Lukianos çevirmeni Bryan Reardon, eseri daha açık bir şekilde tanımlıyor "Aya, yeraltı dünyasına (cehenneme), bir balinanın karnına ve daha nice yerlere yapılan fantastik bir yolculuğun anlatımı. Aslında tam olarak Bilimkurgu değil, bazen öyle olduğu söylense de hikayenin içerisinde 'bilim' yok." (VAR; AYETLER!)
Erken dönem Japon hikayesiJaponca: Urashima Tarō zaman ileriye doğru uzak geleceğe bir yolculuktan bahsederve bu hikaye ilk defa, 720 yılında yazılmış olan Nihongi adlı Japon tarihini işleyen eserde bahsedilmiştir Hikâye, Urashima Tarō adlo bir balıkçının denizler altındaki bir sarayı ziyaret ederek orada 3 gün kalması hakkındadır. Köydeki evine döndüğünde, kendisini 300 yıl sonra gelecekte bulur, köyde kendisini hatırlayan kimse kalmamıştır, evi viran haldedir ve ailesi uzun zaman önce ölmüştür. 10. yüzyıl Japon hikayelerinden olan Bambu Kesicisinin Hikayesi proto-bilimkurgu olarak kabul edilebilir. Bu hikayenin ana kahramanı olan, Kaguya-hime, bir Ay prensesidir ve bir göksel savaş/uzay savaşı sırasında güvende olması için Ay'dan Dünya'ya gönderilir. Japonya'daki bir bambu kesicisi tarafın bulunur ve büyütülür. Prenses daha sonra gerçek dünya-dışı ailesi tarafından geri götürülür. Bu hikayeyi anlatan bir el yazmasındaki illüstrasyonda uçan daireye benzeyen yuvarlak bir uçan makine betimlenmiştir.
Ay İnsanları ile Güneş İnsanları arasında, Sabah Yıldızını kolonize etme hakkını elde etme kavgası olan gezegenler-arası çatışmaya tanık olunmasıyla, Lukianos "Ay ve Sabah Yıldızı arasındaki havada ağ örmek ile görevlendirilmiş olan dev uzay örümceklerinin bu ağı bir anda bitirebilmesini ve bu ağ üzerine savaşan erlerin yerleştirilmesini" betimler.
En eski el yazması 1592 yılına dayansa da, en eski Japon nesir anlatısı olarak kabul edilir.
1965'te Ranger 9 uzay aracı, görevinin sonunda kraterin kuzeydoğusuna çarptı; yüksek çözünürlüklü görüntüler ilettikten sonra çarpmaya kadar. Bu bölgede, sadece 1 ila 3km büyüklüğünde olan Chang-Ngo, Ravi, Monira, José ve Soraya kraterleri adlandırılmıştır.
Chang'e (Çince: 嫦娥, PinyinCháng'é, W.-G.Ch'ang-O, JyutpingSoeng4 Ngo4, YaleChang-Ngo) Çinli bir aytanrıçasıdır. Diğer kültürlerin ay tanrılarından farklı olarak, ayı kişileştirmez, yeşim tavşan (玉兔, yùtù) ile birlikte Guanghan Gong (广寒宫, Guǎnghán Gōng–"Genişlik ve Soğukluk Sarayı") adlı bir sarayda yaşar Ona. Tarihsel olarak, Chang'e Çin antik çağında Heng'e (姮娥, Héng'é) olarak adlandırılmıştır; Chang'e günümüzdeki haliyle ilk olarak Yan Yanzhi'nin (颜延之, 384–456) "Weaver and Cowherd" (为织女赠牵牛) şiirinde geçer.
Taoist mitolojide Chang'e, Taiyin xingjun (太阴星君, Tàiyīn xīngjūn–"Ay Hanımefendisi")olarak da anılır. Ay tanrıçası Chang'e'nin kökenleri Huainanzi ve Taiping Yulan eserlerinde kaydedilmiş ve anlatılmıştır. Ayrıca, Li Shangyin (yaklaşık 813–858) ve Bi Yuan'ın (1730–1797) eserlerinin de konusu olmuştur.
(( Taoist doktrini, Zhou Hanedanı (MÖ 1040–256) döneminde Çin'de yaygın olan fikirlerin çoğunu benimser. Bunlar arasında gök ve yerin kozmolojik fikirleri, Değişimin Beş Evresi, Qì (enerji) doktrini, Yin ve Yang. erken Taoizm "felsefi" ve geç Daoizm ise "dini" olarak kabul edilir. + Dao başlangıçta "yol" anlamına geliyordu, ancak klasik Çince'de zaten "yöntem", "ilke", "doğru yol" anlamına geliyordu. Laozi'de Dao kavramı, tüm dünyayı tamamen kapsayan bir ilke anlamına gelir. En yüksek gerçeklik ve en yüksek gizemdir, ilkel birlik, kozmik yasa ve mutlaktır. Dao'dan "on bin şey", yani kozmos, doğa yasasına benzer şekilde doğar ve ayrıca şeylerin düzeni doğar, ancak Dao'nun kendisi her şeye gücü yeten bir varlık olarak atfedilmez; o, zıtların kökeni ve birleşiminden oluşur ve nihayetinde onunla tanımlanamazdır.))
Çin mitolojisinin Chang'e (嫦娥奔月, Cháng'é bènyuè–"Chang'e aya yükselir") hakkındaki çoğu efsane şu unsurların varyasyonlarından oluşur: Houyi (后羿, Hòuyì), okçu; bir imparator (皇帝, huángdì), ya hayırsever ya da kötü niyetlidir; yaşam iksiri (不死药, bùsǐyào) ve ay (月亮, yuèliang) olarak adlandırılmıştır. Batı kültüründe insanlar "aydaki adam"dan bahsederken, Çinliler "aydaki kadın"dan bahseder.
Efsaneye göre, Chang'e ve okçu eşi Houyi, cennette yaşamış ölümsüzler (Xian) olmuşlardır. Bir gün, Yeşim İmparator'un on oğlu on güneşe dönüşerek dünyayı yaktı. Oğullarına dünyayı yok etmeyi bırakmaları emri başarısız olunca, Yeşim İmparatoru Houyi'den ünlü yayını kullanarak gökyüzünden on güneşten dokuzunu vurması için yardım ister, ancak bir oğlunun bu kaderden kurtarılması için. Houyi tam olarak bunu yaptı. Ancak imparator, dokuz oğlunun ölümünden memnun değildi. Ceza olarak, Houyi ve Chang'e'yi aydan kovdu ve onların dünyada sıradan ölümlü olarak yaşamasını emretti.
Chang'e, ölümsüzlüğünü kaybetmekten çok üzgündü, bu yüzden Houyi, karısına ölümsüzlüğü geri getirecek bir ilaç bulmak için uzun ve tehlikeli bir yolculuğa çıkmaya karar verdi. Bu yolculuğun sonunda, Batı'nın Kraliçe Annesi ile tanışır ve ona bu ilacı verir. Ancak Sherce, bir kişinin ölümsüz olmak için sadece yarısına ihtiyacı olduğunu söyler.
Houyi ilacı eve getirir ve bir kutuya koyar. Eşine kutuyu açmaması konusunda uyarır ve bir süre evden ayrılır. Yunan mitolojisindeki Pandora gibi, Chang'e'nin merakı galip geldi: kutuyu açtı ve Houyi eve yeni geliyorken ilacı buldu. