanoğlu içine doğduğumuz bu ahenkli ortamın, kendi kendini besleyen, büyüten ve dönüştüren bu harikulade sürdürülebilir döngünün sevimli birer taklitçisi olmak zorundayız. Sistem içinde her öğeyi birbiriyle ilintili bir pozisyona yerleştirmezsek hem iş gücü hem de kirlilik artar. Permakültürde mıntıka planlaması öğeleri ne sıklıkla kullandığımıza bağlı olarak yapılır. Mesela sera, tavuk kümesi, bostan ya da sebze bahçesi eve yakın yere konuşlandırılır. Mıntıkalar kullanım sıklığına göre yaşam alanının merkezi olan evin etrafına yerleştirilir. İnsan gücü ve enerji kullanımını en aza indirmek adına en sık kullanılan alanlar en yakına, en az kullanılanlar en uzağa olmak üzere tasarım yapılır.

Permakültür ilkeleri gereğince doğal ve biyolojik enerji kaynaklarının kullanabilmesine yönelik tasarım yapılması tavsiye edilir. Rüzgâr, su/yağmur, güneş, ormanlık alan en büyük enerji kaynaklarıdır. Biyolojik enerji kaynakları olarak polenleri yayan ve bitki özü toplayan arılar, çalıçit yapımında dikenli bitkiler, yabani ot gelişimini baskılayan alelopatik bitkiler, hayvanları ve çiftliği koruyan köpekler biyolojik enerji kaynakları olarak sayılabilir. Rüzgâr gülü, güneş kolektörleri ile enerji üretebilir; yağmur suyu hasadı yapabileceğimiz mimari bir yapıyla su toplama üniteleri oluşturabilir, suyun arazide kalmasının sağlayacak su hendekleri ve göletler inşa edebiliriz. İyi bir planlama ile tüm bunların yapımı son derece basittir ve yenilenebilir enerji kaynağı oluşturması açısından son derece değerlidir. Permakültür tasarımlarında dışa bağımlılığın azaltılması ve hatta tamamen ortadan kaldırılması için, kendi kendine yeten bir yaşam alanı oluşturabilmek ve bunun devamını sağlayabilmek için iyi bir planlama ve yönetim son derece önemlidir.

Permakültür başlangıç için yoğun emek gerektirir gibi gözükse de tek yıllık ürün yetiştiriciliğine, bitmek bilmeyen angarya işlere ve insan emeğine topyekûn bağımlılık gerektiren eski köy sistemlerinden çok farklıdır. Permakültür tasarımcıları bir yaşam alanını en iyi şekilde planlamaya, sınırlı miktarda insan gücü kullanmaya, tedricen verimli çok yıllık bitkilerin yetiştirilmesine, yabani ot kontrolü için malçlamaya, biyolojik kaynakların kullanımına, enerji üreten ve depolayan alternatif teknolojilere ve minimal düzeyde -ya da hiç- makine kullanımına odaklanır.

Çiftlik yaşam alanında her türlü kaynak etkin ve etkili bir biçimde kullanılır. Enerji dönüşümü sağlanır. Mutfak atıkları kompost olarak geri dönüştürülür, hayvan gübreleri biyogaz üretiminde ya da doğal gübre olarak kullanılır, evdeki gri su bahçe sulamada değerlendirilir, yeşil bitkiler gübre olarak toprağa bırakılır, yapraklar malç olarak kullanılır ya da doğal haline bırakılarak toprak katmanlarının ve içeriğinin zenginleşmesinde kullanılır. Tüm bu döngüler doğada kendiliğinden ve insan eli değmeden zaten yapılagelen şeylerdir. Bize düşen doğaya müdahil olmaya çalışmak yerine sadece doğayı taklit etmeye gayret göstermemizdir.

tarla ya da bahçe kenarlarına ekilen dereotu, rezene, papatya, kadife çiçeği gibi şemsiye biçimli, çok parçalı bitkiler; bitkilere zarar veren böcekleri yiyerek beslenen avcı böcekler; bahçeye konuşlandırılan göletteki kurbağalar zirai faaliyette zararlılarla mücadelede son derece basit ve etkili çözümler olacaktır.

Bir dönüm sebze bahçesinin bir yıl boyunca verdiği sebze; permakültür ya da doğal tarımda alınan ürünlerin (sebzelerin, yemişlerin, meyvelerin, yağ ürünlerinin, kerestenin, kümes hayvanlarının, yakacak odunun, balığın, arı ürünlerinin, kök ürünlerin ve hayvansal proteinin oluşturduğu toplam ürünün) yanında çok önemsiz kalmaktadır. Permakültür ilkeleri doğrultusunda tasarlanmış yaşam alanı; sürdürülebilir bir yaşamın ihdas ve idamesi adına bir ailenin tüm gıda ihtiyacını mevcut meyve, sebze, protein ve minerallerle karşılayabilmesi anlamına gelmektedir.

Farklı ekim-dikim ve hasat zamanı olan polikültürel toprak uğraşı ihtiyaç duyulan insan gücünü bir yıla yayarak bu anlamda da tasarruf sağlayacaktır.

Permakültür ilkeleri doğrultusunda organik gübre takviyesinin yanı sıra toprağı zenginleştirmenin bir başka yolu da toprağa azot zengini baklagil bitkiler ekmek ve baklagil ağaçlar dikmektir. Toprağı zenginleştirmek için baklagil ya da baklagil ağaç düşünürken permakültürün çok fonksiyonluluk ilkesi gereğince Sibirya bezelye çalısı ya da tagasaste ekerseniz toprağı sadece güçlendirmekle kalmaz, aynı zamanda bu bitkilerden rüzgârkıran, tohumuyla tavuk yemi, yapraklarıyla büyükbaş hayvan yemi olarak da faydalanabilirsiniz.

Permakültür yoğun enerji ve sermaye değil sadece yoğun bilgi gerektirir. Fiziksel kaynaklarımız kadar hatta daha da fazla şahsi bilgi, birikim ve becerilerimizi kullanmayı gerektirir. Etrafımızdaki kaynaklar, kullanım şekline göre bizim için avantaj da dezavantaj da olabilir. Mesela deniz tarafından esen sürekli bir rüzgâr bahçemizde gelişmekte olan ürünler için bir dezavantaj gibi gözükebilir ancak bir rüzgâr değirmeni yaparak bu durumu avantajlı duruma dönüştürebiliriz. Sahip olduklarımızı en etkili biçimde kullanmak, kendi kendine yetebilmek adına permakültür ilkeleri gerçekten “hayat kurtarıcı” niteliktedir.

Çiftlik yaşam alanında tarım, hayvancılık, arıcılık gibi çok çeşitli uğraşlara imkân verilmesi, yaban hayatın canlılarını çekecek ortamlar oluşturulması, çiftlik işlerinin sürdürülebilir bir faaliyet alanına dönüştürülmesi son derece önemli ve gereklidir. Çiftliğinizde hayvanların gübresini kullanarak, organik atıkları kompost gübreye çevirerek, toprağınızı dışarıdan hiçbir desteğe ihtiyaç duymadan işleyebilirsiniz. Ekstra harcama yapmadan ve en önemlisi kimyasal gübre, pestisit, tarım ilacı vb adlar altında zehirler kullanmadan sağlıklı ürünler yetiştirebilirsiniz.

İnsanoğlunun en temel ihtiyaçlarının başında gelen beslenme şu yaşadığımız çağda artık bir ‘mesele’ haline dönüşmüştür.

Aristo “gıda ilaçtır” demiş ama artık değil!

Hatta endüstriyel çarkın bir çıktısı ticari bir meta olarak karşımıza çıkan gıda, para kazanma yolunda sağlık ve besleyicilik değerini göz ardı edilerek, piyasa şartlarının olumsuzluklarına dayanabilmesi için katkı maddesi ve koruyucularla raf ömrünü uzatmak adına kimyasallara ve zehirli maddelere maruz bırakılarak adeta bir zehre dönüşmüştür.

Sürdürülebilir eski tarz tarım yapma metotlarıyla iaşesini çıkaran insanlar “daha fazla kazanma” aldatmacasıyla hibrit tohum, zirai makineleşme ve kimyasallarla yüksek girdili ve sürdürülemez nitelikli modern tarıma kurban edilmişlerdir. Tohum adlı belgeselde konuya ilişkin gerçekler tüm çıplaklığıyla verilmektedir. Belgeselde, sadece Hindistan’da sürdürülebilir kadim tarım tekniklerini bırakarak endüstriyel tarıma geçerek ekonomik dar boğaza giren 270 000 kişinin intihar ettiği anlatılmaktadır. Belgeselin sonunda on bin yıl öncesinin tarımına dönmemiz gerektiği veciz bir şekilde vurgulanmaktadır.

Toprak gaspının ardından biyoçeşitliliğin sonunu getirecek olan tohum sertifikasyonuyla Dünya’nın kadim mirası yerel ve atalık tohumlar yasaklanmakta, çiftçiler monokültürel tarıma mecbur bırakılmaktadır. Toprakları ve tohumları gasp edilen çiftçiler ya tarım işçisi köleler olarak kendi yaşam alanlarında hayatta kalmaya çalışmakta ya da başka yerleşim alanlarına göçerek hayatlarını idame ettirmenin yollarını aramaktadırlar.

İklim krizinin temel sebeplerinden biri gıda üretim-dağıtım-tüketimini elinde tutan endüstriyel küresel şirketler sistemidir. Endüstriyel vasfıyla gıda artık bir hegemonyaya dönüşmüştür.

Agro Latin kökenli “tarla, tarım” anlamında, eko Yunan kökenli ev, çevre” anlamında, loji ise Yunan kökenli “bilim” anlamında bir kelimedir. Agroekoloji sadece bir tekniğe indirgenemeyen; permakültür, onarıcı tarım, doğal tarım gibi pek çok yaklaşımı kapsayan bir üst kavram olarak ele alınan bir kavramdır. Küresel şirketlerin desteklediği endüstriyel tarıma ve bu tarımın pahalı girdilerine, zehirli kimyasal kullanımına karşı çıkan, monokültür yerine polikültürel tarımla ürün ve biyoçeşitliliği, ekolojik dengeyi gözeten, toprağı koruyan bir tarımsal faaliyet yaklaşımıdır.

Agroekoloji şu prensiplere dayanır: Bitki ve hayvanlarda tür ve genetik çeşitliliğini, tarımsal alanda bitki çeşitliliğini, toprak ve suyu korur; hastalık vb olumsuzluklara karşı doğal kontrol mekanizmaları kullanır, faydalı biyolojik etkileşim ve sinerjiden faydalanır, toprak organik madde miktarını artırır, toprağın biyolojik aktivitesini güçlendirir, organik atık yönetimi ve geri kazanımıyla bitki besin maddelerini yeniden bitkinin kullanımına sunar, yerel bilgi ve kaynakların kullanımına önem verir, sürece bütünlükçü bir bakış açısıyla bakar.

Agroekoloji kavramı ilk kez 1928’de Rus bitki ıslahçısı Basil M. Bensin tarafından kullanılmıştır. 1960’lara kadar sadece bilimsel bir disiplin olarak kalan agroekolojik yaklaşımda verimlilik baz alınmış, tarımsal sistemlerin ekolojik gereksinimleri üzerine araştırmalar yapılmıştır. Agroekoloji tarımsal bir uygulama olarak günümüzdeki anlamıyla 1980’li yıllarda öne çıkmış, 1990’lı yıllarda ise agroekolojik harekete dönüşerek gelişmiş, kurumsallaşmış ve yaygınlık kazanmıştır. Ülkemizde de Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesinde bu adla bir kürsü varken ne hikmetse(!) 12 Eylül 1980 darbesinden sonra bu kürsü kaldırılmıştır.

Agroekolojiye ilişkin daha detaylı bilgi sahibi olmak için mevcut tarımsal faaliyetin seyrini bilmek faydalı olacaktır. Bu amaçla Soner Yalçın’ın Saklı Seçilmişler’i özellikle “Yeşil Devrim’e” özel yer vermesi, sermaye babalarının güdümünde tarımsal faaliyetin nasıl manipüle edildiğini ve çıkar uğruna bilimin kötü emellere nasıl alet edildiğini göstermesi bakımından öne çıkan bir eserdir. Ayrıca gıda meselesini nasıl gıda terörüne dönüştürdüklerini, dünyayı nasıl yaşanmaz hale getirdiklerini görebileceğiniz bu eser ile Agroekoloji konusunda ileri okuma yapmak için özel tavsiyem Agroekoloji: Bir Başka Tarım Mümkün tarımsal gerçekliğe ilişkin aradığınızı bulmanıza vesile olacaktır.

Rhizobium leguminosarum

Rizobiyum nitrojeni bağlayan gram negatif toprak bakterisi türü. Rizobiyum parasponia ve baklagillerin kökleri ile ensimbiyotik ilişkiye girer.
Bakteriler bitki köklerinde kök nodülleri şeklinde kolonize olurlar. Bu nodüllerde havadaki nitrojen amonyaka dönüştürülür ve bu amonyak bitkiye glutamin ve üreidler gibi organik bileşikler sağlar. Bitki ise bakteriye fotesentezden elde ettiği organik bileşikleri sağlar.

Kaynak: https://en.wikipedia.org/wiki/Rhizobium
http://csanr.wsu.edu/wp-content/uploads/2014/08/4439_Legume_based_cropping_system_graphic1.jpg

Baklagiller ve baklagil ağaçlar(kaba yonca, fasulye, kurşun ağacı, akasya gibi havadan aldıkları azotu kök yumrularında işleyerek toprağı besler ve köklerinde faydalı bir bakteri(rizobiyum) bulundurur. Saksı topraklarında doğru rizobiyum eklenerek bitkilerdeki gelişim %80 oranında arttırılabilir.

Kaynak: Sinek Sekiz Yayınları, Permakültüre Giriş, Bill Mollison, s.17

Baklagillerin çoğunun köklerinde yumrular oluşturan ve atmosferik azotu toprağa ileten bakteriler.

Kaynak: Sinek Sekiz Yayınları, Permakültüre Giriş, Bill Mollison, s.274

Etymologie :

Antik Yunanlılar, o dönemde Avrupa'da yetiştirilen Asya kökenli fasulyelere atıfta bulunmak için φάσηλος ( phasēlos ) kelimesini kullandılar . Romalılar , Kolomb öncesi farklı fasulye türlerine atıfta bulunmak için hem Latinceleştirilmiş phaseolus kelimesini hem de kendi faba kelimelerini kullandılar. Muhtemelen faseoluskelimesini Vigna cinsine ait olanlar gibi daha küçük tohumlar için kullandılar. Örneğin, kara gözlü bezelye ^[ 13 ] ve fava fasulyesi gibi daha büyük tohumlar için faba kelimesini kullandılar . Bu son kelime olan faba , Eski İngilizce bean kelimesinin türetildiği ve "fasulye, bezelye, baklagil" anlamına gelen Proto-Germen bauno ile ilişkiliydi . ^[¹⁴^]Phaseolus vulgaris 16. yüzyılda Avrupa'ya geldiğinde , bu tür bir bakladaki tohumlardan biriydi, dolayısıyla Avrupa dillerinde onu tanımlayan kelimeler zaten vardı.

Amerika kıtalarında P. vulgaris , nahuatl dilinde ( Aztek dili) ayacotl , Maya dilinde ( Maya dili) búulve Quechua dilinde ( İnka dili) purutu olarak da bilinir .

Tarih;

Avrupalıların gelişinden önce Amerika yerlileritarafından çeşitli biçimlerde yoldaş ekim uygulanıyordu . Bu halklar 8.000 ila 10.000 yıl önce balkabağını evcilleştirdiler, sonra mısır, sonra da fasulyeyi evcilleştirerek Üç Kız Kardeş tarım tekniğini oluşturdular . Mısır sapı fasulyelerin tırmanması için bir kafes görevi gördü , fasulyeler azotu sabitledi , bu da mısıra fayda sağladı ve kabak bitkisinin geniş yaprakları toprağı nemli ve verimli tutarak bol gölge sağladı.

Klasik Yunanistan ve Roma'daki yazarlar , yaklaşık 2000 yıl önce, bazı bitkilerin yakındaki diğer bitkiler için toksik ( alelopatik ) olduğunun farkındaydı. Theophrastus, defne ağacının ve lahana bitkisinin üzüm asmalarını zayıflattığını bildirdi . Yaşlı Plinius, ceviz ağacının ( Juglans regia ) "gölgesinin" diğer bitkileri zehirlediğini yazdı.

Çin'de sivrisinek eğrelti otları ( Azolla spp.) en az bin yıldır pirinç mahsullerine eşlik eden bitkiler olarak kullanılmaktadır. Atmosferden azotu sabitleyen bir siyanobakteriye ( Anabaena azollae ) ev sahipliği yaparlar ve pirinçle rekabet edecek bitkilerden gelen ışığı engellerler.

Örneğin, lahana ailesindeki ( Brassicaceae ) bitkilerin geleneksel olarak kereviz, soğan ailesindeki bitkiler ( Allium ) ve aromatik bitkilerle iyi yetiştiği iddia edilir, ancak çilek veya domatesle yetiştirilmemesi gerektiği düşünülür.

2022'de, ziraat mühendisleri, bitki hastalıklarına karşı bitki direnci , biyolojik zararlı kontrolüsağlamak için doğal düşmanların ( parazitoidler ve yırtıcılar ) korunması ve zararlıları uzaklaştırmak için aromatik otlar gibi eşlikçi bitkilerin ekimi de dahil olmak üzere birden fazla aracın, bitkilerin "sürdürülebilir" korunmasını sağlamak için kullanılmasını önerdiler. Bitkiler, eşlikçi bitkiler, otçul zararlılar ve doğal düşmanları arasındaki birçok etkileşimi dikkate alan çok yönlü bir yaklaşımı esas aldılar.

Eşlik eden bitkilendirme , bazen bir arada olabilen çeşitli mekanizmalar aracılığıyla ürün verimliliğiniartırmaya yardımcı olabilir . Bunlara tozlaşma , yabani ot bastırma ve zararlı böcek kontrolü dahildir ve faydalı böcekler için yaşam alanısağlama da dahildir .

Eşlik eden bitkilerin ekimi, zararlıların bitkileri görerek bulma yeteneğini bozarak veya zararlıları fiziksel olarak engelleyerek; zararlıları hedef bitkiden kurbanlık tuzak bitkisine çekerek ; veya uçucu bileşikler salan aromatik eşlikçiler kullanarak bitkinin kokusunu maskeleyerek böceklerin bitkilere verdiği zararı azaltabilir.

Yonca gibi baklagiller, kök nodüllerindekisimbiyotik bakterilerle havadan azotu sabitleyerek komşu bitkilere, örneğin otlara azot bileşikleri sağlar . Bu, otların veya diğer komşuların daha fazla protein üretmesini (daha az yapay gübre girdisiyle ) ve dolayısıyla daha fazla büyümesini sağlar.

Tuzak ekimi;

Tuzak ekimi, zararlıları ana üründen uzaklaştırmak için alternatif bitkiler kullanır. Örneğin, nasturtium ( Tropaeolum majus ), öncelikli olarak lahana ailesinin (brassicas) üyeleriyle beslenen bazı tırtılların besin bitkisidir ; bazı bahçıvanlar, bunları brassicaların etrafına ekmenin, zararlıların yumurtalarının tercihen nasturtiumun üzerine bırakılması nedeniyle besin ürünlerini hasardan koruduğunu iddia etmektedir. Ancak, birçok tuzak ürünü, küçük ölçekli sera, bahçe ve tarla deneylerinde zararlıları odak ürünlerden uzaklaştırırken, bu bitkilerin yalnızca küçük bir kısmı daha büyük ticari ölçeklerde zararlı hasarını azaltır.

Yoncanın toprak örtüsü olarak refakatçi ekimi, dört farklı böcek takımından sekiz zararlı türü için eşit derecede rahatsız ediciydi. Bir testte, lahana kök sineklerinin%36'sı çıplak toprakta büyüyen lahanaların yanına yumurta bıraktı (mahsulü mahvetti), yoncada büyüyen lahanaların yanına ise sadece %7 yumurta bıraktı (bu da iyi bir mahsul elde edilmesini sağladı).

Malç uygulama;

Doğal malç, ormanlık bölgelerde kendiliğinden bulunsa da permakültür bahçelerinde benzeri toprak üzeri saman, ağaç kıymıkları, talaş gibi bitki artıklarıyla ayrı bir takman veya katmanlarla (örtü malçlama) taklit edilebilir. Malç, dikim yapılan alanda nem kaybını önler ve yabani ot gelişiminin önüne geçilmesini sağlar. Böylece yabancı ot mücadelesinde işçilikten kazanç sağlanır, herbisit kullanımına gerek kalmaz. Ayrıca malç tabakasının altında yer solucanları, mantar, bakteri oluşumu gibi biyolojik aktivitenin artması bitkisel gelişim için uygun ısı ve nem oranının devamını garanti eder. Isı ve nem mikorhizal mantarlar gibi bitki gelişimini destekleyen diğer biyolojik aktivitelere uygun ortam sağlar.

Malçlama: Meyve sebzelerin kök bölgesinin plastik, kumaş saman, bitki artıkları gibi örtücüler ile kapatılması hem su kaybına, hem de yabancı ot mücadelesine katkı sağlar. Sulamada % 25-30 katkı sağlayan yöntem dikimle birlikte uygulanır. ⁉️Malç örtüsü hasattan sonra kaldırılmazsa zararlı böceklere yuva olmaktadır.

Ot bastırma;

Örneğin çavdar tahıl ürünü olarak faydalıdır ve refakatçi bitkilerde yabani otları bastırmak için örtü bitkisi olarak kullanılabilir veya biçilip yabani otları bastıran malç olarak kullanılabilir . Çavdar iki fitotoksik madde üretir, [2,4-dihidroksi-1,4(2H) -benzoksazin -3-on (DIBOA) ve 2(3H)-benzoksazolinon (BOA)]. Bunlar hem otların hem de dikotiledon bitkilerin çimlenmesini ve fide büyümesini engeller.

Haşere baskılama;

Bazı refakatçi bitkiler, aromatik uçucu kimyasallar üreterek zararlı böceklerin veya patojenik mantarların ürüne zarar vermesini önlemeye yardımcı olur, bu da bir başka allelopati türüdür.

Karga sarımsağı , diğer Alliumbitkileri gibi , zararlı böceklerin kokularını maskeleyerek komşu bitkileri korur.

Bazı faydalı yabani otlar, soğan ve pelin gibi yakındaki bitkilerin kokularını maskeleyen uçucu organik bileşikler salgılar ; diğerleri ise zararlı böceklerin feromonlarını taklit eder ve onları şaşırtır; sarmaşık , kekik ve diğer nane gibi .

Japon böcekleri ve tırtıllarınistilasını etkili bir şekilde azalttığı bulunan Karga Sarımsağı ve Yer Sarmaşığı verilebilir.

Yeraltı yoncası ( Trifolium subterraneum L. ) gibi bazı "yabancı ot" türlerinin, özellikle yaygın lahana ( Brassica ) türlerini hedef alan zararlılara karşı yararlı olduğu , yonca ile çevrili olarak ekildiklerinde, çıplak toprakla çevrili oldukları zamana kıyasla, lahana bitkilerindeki böcekleri %39-%100 oranında azalttığı bulunmuştur.

Örneğin, kadife çiçeğinin yapraklarının kokusunun, yaprak bitlerinin komşu bitkilerle beslenmesini engellediği iddia edilmektedir . 2005 yılında yapılan bir çalışma, Meksika kadife çiçeğinden elde edilen yağ uçucu maddelerinin, üç yaprak biti türünün ( bezelye yaprak biti , yeşil şeftali yaprak biti ve sera ve patates yaprak biti )

Bahçıvanlara tanıdık gelen bir diğer örnek ise soğan ve havuçların birbirlerinin zararlılarıyla etkileşimidir: Yaygın olarak soğan kokusunun havuç kök sineğini , havuç kokusunun ise soğan sineğini uzaklaştırdığına inanılır .

Bazı çalışmalar faydalı etkiler göstermiştir. Örneğin, lahana mahsulleri lahana güvesitarafından ciddi şekilde zarar görebilir . Doğal bir düşmanı vardır, parazitoit yaban arısı Microplitismedyatörü . Lahana arasına peygamber çiçeğinineşlikçi ekimi, yaban arısının güveyi kontrol etmek için yeterli sayıda artmasını sağlar. Bu, böcek ilaçlarının kullanımının azaltılmasıyla doğal kontrol olasılığını ima eder ve çiftçiye ve yerel biyolojik çeşitliliğe fayda sağlar. Bahçecilikte, kadife çiçekleri ürettikleri aromatik limonen yoluyla domates bitkilerine sera beyaz sineğine (bir yaprak biti) karşı iyi koruma sağlar.

, Fransız kadife çiçeği , larvaları elmaları yok eden ciddi bir zararlı olan elma kurdunuengeller , ancak aynı zamanda parazitoid yaban arısı Ascogaster quadridentata gibi güve böcek düşmanlarını da engeller.

Sebzeleri makasla kesmek, ağaca çıkmadan, dalı kırmadan ve toprak bulaştırmadan, yağıştan hemen önce ve sonra hasat yapmamak hastalık bulaşmasına engel olur.

Bitkilerin bazı salgıları diğer bitkiler için zararlı olabilir. Ceviz, marul, domates ve limonun büyümesini engeller. Türü aynı olan bitkiler besin rekabetine girerler. Pırasa ile soğan, beyaz lahana ile karalahana yakın dikilmemelidir. Aynı yılda benzer bitkileri bir araya dikmemek gerektiği gibi, gelecek yıllarda da aynı türler aynı alana dikilmemelidir. Aksi halde aynı besinleri kullandıklarından besin eksikliği hissedilir, hastalık ve zararlılar çoğalmaya başlar.

Predator işe alımı;

Bir sebze bahçesinde bol miktarda nektar veya polen üreten eşlik eden bitkiler ( böcekçi bitkiler ), zararlıları kontrol eden faydalı böcekler …

Aromatik uçucu maddeler üreten bazı eşlik eden otlar, zararlıları bastırmaya yardımcı olabilen doğal düşmanları çeker. Nane , fesleğen ve kadife çiçeği, otçul böceklerin düşmanlarını, örneğin genel avcıları çeker. Örneğin, nane , mirid böceği Nesidiocoris tenuis'i çekerken , fesleğen yeşil dantel kanatlı Ceraeochrysa cubana'yı çeker .

Brezilya'da 2019 yılında yapılan bir saha çalışması, hedeflenen bir lahana mahsulü arasında maydanozla birlikte ekim yapmanın, parazitoit yaban arısı sayısını azaltmasına rağmen, yaprak biti zararlılarını ( Brevicoryne brassicae , Myzus persicae ) bastırmaya yardımcı olduğunu buldu . Yırtıcı böcek türlerinin sayısı arttı ve yaprak biti öldüren parazitoitlere saldırmış olabilirler; yaprak bitlerindeki azalma ise genelci yırtıcıların sayısındaki artıştan kaynaklanmış olabilir.

Yonca , diğer baklagiller gibi, toprağa azot sabitleyen bakterilere ev sahipliği yapar . Sarmaşık yapısı toprağı kaplar, tükettiğinden daha fazla nemi barındırır ve "yeşil malç" olarak çevredeki bitkiler için nemli, daha serin bir mikro iklim sağlar . Ayrıca kemirgenler tarafından birçok bahçe ürününe tercih edilir ve sebze ürünlerinin kaybını azaltır.
Karahindibalar , sert toprağı parçalayan, yakındaki daha zayıf köklü bitkilere fayda sağlayan ve daha sığ köklü yakındaki bitkilerin erişebildiğinden daha derinlerden besin çeken derin, güçlü bir kazık kökesahiptir . Ayrıca kökleri aracılığıyla mineraller ve azot atarlar.
Kuzey Amerika'daki bir bahçenin güneşli kısımlarında bulunan yabani frenk soğanı olan karga sarımsağı , Japon böceklerini , yaprak bitlerini ve kemirgenleri kovmak da dahil olmak üzere diğer alliumların tüm eşlik eden bitki faydalarına sahiptir ve domates ve biber gibi solanumların lezzetine fayda sağladığına inanılmaktadır . Yemeklerde sarımsağın yerine kullanılabilir, ancak acı bir tat bırakabilir.
Daucus carota, marul gibi yakındaki ürünler için bir bakıcı bitki olarak çalışır, onları aşırı yoğun güneş ışığından korur ve havada daha fazla nem tutar. Sebze zararlılarını yiyen yırtıcı eşek arılarını ve sinekleri çeker. Yakındaki domates bitkileri üzerinde bilimsel olarak test edilmiş faydalı bir etkiye sahiptir. Gençken yenilebilir bir kökü vardır ve bu da evcilleştirilmiş havuçla ilişkisini ortayakoyar .

Kullanımda olan veya denenmekte olan yoldaş bitkilendirme yaklaşımları şunlardır:

Kare ayak bahçeciliği, bitkileri mümkün olduğunca birbirine yakın bir şekilde paketleyerek yabani ot istilası gibi sorunlardan korumaya çalışır. Bu, normalden daha yakın olabilen eşlik eden bitkiler kullanılarak kolaylaştırılır.

Ancak bazı "yabani otlar" toprağa doğrudan veya dolaylı olarak besin sağlar.

Örneğin, beyaz yonca gibi belirli bakteriler (çoğunlukla Rhizobium , baklagiller ) tarafından kolonize edilmişlerse, azot fiksasyonu süreci yoluyla toprağa azot eklerler . Bu bakteriler, konakçılarının kökleriyle simbiyotik bir ilişkiye sahiptir, atmosferik azotu oksijen veya hidrojenle birleştirerek sabitler ve azotu bitkinin _NH4 veya NO3 _olarak kullanmasına olanak tanır .

Domates ve mısır gibi bazı bitkiler yakınlardaki yabani otların sırtına binerek, nispeten zayıf kök sistemlerinin daha derinlere büyümesine olanak tanır.

🔻karahindiba gibi bazı istilacı bitkiler, vahşi doğada yetiştirilmesinin yanı sıra ticari olarak da yetiştirilir.

🔻Parthenium hysterophorus'ungeleneksel tıpta iltihaplanma, ağrı, ateş, nörolojik bozukluklar ve sıtma dizanterisi gibi hastalıkları tedavi etmek için kullanıldığını buldu.

Isırgan otu ve karabaş otu doğal boya ve tıbbi amaçlarla kullanılmıştır . Örneğin, ısırgan otu , düzgün bir şekilde pişirildiğinde yenilebilir olmasının yanı sıra, yakındaki bitkilerde uçucu yağ üretimini artırıyor gibi görünüyor.

Kuzu kulağı ve semizotu gibi bazı faydalı otlaryenilebilir ve oldukça besleyicidir. Yaygın bir istilacı ot olan karahindibalar , başlangıçta temel bir gıda kaynağı olarak kabul edildikleri için Kuzey Amerika'ya getirildi.

⚠️Sindirim sistemimizdeki mikroflora, bedenimiz sindirilen besinlerin içindeki maddeleri emebilsin ve kullanabilsin diye nasıl gerekliyse, topraktaki mikroorganizmalar da bitkiler için aynı işlevi görmektedir. Tahıllarda, bitkinin yenilebilir kısımlarının hasadı yapılıp, gerisi toprağa geri verilirse, çürüyen bitkilerin bıraktığı organik kütle, topraktan alınan besinlerden daha üstün nitelikte olacaktır. Bir bitki, ihtiyaç duyduğu besinlerin %95’e kadar olan bölümünü, topraktan DEĞİL, havadan (gazlar ve günışığı) alır. Topraktan alınan %5’in yarısı ise (bitkinin bir sebze ile birlikte yetiştirilmesi halinde yine havadan gelebilecek) gerekli besin azottur. (Emilia Hazelip-The Fukuoka Farming Website) ‼️

faydalı organizma , böcekler , araknidler , diğer hayvanlar , bitkiler , bakteriler , mantarlar , virüsler ve nematodlar dahil olmak üzere büyüme sürecine fayda sağlayan herhangi bir organizmadır . Faydaları arasında haşere kontrolü , tozlaşma ve toprak sağlığınınkorunması bulunur . Faydalı organizmaların tersi , büyüme sürecine zararlı olduğu düşünülen organizmalar olan zararlılardır .

Toprak işlemesiz;

Doğal tarım, toprakları temel bir doğal varlık olarak kabul eder. Antik topraklar, onları yaşam bolluğu yaratma ve destekleme yeteneğine sahip kılan fiziksel ve kimyasal özelliklere sahiptir. Aslında sürmenin, bir doruk toprağının hassas dengesini bozduğu ileri sürülebilir:

Toprağın işlenmesi, su emme , kuru dönemlerde bile nemi yukarı gönderme yeteneği gibi toprağın önemli fiziksel özelliklerini yok edebilir . Bu etki, toprak alanları arasındaki basınç farklılıklarından kaynaklanır. Dahası, işleme kesinlikle toprak ufuklarını yok eder ve dolayısıyla besin maddelerinin yerleşik akışını bozar. Bir çalışma, azaltılmış işlemenin ürün artıklarını toprağın üstünde koruduğunu, organik maddenin daha kolay oluşmasını sağladığını ve dolayısıyla geleneksel işlemeyle karşılaştırıldığında toplam organik karbon ve azotu artırdığını öne sürmektedir. Organik karbon ve azottaki artışlar aerobik, fakültatif anaerobik ve anaerobik bakteri popülasyonlarını artırır.
Toprak işleme, bakteriler ve mantarlar gibi yerel toprak sakinlerine oksijen pompalar . Sonuç olarak, toprağın kimyası değişir. Biyolojik ayrışma hızlanır ve mikrobiyota kütlesi diğer organik maddelerin pahasına artar, ağaçlar ve sebzeler de dahil olmak üzere çoğu bitkiyi olumsuz etkiler. Bitkilerin gelişmesi için toprakta belirli miktarda organik madde (yaklaşık %5) bulunmalıdır.
Toprak işleme, bölgedeki tüm bitkileri kökünden söker ve köklerini bakteri ve mantarlar için yiyeceğe dönüştürür. Bu, toprağı havalandırma yeteneklerine zarar verir. Canlı kökler toprağa milyonlarca küçük delik açar ve böylece oksijen sağlar. Ayrıca yararlı böcekler ve halkalı solucanlar ( solucanlar şubesi ) için de yer açarlar. Bazı kök türleri , azotu sabitleyebilen belirli bakteri türleriyle (en ünlüsü rhizobium ) karşılıklı bir ilişkiyi finanse ederek doğrudan toprak verimliliğine katkıda bulunur .

Fukuoka doğal manzarada herhangi bir değişiklikten kaçınmayı savundu . Bu fikir, manzarada değişiklik içerebilen permakültür tasarımına odaklanan bazı yeni permakültür uygulamalarından önemli ölçüde farklıdır. Örneğin, Avusturyalı bir permakültür çiftçisi olan Sepp Holzer , toprak erozyonunu kontrol etmek için yamaçlarda teraslar oluşturulmasını savunuyor. Fukuoka, kendi çiftliğinde teras oluşturmaktan kaçındı, oysa teraslar kendi zamanında Çin ve Japonya'da yaygındı. Bunun yerine, yamaçlarda ağaç ve çalılar yetiştirerek toprak erozyonunu engelledi.

"Doğal tarım" terimi, 1980'lerde One Straw Revolution adlı kitabın tercümesiyle İngilizce dilinde yaygın olarak kullanılmaya başlanmış olsa da , doğal tarım zihniyetinin tarihi Amerikan yerlilerinin uygulamalarından günümüzün kentsel çiftliklerine kadar uzanan, dünya çapında uzun bir geçmişi vardır.

Özellikle, toprak işlememe, röle ekimi, örtü bitkisi ve bitki biyoçeşitliliği kavramlarının toprak kaybını önlediği, pestisit veya gübre ihtiyacını azalttığı veya ortadan kaldırdığı, su tutulumunu artırırken taşkınları azalttığı ve hem ürün hem de ekosistem sağlığına olumlu katkıda bulunan böcekler için yaşam alanı sağladığı gösterilmiştir.

Kil Tohum toplari;

Tohum topları oluşturma tekniği Japon doğal tarımöncüsü Masanobu Fukuoka tarafından yeniden keşfedildi . Bu teknik, örneğin, eski Mısır'da Nil'in her yıl ilkbaharda taşması sonrasında çiftlikleri onarmak için de kullanıldı.

Masanobu Fukuoka, tekniğini İkinci Dünya Savaşı sırasında dağlık Şikoku adasında bir Japon hükümet laboratuvarında bitki bilimcisi olarak çalışırken geliştirdi. Japonya'nın volkanik açıdan zengin topraklarında yetişen geleneksel pirinç üretimi için ayrılmış topraklardan çalmadan gıda üretimini artıracak bir teknik bulmak istiyordu.

Tohum topları , toprak topları veya nendo dango( Japonca :粘土団子) olarak da bilinir, çimlenmeye yardımcı olmak için bir kil topu ve diğer maddeler içinde yuvarlanan tohumlardan oluşur . Daha sonra gerilla bahçeciliği biçimi olarak boş arsalara ve çitlerin üzerinden atılırlar . Humus ve kompostgibi maddeler genellikle mikrobiyal aşılayıcılarsağlamak için tohumların etrafına yerleştirilir . Özellikle zorlu yaşam alanlarında kil topunu daha fazla korumak için bazen pamuk lifleri veya sıvılaştırılmış kağıt eklenir. Eski bir teknik olan bu teknik, Japon doğal tarım öncüsü Masanobu Fukuoka tarafından yeniden keşfedildi .

Bir tohum topu yapmak için genellikle hacim olarak yaklaşık beş ölçü kırmızı kil bir ölçü tohumla birleştirilir. Toplar 10 mm ile 80 mm (yaklaşık 1 ⁄ 2 " ila 3") çapında oluşturulur. Tohum topları oluşturulduktan sonra, kullanılmadan önce 24-48 saat kurumaları gerekir.

Yerli Amerikalı;

Geleneksel ekolojik bilgi alanındaki son araştırmalar , yüz asırdan fazla bir süredir Yerli Amerikan kabilelerinin toprağı günümüzün doğal çiftçilerine çarpıcı biçimde benzer şekillerde işlediğini ortaya koymaktadır. Yazar ve araştırmacı M. Kat Anderson, "Çağdaş Yerli Amerikalılara göre, karşılıklı saygı yalnızca yerel bitkilerle etkileşim ve ilişkiler yoluyla kurulur."

Gerilla bahçeciliği;

"Tohum yeşil-yardımcısı" terimi ilk olarak Liz Christy tarafından 1973'te Green Guerillas'ıkurduğunda kullanıldı . İlk tohum yeşil-yardımcıları domates tohumları ve gübre ile doldurulmuş kondomlardan yapıldı. Mahallelerin daha iyi görünmesini sağlamak için New York City'deki boş arsalara çitlerin üzerinden atıldılar . Bu, gerilla bahçeciliği hareketinin başlangıcıydı .

❌1900 yılından itibaren de sülfürik asit, demir sülfat, bakır nitrat, amonyak ve bazı potasyum tuzları herbisit olarak kullanılmıştır. II. Dünya Savaşı'ndan sonra büyüme maddesi (hormon) tabiatlı herbisitler üzerindeki çalışmalar büyük gelişmeler göstermiştir.

Tarihsel olarak, tuz ve diğer metal tuzları gibi ürünler herbisit olarak kullanılmıştır, ancak bunlar giderek gözden düşmüştür ve bazı ülkelerde bunların bir kısmı, kullanımları toprakta kalıcılıkla birlikte toksisite ve yeraltı suyu kirliliğiendişeleri nedeniyle yasaklanmıştır. Herbisitler ayrıca savaş ve çatışmalarda kullanılır.‼️

https://youtu.be/IAO9RmB93Zg?si=b2mlBp1Un81kNYwM

https://en-m-wikipedia-org.translate.goog/w/index.php?title=List_of_companion_plants&wprov=rarw1&_x_tr_sl=auto&_x_tr_tl=de&_x_tr_hl=de

♻️

David Holmgren'in Permakültür Tasarım İlkelerine İlişkin Kapsamlı Bir Kılavuz

Permakültür, doğal ekosistemlere karşı değil, onlarla birlikte çalışarak sürdürülebilir insan ortamları yaratmayı amaçlayan bir tasarım çerçevesidir. 1970'lerde David Holmgren ve Bill Mollison tarafından ortaklaşa ortaya atılan permakültür ilkeleri, peyzajın, insanların ve kaynakların etik entegrasyonunu teşvik eder. Permakültür özünde üç etik tarafından yönlendirilir:

Dünya Bakımı – Doğal sistemleri besleyin ve onarın.
İnsan Bakımı – Bireyleri ve toplulukları destekleyin ve güçlendirin.
Adil Paylaşım (veya Fazlalığın Geri Dönüşü) – Earth Care ve People Care'i desteklemek için fazlalıkları sisteme yeniden yatırın.

Bu etik değerlere dayanarak David Holmgren, ev bahçelerinden büyük ölçekli çiftliklere, topluluk projelerine ve hatta sosyal ve ekonomik sistemlere kadar farklı bağlamlara uygulanabilecek 12 tasarım ilkesini dile getirdi.

David Holmgren'in 12 Permakültür Tasarım İlkesinin Özeti

Aşağıda Holmgren'in permakültür tasarım ilkelerinin her birine, bunların temel amaçlarını ve permakültür içinde bilgilendirdikleri sürdürülebilir tasarım seçimleri türlerini vurgulayan kısa bir genel bakış yer almaktadır.

1. Gözlemleyin ve Etkileşim Kurun

Permakültürcüler herhangi bir müdahalede bulunmadan önce bir alanın doğal ve sosyal özelliklerini gözlemlemek için zaman ayırırlar. Mikro iklimler, yaban hayatı düzenleri, su akışları ve topluluk ilişkileri gibi yerel koşulları anlayarak tasarım kararları halihazırda mevcut olana göre uyarlanabilir.

2. Enerjiyi Yakalayın ve Depolayın

Bu ilke, gelecekte kullanılmak üzere kaynakların (enerjinin) kullanılmasına ve elde tutulmasına odaklanır. Enerji güneş ışığı, su, biyokütle ve hatta sosyal/kültürel enerji olabilir. Bu tür kaynakların ele geçirilmesiyle sistemler daha dayanıklı hale gelir.

3. Verim Alın

Sistemler faydalı bir şey (gıda, enerji, gelir, sosyal sermaye) üretmelidir, aksi takdirde sürdürülemez olma riskiyle karşı karşıya kalırlar. Getiri sağlamak, sürekli yönetimi motive eden somut getiriler yaratmakla ilgilidir.

4. Öz Düzenlemeyi Uygulayın ve Geri Bildirimi Kabul Edin

Geri bildirim döngüleri oluşturarak sistemleri kendi kendini düzenlemeye teşvik edin. Başarılı veya sorunlu sonuçları gözlemlemek ve ayarlamalar yapmak, ağır dış girdiler olmadan dengenin korunmasına yardımcı olur.

5. Yenilenebilir Kaynakları ve Hizmetleri Kullanın ve Değerlendirin

Doğal olarak yenilenen enerji, malzeme ve hizmet kaynaklarını tercih edin. Bu, yenilenemeyen kaynakları korur ve çevresel ayak izini azaltır.

6. Atık Üretmeyin

Atık, doğrusal sistemlerde sıklıkla görüldüğü gibi, doğada bir kavram değildir - her şey doğru bağlamda bir kaynaktır. Atıkları en aza indirecek şekilde tasarım yapmak, çıktıları yeniden kullanmanın, geri dönüştürmenin veya yeniden kullanmanın yaratıcı yollarını bulmak anlamına gelir.

7. Desenlerden Detaylara Tasarım

Önce kapsayıcı kalıpları (arazi konturları, iklim bölgeleri, sosyal yapılar) belirleyin ve ardından ayrıntıları iyileştirin. Bu, parçalı bir yaklaşım yerine bütünsel bir yaklaşım sağlar.

8. Ayırmak Yerine Bütünleştirin

Unsurları karşılıklı desteğe yerleştirerek faydalı ilişkileri teşvik edin. Tıpkı doğal ekosistemlerin dayanıklılık için türleri birbirine bağlaması gibi, permakültür sistemleri de bitkileri, hayvanları ve insanları bütünleştirir.

9. Küçük ve Yavaş Çözümler Kullanın

Küçük ölçekli, artımlı yaklaşımlar genellikle daha sürdürülebilir ve yönetilebilir olup, büyük ölçekli başarısızlık riskini azaltır ve zaman içinde kademeli iyileştirmeye olanak tanır.

10. Çeşitliliği Kullanın ve Değer Verin

Biyolojik ve kültürel çeşitlilik, birden fazla tür veya yaklaşım benzer rolleri üstlenebileceğinden ve şoklara (örneğin zararlılar, hastalıklar, piyasa dalgalanmaları) karşı tampon oluşturabileceğinden, dayanıklılığı artırır.

11. Kenarları Kullanın ve Marjinal Değere Değer Verin

Orman ile çayır arasındaki veya su ile toprak arasındaki arayüz gibi kenarlar genellikle daha fazla çeşitliliğe ve üretkenliğe ev sahipliği yapar. Kenarlara değer vermek potansiyel verimi artırır ve mikro yaşam alanları yaratır.

12. Yaratıcı Bir Şekilde Kullanın ve Değişime Yanıt Verin

Değişim kaçınılmazdır. Onu öngörerek ve etkileyerek, onu olumlu bir güç olarak kullanabiliriz. Permakültürde dayanıklılık, tepki vermekten ziyade proaktif olarak uyum sağlamaktan gelir.

Temel Permakültür Tasarım İlkelerinin Detaylı İncelenmesi

Bu bölümde, rejeneratif tasarıma rehberlik edebilecek hem genişletilmiş felsefeyi hem de pratik uygulamaları keşfederek her bir prensibi daha derinlemesine inceleyeceğiz.

1. Gözlemleyin ve Etkileşim Kurun

"Gözlemle ve Etkileşim Kur", herhangi bir önemli tasarım eylemi gerçekleştirilmeden önce kapsamlı çalışmanın değerini vurgular. Permakültürde gözlem sadece görsel değildir, tüm duyuları ve mevsimsel değişiklikler, su akışı, yerel biyolojik çeşitlilik ve insan davranışı dahil olmak üzere zaman içindeki kalıplara yoğun bir dikkat gösterilmesini içerir. Tasarımcılar sabırla gözlemleyerek yalnızca belirli bir alanın ağır killi toprak veya kuvvetli hakim rüzgarlar gibi sınırlamalarını değil, aynı zamanda belirli bitkiler için uygun mikro iklimler veya mevcut ağaçların sunduğu doğal rüzgar kesiciler gibi benzersiz varlıklarını da keşfedebilirler.

Sağlam bir gözlem dönemi, mevsimsel değişiklikleri yakalayarak birkaç ay, hatta tam bir yıl sürebilir. Bu sabırlı yaklaşım, genellikle büyük makineler ve ithal kaynaklarla bir sahayı "iyileştirmek" için acele eden geleneksel geliştirme uygulamalarının tam tersidir. Permakültürde amaç, mevcut koşullarla uyum içinde çalışmak, böylece dış girdileri ve enerji israfını azaltmaktır. İlk gözlemler toplandıktan sonra anlamlı etkileşim başlar. Tasarımcılar, çevrenin nasıl tepki verdiğini görmek için küçük bir hendek (kontur hendeği) yerleştirmek veya birkaç gösterge bitkisi eklemek gibi küçük müdahaleleri test edebilir. Bu küçük deneyler, sonraki adımlar hakkında bilgi veren geri bildirim döngüleri görevi görür.

"Gözlemle ve Etkileşim Kur", fiziksel manzaranın ötesinde sosyal ve kültürel yönler için de geçerlidir. Örneğin bir topluluk permakültür projesi, yerel ihtiyaçları ve dinamikleri anlamak için haftalarca süren konuşmaları ve ilişki kurmayı içerebilir. Bir proje, sakinlerle etkileşime girerek, programlarını gözlemleyerek ve ortak ilgi alanlarını belirleyerek, gerçek topluluk öncelikleriyle daha iyi uyum sağlayabilir ve uzun vadeli başarı ve çatışmaların azaltılmasını sağlayabilir.

Sonuçta bu ilke alçakgönüllülük ve öğrenme zihniyetini teşvik eder. Kendimizi manzaraya veya topluluğa kaptırarak, bizi yenileyici tasarım çözümlerine yönlendiren ince ipuçlarına daha fazla uyum sağlarız. Gözlem tek seferlik bir süreç değildir; Sonraki her tasarım seçimini bilgilendirerek, uyarlanabilirliği sağlayarak ve doğal sistemlere karşı değil, onlarla birlikte çalışmaya yönelik permakültür ahlakını güçlendirerek devam etmektedir.

Pratik uygulamalar:

Bahçe Gözlem Günlüğü
- Bir bahçede veya küçük bir çiftlikte güneş açılarını, gölgeyi, rüzgarı ve yağış düzenlerini takip ederek birkaç ay geçirin. Suyun nerede birikme eğiliminde olduğunu ve nerede hızla boşaldığını belgeleyin.
- Amaç: Su toplama sistemlerinin, bitki türlerinin ve rüzgar kesicilerin bilinçli bir şekilde yerleştirilmesine olanak tanır.
Yaban Hayatı Koridoru Takibi
- Yerel vahşi yaşamın (örneğin, tozlayıcılar, kuşlar, küçük memeliler) arazide nasıl hareket ettiğini gözlemleyin.
- Amaç: Biyoçeşitliliği desteklemek için habitatın, meyve ağaçlarının veya tozlayıcı dostu çiçeklerin stratejik yerleştirilmesine rehberlik eder.
Toplum İhtiyaç Analizi
- Kültürel ve sosyal kalıpları belirlemek için yerel sakinlerle etkileşim kurun (örneğin, insanların belirli alanlarda toplandığı günün saatleri, taze ürünlere erişim gibi topluluk öncelikleri).
- Amaç: Topluluk bahçesi projelerinin veya paylaşılan kaynakların gerçek ihtiyaçlara uygun olacak şekilde şekillendirilmesine yardımcı olur.

2. Enerjiyi Yakalayın ve Depolayın

"Enerjiyi Yakala ve Depola", güneş ışığı, su veya biyokütle gibi doğal veya mevcut akışlardan yararlanmaya ve bunları gelecekte kullanmak üzere saklamaya odaklanır. Ekolojik sistemlerde enerji döngüseldir; Güneş ışınları, bitki büyümesini sağlayan, hayvanları besleyen vb. fotosentezi besler. Permakültürcüler, bu döngüsel bakış açısıyla tasarım yaparak, enerjinin bir alandan geçişini yavaşlatmaya ve ona verimli bir şekilde kullanılması için birden fazla şans vermeye çalışırlar.

Başlıca örneklerden biri, suyun çatılardan fıçılara toplandığı, hendeklerden geçirilebildiği veya göletlerde depolanabildiği su havzasıdır. Permakültür yaklaşımı, değerli yağışların yağmur kanallarına akmasına izin vermek yerine, bu kaynağın toprağa sızmasını veya rezervuarlarda tutulmasını sağlar. Depolanan bu sudan daha kurak dönemlerde yararlanılabilir ve böylece dış kaynağa olan bağımlılık azalır. Benzer şekilde, güneş ışığı çeşitli yollarla yakalanabilir ve depolanabilir: ışınları elektriğe dönüştüren fotovoltaik (güneş) paneller veya ısıyı depolamak ve daha sonra sıcaklıklar düştüğünde serbest bırakmak için termal kütleyi (taş veya kerpiç duvarlar gibi) kullanan pasif güneş enerjisi binası tasarımları.

Biyokütle, ister odun, ister mahsul artıkları, ister kompostlaştırılabilir organik madde biçiminde olsun, bir başka önemli enerji deposunu temsil eder. Ormanları, ağaçlıkları veya bahçe kalıntılarını uygun şekilde yöneterek, güneş enerjisini bitki dokusunda depolayabilir ve daha sonra onu yemek pişirmek, ısıtmak veya ayrışma yoluyla toprak verimliliğini artırmak için kullanabiliriz. İlke, arka bahçedeki çiftlikten topluluk bahçesine kadar her sistemin, enerjiyi yerel kaynaklara ve ihtiyaçlara uygun şekilde yakalayacak ve depolayacak özellikler içermesi gerektiğinin altını çiziyor.

Daha geniş bir yorum, toplumun iyi niyeti veya kolektif bilgi gibi sosyal ve kültürel enerjiyi içerir. Bir topluluk atölye çalışmalarına veya bilgi paylaşımına zaman ayırdığında, bu kolektif içgörü yazılı kılavuzlarda, tohum bankalarında veya kurumsal hafızada "saklanabilir". Genel olarak, "Enerjiyi Yakala ve Depola" dayanıklılığın altını çiziyor ve kıtlık zamanları geldiğinde (kuraklık veya yakıt kıtlığı gibi), sistemin daha bol dönemlerde biriken rezervlerden yararlanabilmesini sağlıyor.

Pratik uygulamalar:

Yağmur Suyu Hasadı
- Yağışlı dönemlerde yağmur suyunu depolamak için yağmur varilleri, hendekler veya göletler kullanın.
- Amaç: Kurak dönemlerde sulama için su tasarrufu sağlayarak dış su kaynaklarına bağımlılığı azaltır.
Binada Termal Kütle
- Gündüzleri güneş ısısını depolamak ve geceleri serbest bırakmak için inşaata malzemeler (örn. koçan, kerpiç, beton) ekleyin.
- Amaç: Enerji verimliliğini artırır ve ısıtma maliyetlerini azaltır.
Güneş Enerjili Gıda Dehidrasyonu
- Hasatları korumak için güneş enerjili kurutucular (üstü şeffaf olan basit ahşap kutu) kullanın.
- Amaç: Güneş enerjisini kullanarak ürünlerin raf ömrünü uzatır, gıda israfını azaltır.

3. Verim Alın

"Verim Elde Edin", her permakültür sisteminin gıda, lif, enerji veya topluluk uyumu gibi maddi olmayan ürünler gibi somut faydalar üretmesini sağlamanın önemini vurguluyor. Koruma ve yenilenme permakültürün kalbinde yer alsa da sistemin harcanan çabayı ödüllendirmesi de aynı derecede kritiktir. Üretken bir verim, bir tasarımın etkili bir şekilde çalıştığının hem motivasyonu hem de kanıtı olarak hizmet eder.

Uygulamada, bir verim elde etmek birçok şekilde olabilir. İyi tasarlanmış bir mutfak bahçesinden taze sebzelerin toplanması gibi hemen veya kompostlaştırılıp toprağa geri döndürülebilecek fazla organik madde üretmek gibi daha dolaylı olabilir. Fazla ürünü paylaşan komşular arasında artan güven gibi sosyal getiriler bile topluluk dokusunu güçlendirdiği için değerlidir. Anlamlı bir verim olmadan, sistem tamamen teorik bir alıştırma haline gelme riskiyle karşı karşıyadır; Tasarımcılar ve bakıcılar ilgilerini kaybedebilir ve finansal veya işgücü girdileri getirilerden daha ağır basabilir.

İlke ayrıca getirilerin kısa vadeli veya uzun vadeli olabileceğini de kabul eder. Marul, turp veya şifalı bitkiler gibi hızlı büyüyen mahsuller, insanları meşgul eden ve besleyen hızlı geri dönüşler sağlarken, meyve ağaçları, fındık ağaçları veya kereste türleri gibi çok yıllık türler zaman içinde daha fazla dayanıklılık ve değer oluşturur. Permakültür yaklaşımını kullanan bir çiftlik, yıllık sebzeleri, çok yıllık meyve ağaçlarını ve besi hayvanlarını birleştirerek sezon boyunca farklı verimlerin sürekli akışını sağlayabilir. Bu çeşitlilik sadece beslenmeyi zenginleştirmekle kalmıyor, aynı zamanda çiftçilerin gelirini de istikrara kavuşturuyor.

"Verim Elde Edin" diğer ilkelerle iç içe geçer. Örneğin, dikkatli gözlem (İlke 1) maksimum üretim için en iyi nereye ve nasıl ekim yapılacağına rehberlik edebilir ve enerjinin yakalanması ve depolanması (İlke 2), sağlıklı mahsulleri desteklemek için su, güneş ışığı ve organik maddeden yararlanılmasını sağlar. Permakültürcüler sürekli olarak verimi hedefleyerek ve ölçerek pratikliğe bağlı kalırlar. Bize sürdürülebilir bir tasarımın sadece kaynakları korumakla ilgili olmadığını, aynı zamanda aktif olarak bir fazlalık yaratmakla da ilgili olduğunu hatırlatıyor - Adil Paylaşım'ın temel permakültür etiğini güçlendiren bir kavram, çünkü fazlalık daha sonra Dünya Bakımı ve İnsan Bakımı'na yeniden yatırılabilir.

Pratik uygulamalar:

Polikültür Sebze Yatakları
- Daha yavaş, uzun mevsimlik mahsullerin (domates, biber) yanına hızlı büyüyen mahsuller (marul, turp) ekin ve kademeli verim sağlayın.
- Amaç: Uzun vadeli mahsuller olgunlaşırken anında besin sağlayarak verimliliği en üst düzeye çıkarır.
Küçükbaş Hayvan Entegrasyonu
- Zararlıları kontrol ederken ve gübre üretirken yumurta ve et için birkaç tavuk veya ördek bulundurun.
- Amaç: Entegre bir sistemde gıda verimi ve toprak verimliliği sağlar.
Topluluk Destekli Tarım (CSA)
- Bir çiftlik, hasadın "hisselerini" yerel üyelere satarak çiftliğin işletme maliyetlerini garanti altına alırken hissedarlara taze ürünler sağlar.
- Amaç: Güvenilir bir verim (çiftçi için gelir, topluluk için ürün) yaratır ve daha yakın çiftlik-topluluk bağlarını teşvik eder.

4. Öz Düzenlemeyi Uygulayın ve Geri Bildirimi Kabul Edin

"Öz Düzenlemeyi Uygulayın ve Geri Bildirimi Kabul Edin", minimum dış müdahale ile dengeyi koruyabilen sistemler tasarlamakla ilgilidir. Doğada geri bildirim döngüleri her yerde bulunur: yırtıcı-av ilişkileri popülasyon büyüklüklerinin düzenlenmesine yardımcı olurken, toprak mikropları nem ve organik maddedeki değişimlere tepki verir. Permakültür sistemleri, bu doğal kontrol ve dengeleri yansıtarak, sürekli insan gözetimi olmadan değişen koşullara uyum sağlayabilir.

Öz düzenleme genellikle faydalı etkileşimleri teşvik eden ortamlar yaratmayı içerir. Örneğin, yaprak bitlerini yönetmek için uğur böceklerini veya bağcıkları davet etmek, kimyasal pestisitlere olan ihtiyacı ortadan kaldırır veya büyük ölçüde azaltır. Benzer şekilde, haşere oluşumunu veya besin tükenmesini önlemek için mahsul rotasyonu, sentetik girdiler olmadan toprak verimliliğinin korunmasına yardımcı olur. Bu stratejiler, ekosistem süreçlerinin dikkatli bir şekilde gözlemlenmesine dayanır ve alınan herhangi bir eylemin varsayımlardan ziyade gerçek geri bildirimlere yanıt olmasını sağlar.

Geri bildirimi kabul etmek, bir tasarım öğesi çalışmadığında uyum sağlamaya istekli olmak anlamına gelir. Bir bahçıvan, belirli bir mahsulün nemli bir mikro iklimde sürekli olarak mücadele ettiğini veya belirli bir malçların mantar sorunlarını teşvik ettiğini keşfedebilir. Tasarımcı, körü körüne ısrar etmek yerine, zayıf bitki sağlığı, haşere salgınları veya verim düşüklüğü gibi sinyalleri kabul eder ve gerekli ayarlamaları yapar. Geri bildirimin bu kabulü sosyal alana da uzanır. Örneğin, bir topluluk bahçesi gönüllü tükenmişliği ile mücadele ediyorsa, bu daha iyi koordinasyon veya daha kapsayıcı karar alma ihtiyacını gösteren bir geri bildirimdir.

Teknoloji kendi kendini düzenlemeye yardımcı olsa da (örneğin sensörler veya otomatik sulama ile), ilke sonuçta yüksek teknolojili çözümler yerine ekolojik ve sosyal dayanıklılığı vurgulamaktadır. Ekosistemler binlerce yıl boyunca dengeli etkileşimler geliştirir ve permakültür bu karmaşıklığı taklit etmeye çalışır. Geri bildirimi kabul etmek başarısızlığın bir işareti değil, sürekli öğrenmeye yanıt verme ve bağlılığın bir işaretidir. Özünde, "Öz Düzenlemeyi Uygulayın ve Geri Bildirimi Kabul Edin", permakültür tasarımlarının katı, sürdürülemez yapılar dayatmak yerine ekosistemlerin doğal gelgitleriyle uyumlu olarak dinamik, canlı ve alakalı kalmasını sağlar.

Pratik uygulamalar:

Haşere-Yırtıcı Dengesi
- Pestisit kullanmak yerine faydalı yırtıcıların (uğur böcekleri, bağcıklar) yaprak biti popülasyonlarını kontrol altında tutmasına izin verin.
- Amaç: Doğal haşere kontrolü sağlıklı bir ekosisteme işaret eder; Zararlıların artması, yırtıcı hayvanların yaşam alanlarının iyileştirilmesi ihtiyacının sinyalini verir.
Toprak Testi ve Islahı
- Toprağın pH'ını ve besin seviyelerini düzenli olarak test edin. Tahminde bulunmak yerine gerçek ihtiyaca göre kompost veya özel değişiklikler uygulayın.
- Amaç: Toprak yaşamına zarar verebilecek besin fazlalığını veya dengesizliğini önler.
Uyarlanabilir Mahsul Planlaması
- Belirli koşullar altında hangi çeşitlerin iyi veya kötü performans gösterdiğini takip edin. Birden fazla mevsime ait verilere dayanarak ekim programlarını değiştirin veya değiştirin.
- Amaç: Gelecekteki ekimi optimize etmek için verimlerden ve hava koşullarından gelen geri bildirimleri kabul edin.

5. Yenilenebilir Kaynakları ve Hizmetleri Kullanın ve Değerlendirin

"Yenilenebilir Kaynakları ve Hizmetleri Kullanın ve Değerlendirin", sınırlı veya kirletici girdilere güvenmek yerine, zaman içinde yenilenebilen malzeme ve süreçlere yönelik bir tercihin altını çiziyor. Bu ilke, doğadaki bolluğu (güneş ışığı, rüzgar, jeotermal ısı, akan su, bitki maddesi) tanır ve bu akışları sorumlu bir şekilde kullanan tasarımları teşvik eder.

Özünde, ekolojik ayak izimizi azaltan seçimler yapmakla ilgilidir. Isıtma için fosil yakıtları kullanmak yerine, pasif güneş enerjisi tasarımları veya sorumlu bir şekilde yönetilen ormanlardan elde edilen biyokütleyi kullanabiliriz. Mümkün olduğunda kereste, sürdürülebilir ormancılık faaliyetlerinden, bambu tarlalarından veya hızla yenilenen yerel malzemelerden elde edilir. Bu yaklaşım atıkları, nakliye maliyetlerini ve genellikle geleneksel yapı malzemeleriyle ilişkilendirilen gizli çevresel etkileri azaltır.

Ancak "yenilenebilir" sadece "yeşil enerji" anlamına gelmez. Aynı zamanda arılar tarafından tozlaşma, toprak mikropları tarafından besin döngüsü veya faydalı böcekler tarafından haşere kontrolü gibi ekosistem hizmetlerini de içerir. Permakültürcüler, bu organizmaları çeken habitatlar yaratarak doğanın kendi bakım ve yenilenme sistemlerinden yararlanırlar. Yerli çiçekli bitkilerden oluşan bir çit tozlaştırıcıları destekleyerek yapay tozlaşma yöntemlerine olan ihtiyacı azaltabilir. Karma hayvan otlatma, yabani otların yönetilmesine ve besin maddelerinin döngüsüne yardımcı olarak makine kullanımını azaltabilir.

Bu kaynaklara ve hizmetlere değer vermek aynı zamanda sınırlarını anlamak anlamına da gelir. Kötü yönetilirse yenilenebilir kaynaklar bile tükenebilir. Örneğin bir meranın aşırı otlatılması toprağı ve biyolojik çeşitliliği bozar. Bu nedenle sorumlu hasat ve yönetim çok önemlidir. Her sahanın yenilenebilir kaynak kullanımı açısından kendine özgü bir potansiyeli vardır: kıyı bölgeleri gelgit enerjisinden yararlanabilir, rüzgarlı ovalar rüzgar türbinlerine güvenebilir ve güneşli bölgeler güneş enerjisi tasarımlarına odaklanabilir.

Daha geniş bir sosyal bağlamda, insanların yaratıcılığını, bilgi paylaşımını ve gönüllü katkılarını teşvik etmek aynı zamanda yenilenebilir "insan enerjisi" kullanmak olarak da görülebilir. Nihai amaç, insan ihtiyaçlarını doğal yenilenme döngüleriyle uyumlu hale getirmek, böylece her neslin toprağı (ve topluluklarını) bulduklarından daha sağlam bırakması ve Dünya Bakımı ve Adil Paylaşım etiğini birlikte örneklemektir.

Pratik uygulamalar:

Yenilenebilir Yapı Malzemeleri
- İnşaat için beton veya çelik yerine sürdürülebilir şekilde hasat edilmiş kereste, bambu veya saman balyalarını seçin.
- Amaç: Karbon emisyonlarını azaltır ve rejeneratif ormancılığı destekler.
Yaşayan Malç
- Yabani otları bastırmak, nitrojeni sabitlemek ve toprak nemini korumak için örtü bitkileri (örneğin yonca) kullanın.
- Amaç: Sentetik herbisitleri ve gübreleri yenilenebilir bitki bazlı bir hizmetle değiştirir.
Biyogaz Çürütücüler
- Hayvan gübresini ve organik atıkları yemek pişirmek veya ısıtmak için metana dönüştürün.
- Amaç: Fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmak için yenilenebilir organik girdiler kullanır.

6. Atık Üretmeyin

"Atık Üretme", iyi işleyen bir ekosistemde "atık" dediğimiz şeyin sadece yersiz bir kaynak olduğu anlayışını yansıtıyor. Doğa, kaynakları sonsuz bir şekilde döngüye sokar: düşen yapraklar toprağa ayrışır ve bu da yeni bitkileri besler. İnsan sistemlerine uygulandığında bu ilke, mümkün olan her yerde kapalı döngüler tasarlayarak atık kavramını ortadan kaldırmamız için bizi zorluyor.

Ev veya topluluk düzeyinde acil yaklaşımlardan biri kompostlamadır. Mutfak artıkları ve bahçe artıkları, çöplüklere atılmak yerine besin açısından zengin gübre haline gelir. Gri su sistemleri, lavabolardan veya duşlardan az kullanılmış suyu alıp sulamaya yönlendirerek atık olabilecek suyu bahçeler veya inşa edilmiş sulak alanlar için faydalı bir girdiye dönüştürür. Bu sadece kirliliği azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda taze, içilebilir suya olan talebi de azaltıyor.

İnşaat ve imalatta, "Atık Üretme", malzemelerin kullanım ömürlerinin sonunda geri kazanılabilmesi için binaların veya ürünlerin oluşturulduğu demontaj için tasarım yoluyla uygulanabilir. Atık malzemelerin yeni amaçlar için kullanılması anlamına gelen ileri dönüşüm bu prensibin bir örneğidir. Ahşap paletler yükseltilmiş bahçe yataklarına dönüştürülebilir, cam şişeler yaratıcı sera duvarlarına dönüştürülebilir ve atılan lastikler erozyon kontrol yapıları olarak yeniden kullanılabilir. Her yenilik, atık depolama yükünü azaltır ve kaynakları korur.

Ekonomik olarak döngüsel sistemlere geçişi teşvik ediyor. Döngüsel bir ekonomide, bir işletmenin yan ürünü diğerinin hammaddesi haline gelir. Örneğin bira fabrikaları, hayvan yemi veya mantar yetiştiriciliği için yerel çiftçilere kullanılmış tahıl tedarik edebilir, böylece gıda israfını azaltırken ek ekonomik değer yaratabilir. İlke aynı zamanda bizi daha düşünceli tüketiciler olmaya teşvik ediyor: ürünleri atmak yerine onarmak, minimum ambalajlı ürünler satın almak veya geri dönüştürülmüş malzemeler kullanan işletmeleri desteklemek.

6. Atık Üretmeyin

Nihayetinde, "Atık Üretme", zihniyette doğrusal düşünceden (al, yap, at) döngüsel düşünceye geçişi gerektirir. Bu, doğada gözlemlenen yenilenme döngülerini yansıtır ve insan faaliyetinin ekolojik ve sosyal refahı azaltmak yerine katkıda bulunmasını sağlar. Gerçekten sürdürülebilir, kapalı döngü permakültür tasarımları yaratmanın temel taşıdır.

Pratik uygulamalar:

Mutfak Artıklarının Kompostlanması
- Kompost oluşturmak için organik atıkları (kabuklar, kahve telvesi, sebze artıkları) toplayın.
- Amaç: "Atıkları" toprağı zenginleştiren değerli gübreye dönüştürür.
Gri Su Geri Dönüşümü
- Az kullanılmış evsel suyu (lavabolardan, duşlardan) sulamada yeniden kullanılmak üzere inşa edilmiş sazlıklara, sulak alanlara veya filtreleme sistemlerine kanalize edin.
- Amaç: Atık su deşarjını azaltır ve tatlı su tasarrufu sağlar.
İleri Dönüştürülmüş Çiftlik Yapıları
- Eski paletleri, lastikleri veya diğer kurtarılmış malzemeleri yükseltilmiş yataklara, hayvan barınaklarına veya çitlere dönüştürün.
- Amaç: Malzemeleri çöp sahasından uzaklaştırır ve yeni malzemelerin maliyetini azaltır.

8. Ayırmak Yerine Bütünleştirin

"Ayırmak Yerine Bütünleştirin", ekosistemlerin ve toplulukların gücünün genellikle çeşitli unsurlar arasındaki faydalı etkileşimlerden kaynaklandığını kabul eder. Doğada türler birbirine bağlı ağlarda bir arada bulunur - ağaçlar, mantarlar, tozlayıcılar ve yer örtücü bitkilerin tümü birbirlerinin sağlığını güçlendirir. Bunu permakültür tasarımına dönüştürmek, öğeleri simbiyotik ilişkiler oluşturacak şekilde kasıtlı olarak yerleştirmek, israfı ve dış girdilere olan ihtiyacı azaltmak anlamına gelir.

Klasik bir örnek, birden fazla ürünün karşılıklı yarar sağlayacak şekilde birlikte yetiştirildiği tamamlayıcı ekimdir. Kızılderili 'Üç Kız Kardeş' ekim loncasında olduğu gibi, nitrojeni sabitleyen baklagiller (tırmanan fasulye), mısır gibi ağır beslenen bitkilerle serpiştirilebilir. Bu arada, bir asma kabağı yer seviyesinde yayılarak yabani otları bastırabilir ve toprak nemini koruyabilir. Bu dikkatli entegrasyon, haşere salgınlarına karşı koruma sağlarken alanı ve kaynakları optimize eder - bir ürün saldırıya uğrarsa, diğerleri etkilenmeden kalabilir.

Bahçe yatağının ötesinde entegrasyon daha büyük ölçeklerde gerçekleşebilir. Bir meyve bahçesi, toprağı gübrelerken böcekleri ve düşen meyveleri besleyen serbest dolaşan kümes hayvanları ile entegre edilebilir. Bir topluluk çiftliği, ek verim olarak bal üretirken mahsullerin tozlaşmasını sağlayan arı kovanlarını da bünyesine katabilir. Her senaryoda tasarım, her bir unsurun diğerlerinin refahına nasıl katkıda bulunduğuna odaklanır.

Sosyal açıdan bu ilke, her üyenin güçlü yönlerinin tanındığı ve kullanıldığı kapsayıcı, çeşitliliğe sahip toplulukları teşvik eder. Bir permakültür projesi, bahçecilik bilgisi, marangozluk, sosyal kolaylaştırma gibi çeşitli becerilere sahip insanları kasıtlı olarak dahil edebilir ve grubun karmaşık zorluklarla kolektif olarak başa çıkmasına olanak tanıyabilir. İster bitki türleri ister topluluk üyeleri olsun, ayrışma genellikle daha fazla bakım, enerji veya çatışma çözümü gerektiren izole sistemlere yol açar.

"Ayırmak Yerine Bütünleştirin" sonuçta dayanıklılığı artırır. Haşere istilası veya kaynak sıkıntısı gibi kesintiler meydana geldiğinde, iyi entegre edilmiş sistemler, birden fazla destek ve kaynak alışverişi yolu nedeniyle daha kolay uyum sağlayabilir. Aynı zamanda hem ekosistemdeki organizmalar arasında hem de topluluktaki insanlar arasında daha derin bir bağlantı ve ortak sorumluluk duygusunu da besler. Permakültür tasarımı, öğeleri izole etmek yerine birbirine bağlamanın yollarını arayarak, uzun vadede yaşamı sürdüren sağlam, birbirine bağlı ağlar oluşturmak için çeşitlilikten yararlanır.

Pratik uygulamalar:

Tamamlayıcı Ekim
- Tamamlayıcı mahsulleri birlikte yetiştirin (örneğin, mısır, fasulye, kabak - "Üç Kız Kardeş").
- Amaç: Her ürün, besin sabitleme, gölge veya haşere caydırıcılığı gibi karşılıklı faydalar sağlar.
Hayvan ve Meyve Bahçesi Entegrasyonu
- Kümes hayvanlarının, toprağı gübrelerken düşen meyveleri ve zararlıları yedikleri meyve ağaçlarının altında yiyecek aramasına izin verin.
- Amaç: Meyve bahçesi bakımını hayvancılık faydalarıyla kendi kendini destekleyen bir döngüde birleştirir.
Topluluk Ortak Konutları
- Toplumsal etkileşimleri ve kaynak paylaşımını teşvik eden ortak alanlara (bahçeler, atölyeler) sahip konut kümeleri tasarlayın.
- Amaç: Sosyal kaynakları entegre eder, tekrarları azaltır ve sosyal sermaye oluşturur.

9. Küçük ve Yavaş Çözümler Kullanın

"Küçük ve Yavaş Çözümler Kullanın", anlamlı, kalıcı değişimin genellikle mütevazı bir ölçekte başladığını ve yavaş yavaş geliştiğini hatırlatır. Doğal ekosistemlerde, büyüme ve dönüşüm tipik olarak aşamalı olarak gerçekleşir - ormanlar on yıllar içinde olgunlaşır, toprak verimliliği organik madde birikimi yoluyla yavaş yavaş artar ve akarsular yüzyıllar boyunca manzaraları oyar. Permakültür bu derslerden yararlanarak, yönetilmesi zor ve istenmeyen sonuçlara yol açabilecek aşırı iddialı veya büyük ölçekli müdahalelere karşı uyarıda bulunuyor.
Pratik düzeyde, küçükten başlamak permakültürcülerin önemli bir risk almadan deney yapmasına, öğrenmesine ve uyum sağlamasına olanak tanır. Bir bahçıvan, bütün bir bahçeyi bir gecede yiyecek ormanına dönüştürmek yerine birkaç yükseltilmiş yatakla başlayabilir. Bu artımlı yaklaşım, ölçeği büyütmeden önce her bir unsurun (toprak değişiklikleri, bitki kombinasyonları veya sulama stratejileri) performansını gözlemlemeyi kolaylaştırır. Bir deney başarısız olursa veya beklenmeyen sonuçlar verirse, olumsuz etki kontrol altına alınır ve öğrenilen dersler sonraki adımlara rehberlik edebilir.
Risk yönetiminin ötesinde, küçük ve yavaş çözümler genellikle yerel kaynaklara ve topluluk işbirliğine daha fazla dayanır. Tasarımcılar büyük miktarlarda sermaye veya malzeme ithal etmek yerine malç, kompost veya kurtarılabilir malzemeler gibi sahadaki kaynakları kullanabilirler. Bu yaklaşım topluluk katılımını teşvik eder; Komşular emek veya malzeme katkısında bulunabilir, bilgi paylaşabilir ve artan başarıları birlikte kutlayabilir. Zamanla bu küçük çabalar, gıda üretiminde, ekolojik restorasyonda veya sosyal uyumda önemli değişikliklere dönüşüyor.
Sistemik düzeyde, "küçük ve yavaş" ekonomik ve kültürel girişimler için de geçerli olabilir. Örneğin yerel bir para birimi veya zaman bankası, bir avuç katılımcıyla başlayabilir, daha büyük bir ağa genişlemeden önce yavaş yavaş güven ve kabul oluşturabilir. Bu kasıtlı, ölçeklendirilmiş yaklaşım, büyümenin gerçek kapasite ve topluluk hazırlığı ile uyumlu olmasını sağlar.
Sonuç olarak, "Küçük ve Yavaş Çözümler Kullanın" sürdürülebilirlikle ilgilidir. Hızlı veya büyük ölçekli çözümler genellikle finansal, teknolojik veya enerjik gibi ağır girdilere bağlıdır ve bakımı daha zor olabilir. Permakültürcüler, doğal ritimleri ve topluluk istekliliğini yansıtan bir tempoyu benimseyerek, uzun vadede uyum sağlayabilen, dayanabilen ve gelişebilen dayanıklı sistemler geliştirirler.
Pratik uygulamalar:
Artımlı Bahçe Genişletme
Küçük bir bahçe yatağıyla başlayın, işe yarayan bir sistem geliştirin, ardından çok büyük başlamak yerine deneyim arttıkça genişletin.
Amaç: Kaynak israfını ve hataları en aza indirerek her aşamada öğrenmeye olanak tanır.
Yerel Para Birimi veya Takas Sistemleri
Yerel ekonomik dayanıklılığı teşvik etmek için bir toplulukta küçük bir yerel döviz ticaret sistemi (LETS) başlatın.
Amaç: Küresel dalgalanmalara karşı daha az savunmasız, daha yavaş, topluluk odaklı bir ekonomiyi teşvik eder.
Tarımsal Ormancılığın Aşamalı Uygulaması
Her şeyi bir kerede dikmek yerine her yıl birkaç yeni ağaç türü veya çalı ekleyin.
Amaç: Performansın gözlemlenmesine ve değişen koşullara uyum sağlanmasına olanak sağlar.

10. Çeşitliliği Kullanın ve Değer Verin

"Çeşitliliği Kullanın ve Değer Verin", türlerde, kültürlerde veya fikirlerde çeşitliliğin dayanıklılığı ve uyarlanabilirliği desteklediğini kabul eder. Ekolojik açıdan monokültür savunmasızdır; Tek bir haşere veya hastalık tüm sistemi mahvedebilir. Tersine, farklı türlerin farklı güçleri ve duyarlılıkları olduğundan, çeşitlendirilmiş bir ortam bu tür tehditleri tamponlar. Bu doğal prensibin permakültür tasarımında doğrudan uygulamaları vardır.
Bahçecilik açısından bakıldığında, çeşitli bitkiler daha sağlıklı ekosistemleri teşvik eder. Örneğin polikültür bahçeleri, çok sayıda üretken, haşerelere dayanıklı büyüme katmanı oluşturmak için sebzeleri, bitkileri, çiçekleri ve meyve veren çalıları karıştırır. Bazı çiçekler faydalı böcekleri çekerken, bazı bitkiler zararlıları uzaklaştırır. Farklı kök derinlikleri aynı zamanda bitkilerin çeşitli toprak katmanlarına erişmesi anlamına gelir ve bu da besin kullanımını artırır. Bu çeşitlilik, daha yüksek genel verime ve kimyasal kontrollere olan ihtiyacın azalmasına yol açabilir.
Çeşitlilik hayvancılığa da uzanır. Keçi, tavuk ve ördek yetiştiren bir çiftlik, birden fazla verim (süt, yumurta, et) elde ederken aynı zamanda zararlıları ve yabani otları daha etkili bir şekilde yönetir. Her hayvan türünün farklı yiyecek arama alışkanlıkları ve haşere hedefleri vardır, bu da sistemin genel verimliliğini artırır. Çeşitlilik aynı zamanda finansal riski de azaltır; Yumurta fiyatları dalgalanırsa, et veya süt ürünleri kayıpları telafi edebilir.
Sosyal olarak çeşitliliğe değer vermek, farklı yaşlardan, geçmişlerden ve becerilerden insanları topluluk projelerine dahil etmek anlamına gelebilir. Bu geniş bakış açısı havuzu yaratıcılığı, yeniliği ve problem çözmeyi teşvik eder. Ayrıca, bir girişimin bir veya iki kişiye çok fazla güvenmemesi için bilgiyi ağlar arasında dağıtır.
Daha geniş kültürel bağlamda, "Kullanım ve Değer Çeşitliliği", geleneksel bilginin modern tekniklerle çapraz tozlaşmasını teşvik eder. Yerli arazi yönetimi veya eski su toplama yöntemleri gibi geleneksel ekolojik uygulamalar, sağlam, bağlama özgü çözümler üretmek için çağdaş permakültür tasarımlarıyla birleşebilir. Yönetişimde çeşitliliği benimsemek (liderlik rollerini değiştirmek veya kapsayıcı karar almayı sağlamak gibi) aynı şekilde topluluk odaklı projelerin uzun vadeli uygulanabilirliğini de artırır.
Sonuçta çeşitlilik belirsizliğe karşı bir güvenlik ağıdır. İklim değişikliği, ekonomik çalkantılar veya sosyal zorluklarla karşı karşıya kaldığımızda çeşitliliğe dayanan sistemler daha zarif bir şekilde uyum sağlar. Yeniden inşa etmek için gereken çekirdek yapıyı korurken artık hizmet etmeyen bileşenleri dökebilirler. Bu ilke, gerçek dünyanın karmaşıklığını ve değişkenliğini kucaklayan dinamik, kalıcı çözümler yaratmanın merkezinde yer alır.
Pratik uygulamalar:
Polikültür Alanları
Riski yaymak için birden fazla ürün çeşidi ekin (biri başarısız olursa diğerleri başarılı olabilir).
Amaç: Zararlılara karşı direnci artırır ve zaman içinde verimi dengeler.
Karma Hayvancılık Sistemleri
Her biri benzersiz kaynaklar ve hizmetler sunan tavukları, ördekleri ve keçileri bir arada tutun.
Amaç: Haşere döngülerini kırmaya yardımcı olur ve farklı yiyecek arama alışkanlıklarından yararlanır.
Topluluk Beceri Paylaşımı
Komşular arasında marangozluk, fermantasyon, bitkisel ilaçlar gibi çeşitli becerilerden oluşan bir ağı teşvik edin.
Amaç: Kültürel dayanıklılık oluşturur; Bir toplum hizmeti kaybedilirse, diğerleri boşluğu doldurabilir.

11. Kenarları Kullanın ve Marjinal Değere Değer Verin

"Kenarları Kullanın ve Marjinal Olana Değer Verin", genellikle gözden kaçan veya yeterince takdir edilmeyen yerlere ve durumlara dikkat çekiyor. Ekolojik açıdan kenarlar, orman ile çayır arasındaki veya kara ile su arasındaki sınır gibi iki farklı ekosistem arasındaki dinamik arayüzlerdir. Bu geçiş bölgeleri tipik olarak daha fazla biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapar ve zengin mikro yaşam alanları sağlar. Örneğin, bir ormanın çayırla buluştuğu yerde, tam güneşte, kısmi gölgede ve derin gölgede gelişen türleri birbirine yakın bulabilirsiniz. Sonuç, genellikle her iki ekosistemin tek başına olduğundan daha fazla yaşamı destekleyebilen çeşitli, üretken bir niştir.
Permakültür tasarımcıları bu kenar efektlerini kopyalamaya ve geliştirmeye çalışıyor. Örneğin kavisli bir bahçe yatağı, düz olandan daha fazla çevre sunarak farklı mikro iklimler için fırsatları artırır. Benzer şekilde, düzensiz kıyı şeridine sahip göletler, su bitkilerinin ve küçük canlıların gelişebileceği daha sığ alanlar yaratır. Maksimum avantaj için tasarım yaparak, bitkiden bitkiye, bitkiden böceğe veya insandan çevreye faydalı etkileşimlerin meydana gelebileceği arayüzleri çoğaltıyoruz.
Marjinal olana değer vermenin sosyal bir boyutu da vardır. Ekosistemler gibi toplulukların da kenarları ve marjları vardır - yeterince temsil edilmeyen veya göz ardı edilen bireyler veya gruplar. Permakültür projeleri bu sesleri dahil ederek normalde ihmal edilen fikirlerden, kaynaklardan ve yeteneklerden yararlanabilir. Örneğin, marjinalleştirilmiş nüfuslara aktif olarak ulaşan projeler, daha geniş topluluk çabalarını zenginleştiren benzersiz kültürel uygulamalar veya yenilikçi teknikler keşfedebilir.
Bu ilke ekonomi için de geçerli olabilir. Küçük işletmeler veya kayıt dışı ekonomiler genellikle ana akım pazar sistemlerinin "kenarlarında" gelişir ve niş talepleri karşılayan özel mal ve hizmetler sunar. Bu marjinal işletmelerin desteklenmesi, yerel ekonomileri çeşitlendirebilir ve güçlendirebilir, küresel piyasa dalgalanmaları karşısında dayanıklılığı artırabilir.
Özünde, "Kenarları Kullanın ve Marjinal Olana Değer Verin" bize eşik alanların, iki durum, koşul veya bölge (fiziksel, sosyal veya kültürel) arasındaki ara geçiş bölgelerinin yüksek potansiyele sahip bölgeler olduğunu hatırlatır. Bu kenarları yaratmak ve desteklemek için kasıtlı olarak tasarlayarak çeşitlilik, üretkenlik ve kapsayıcılık için yeni olanakların kilidini açıyoruz. Bu, yaratıcı düşünceyi destekleyen, bizi baskın veya ana akımın ötesini görmeye ve aradakinin gücünü takdir etmeye teşvik eden bir ilkedir.
Pratik uygulamalar:
Anahtar Deliği Bahçe Yatakları
Kullanılabilir çevreyi en üst düzeye çıkarmak için kare köşeler yerine kavisli kenarlar kullanın.
Amacı: Dikim alanını arttırır ve bitkilere kolay erişim sağlar.
Nehir Kenarı Tampon Şeritleri
Su yolları boyunca bitki örtüsünü koruyun veya dikin.
Amaç: Geçiş bölgesinde biyoçeşitliliği, su kalitesini iyileştirir ve erozyonu önler.
Yenilebilir Çitler
Meyve çalılarının veya nitrojen sabitleyici çalıların verimli çitleri için mülkler arasındaki sınırı kullanın.
Amaç: Meyve ve ekolojik faydalar sağlayan bir sınır olan sınırı korurken işlevsel yaşam alanı ekler.

12. Yaratıcı Bir Şekilde Kullanın ve Değişime Yanıt Verin

Son ilke olan "Değişimi Yaratıcı Bir Şekilde Kullanın ve Yanıt Verin", değişimin (çevresel, sosyal veya kültürel) bir olaydan ziyade devam eden bir süreç olduğunu kabul eder. Permakültürde tasarımcılar yalnızca pasif bir şekilde uyum sağlamaya değil, aynı zamanda değişimi proaktif bir şekilde kullanmaya da teşvik edilir. Doğal sistemler bu dinamiği sürekli olarak göstermektedir: ormanlar birbirini takip eder, su döngüleri mevsimsel yağmurlarla değişir ve yaban hayatı zamanla yeni yaşam alanlarına göç eder. Bu değişikliklerin her biri fırsatlar yaratabilir veya yeni zorluklar ortaya çıkarabilir. Permakültür sistemleri, bu değişimleri gözlemleyerek ve yaratıcı bir şekilde yanıt vererek dirençli ve ileriye dönük olmaya devam ediyor.
Bu prensibin önemli bir yönü uyarlanabilirliği geliştirmektir. Örneğin, iklim değişikliği yerel yağış düzenlerini değiştirirse, bir permakültürcü su toplama sistemlerini uygulayabilir veya genişletebilir, kuraklığa daha dayanıklı bitki çeşitlerine geçebilir veya ekim programlarını yeni hava durumu gerçeklerine uyum sağlayacak şekilde yeniden yapılandırabilir. Bu tür müdahaleler yalnızca kriz yönetimiyle ilgili değildir; verimliliği, çeşitliliği ve verimi artırmak için fırsatlar olabilirler. Ortaya çıkan iklim koşullarında gelişen yeni mahsullerin piyasaya sürülmesi, bir çiftliğin pazar tekliflerini veya beslenme çeşitliliğini genişletebilir.
Sosyal düzeyde topluluklar da demografik değişimler, ekonomik dalgalanmalar veya gelişen kültürel değerler gibi değişime tabidir. Bir zamanlar sebzelere odaklanan bir topluluk bahçesinin, sakinlerin sağlık öncelikleri veya beslenme tercihleri değişirse meyve bahçesi mahsullerine veya şifalı bitkilere doğru genişlemesi gerekebilir. Benzer şekilde, yerel ekonomik gerilemeler, tohum paylaşım kütüphaneleri veya işbirlikçi gıda dağıtım ağları gibi yeni taban girişimlerine yol açabilir. Topluluklar yaratıcı bir şekilde yanıt vererek bağları güçlendirebilir, kaynak israfını azaltabilir ve uzun vadeli dayanıklılığa ilham verebilir.
Bu prensipteki yaratıcılık, hem pratik tasarım çözümlerini hem de varsayımları sorgulama isteğini içerir. Orijinal site tasarımının veya bir topluluk projesinin organizasyon yapısının düzenli olarak yeniden gözden geçirilmesi ve iyileştirilmesi, ortaya çıkan olasılıkların tanınmasını sağlar. Tasarımcılar, ne kadar yıkıcı olursa olsun her değişimin aynı zamanda yenilenmenin tohumlarını da taşıdığı fikrine açık kalarak küçük başarıları kutlayabilirler. Sonuçta, "Değişimi Yaratıcı Bir Şekilde Kullanın ve Yanıt Verin" yalnızca permakültür sistemlerini geleceğe hazır hale getirmekle kalmıyor, aynı zamanda uygulayıcılara büyüme zihniyetini aşılıyor ve değişimi direnilmesi gereken bir tehdit olarak değil, yaşamın devam eden evriminin ayrılmaz bir parçası olarak görmelerini sağlıyor.
Pratik uygulamalar:
Mevsimsel Ürün Rotasyonu
Değişen toprak verimliliği ihtiyaçlarına ve haşere baskılarına uyum sağlayarak her mevsim farklı mahsul ailelerini bir bahçe yatağında dönüşümlü olarak kullanın.
Amaç: Mevsimsel dinamiklere yanıt vererek toprak sağlığını korur ve haşere oluşumunu azaltır.
Modüler Sera Tasarımı
İklim değişimleri veya üretim ihtiyaçları geliştikçe genişletilebilen veya küçültülebilen seralar inşa edin.
Amaç: Yeni sıcaklık veya nem rejimlerine hızlı adaptasyon sağlar.
Toplumsal Afete Hazırlık
Tedarik zincirlerinin kesintiye uğraması durumunda üretimi hızla artırabilecek topluluk bahçeleri ve gıda depolama ağları geliştirin.
Amaç: Sosyal ve çevresel değişimi olumlu yönde kullanarak dayanıklılık oluşturur.

Son

David Holmgren'in permakültür ilkeleri, doğal süreçlerle yakından uyumlu yenileyici sistemler tasarlamak için bir çerçeve sağlar. Her ilke gözlemi, yaratıcılığı ve sürekli öğrenmeyi davet ederek Earth Care, People Care ve Fair Share'den oluşan üç temel etiği güçlendirir. Bu ilkeler Holmgren'in ufuk açıcı çalışmasına (Permakültür: İlkeler ve Sürdürülebilirliğin Ötesindeki Yollar) dayansa da, birçok uygulayıcı ve araştırmacı bunları dünya çapında geliştirmeye ve uyarlamaya devam ediyor, permakültürün gelişen ve bağlama özgü doğasını vurguluyor.

Kaynaklar ve Daha Fazla Okuma

David Holmgren'in Permakültür: İlkeler ve Sürdürülebilirliğin Ötesindeki Yollar (2002).

Hani Rabbin meleklere: “Ben yeryüzünde bir halîfe yaratacağım” dediğinde onlar: “Orada fesat çıkaracak ve kanlar dökecek birini mi yaratacaksın? Halbuki biz, seni övgüyle tesbih ve takdîs ediyoruz” demişlerdi. Allah da onlara “Ben sizin bilmediğiniz şeyleri bilirim” buyurmuştu.~Bakara,30

Fakat şeytan, o ağaç yüzünden ikisinin de ayağını cennetten kaydırdı ve içinde bulundukları nimetten onları ayırdı. Biz de onlara: “Haydi, birbirinize düşman olarak yeryüzüne inin! Siz orada belli bir zamana kadar kalacak ve ondan faydalanacaksınız” dedik.~Bakara,36

Hani Mûsâ kavmi için su aramaya çıkmıştı da, biz de kendisine: “Asanı taşa vur!” demiştik. Bunun üzerine oradan on iki pınar fışkırıvermişti. Böylece her kabile su içeceği yeri öğrenmişti. Onlara: “Allah’ın rızkından yeyin, için; fakat fitne fesat çıkarıp da yeryüzünde bozgunculuk yapmayın” demiştik.~Bakara,60

Onlara: “Yeryüzünde bozgunculuk yapmayın!” dendiği zaman, “Hayır! Biz ancak ıslah edicileriz” derler.~Bakara,11

Arkasını dönüp gidince veya bir işin başına geçince yeryüzünde bozgunculuk yapmak, ürünleri ve nesileri yok etmek için koşturur durur. Oysa Allah, bozgunculuğu asla sevmez.~ Bakara,205

Ey insanlar! Yeryüzündeki helâl ve temiz nimetlerden yiyin. Şeytanın adımları ardınca gitmeyin. Çünkü o, sizin için apaçık bir düşmandır.~Bakara,168

Nihâyet Allah’ın izniyle onları bozguna uğrattılar. Dâvûd da Câlût’u öldürdü. Allah Dâvûd’a hükümdarlık ve hikmet verdi; ayrıca ona dilediği pek çok şey öğretti. Eğer Allah bu şekilde insanların bir kısmı eliyle diğer bir kısmını bertaraf etmeseydi, hiç şüphesiz yeryüzü fesâda uğrar, dirlik ve düzen kalmazdı. Fakat Allah, bütün varlıklara çok büyük lutuf ve inâyet sahibidir.~Bakara,251.

Xxxxx

İnsanlar Sanık Sandalyesinde

Papağan Quetzauc: Onları altmış yedi bahar boyunca her gün duydum. Sürüngenlerle alay ediyorlar, böcekleri aşağılıyorlar, memelilerin onuruna dil uzatıyorlar, kuşları hor görüyorlar…

Maymun Wampa: İnsan evladı terterterlediğini, aşna fişne yaptığını ve nalları diktiğini kabul etmek istemez. Diğerleri gibi osoruk üfleyen, çiş işeyen, kaka sıçan bir yaratık olduğu düşüncesine dayanamaz ve gerçek hayvan doğasını gizlemesinin nedeni de budur.

Yaban Tavşanı Frikken: İnsanlar saklanıp cinsel arzularını bastırırlar. Onların hepsi sapık. Bir çiftleşme mevsimleri bile yok!

Domuz Jambenoire: Orada sadece cehennem vardı. Birkaçımız dayanamadı ve basbayağı çıldırdı. İnsanlar buna "Domuz Stresi Sendromu" dediler. Bu benim hücre arkadaşlarımın birinin de başına geldi.

Kedi Spike: Beni tutup kodese tıktıklarında minnacik bir tüy yumağıydım daha. Başta şanslıydım. Beni her çeşşit duruma soktular ama kötü degildi. Bu punk görüntüsü işte büle oldu, kedicik, ümür boyu eklektirik yidim. Sunra beni beyaza alışturdular.

Kurt Branco: İnsanlar mı? Onların hiç onuru yok, zalim ve korkaklar. Elleriyle dövüşmek yerine, düşmanlarıyla yüzleşmek zorunda kalmadan uzaktan, yıldırım hızıyla öldüren korkunç silahlar icat ettiler.

Sivrisinek Fee: Kahrolası insanlar! Ahmaklar! Hiç saygıları yok. Eğer ellerinden gelse hepimizi öldürürler. Böcek! Yaşama hakkı bile olmayan iğrenç, sefiiil yaratıkları ifade ediyor bu sözcük. Bizi görür görmez ezmek, üstümüze basmak, dumanla öldürmek istiyorlar.

Kaplumbağa Taiji: İnsanların açgözlülüğünün sonu yok ama gezegen sınırlı.

Kobra Kali: Homo Sssapiens zalim ve kibirli bir diktatördür ve bütün türler için bir tehdittir. O bu mahkemenin verebileceği en ssssert cezayı hak ediyor: ölüm cezasını!.. Sivrisinek filolarımız ölümcül iğneleriyle bunu gerçekleştirebilir.

#######

4 Nisan 2025 Cuma

David Holmgren=Permakültür Tasarım İlkeleri & İbn Vahsiyye=Nabati Ziraat

Fenikelilerin En Kilit Başarısı: Alfabe ve Yazı Sistemi

Dış Güçlerin Hakimiyeti Altında Fenike Şehirleri

Antik Uygarlıkların Esrarengiz Çöküş Nedenleri

The Kurdish Ezdian Alphabet, created 855 AC - Alfabeya Mishefa Reş (Cîlwe)

Nebati Kodeksi: İklim değişikliği çağında eski bir fısıltı

Bu özellik, modern çevresel zorluklarla uyum sağlayan eski tarım bilgeliği ve sürdürülebilir uygulamalar üzerine 10. yüzyıl el yazması olan Nabataean Tarımı'nı keşfetmektedir.

Kutsal Sıradan için Bir El Kitabı

Köklerin şiiri

Yerli bilginin değeri

Tuzak ekimi;

Malç uygulama;

Ot bastırma;

Haşere baskılama;

Predator işe alımı;

Toprak işlemesiz;

Kil Tohum toplari;

Gerilla bahçeciliği;

David Holmgren'in Permakültür Tasarım İlkelerine İlişkin Kapsamlı Bir Kılavuz

David Holmgren'in 12 Permakültür Tasarım İlkesinin Özeti

Temel Permakültür Tasarım İlkelerinin Detaylı İncelenmesi

1. Gözlemleyin ve Etkileşim Kurun

2. Enerjiyi Yakalayın ve Depolayın

3. Verim Alın

4. Öz Düzenlemeyi Uygulayın ve Geri Bildirimi Kabul Edin

5. Yenilenebilir Kaynakları ve Hizmetleri Kullanın ve Değerlendirin

6. Atık Üretmeyin

6. Atık Üretmeyin

8. Ayırmak Yerine Bütünleştirin

9. Küçük ve Yavaş Çözümler Kullanın

10. Çeşitliliği Kullanın ve Değer Verin

11. Kenarları Kullanın ve Marjinal Değere Değer Verin

12. Yaratıcı Bir Şekilde Kullanın ve Değişime Yanıt Verin

Son

Kaynaklar ve Daha Fazla Okuma

David Holmgren'in Permakültür: İlkeler ve Sürdürülebilirliğin Ötesindeki Yollar (2002).

İnsanlar Sanık Sandalyesinde

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder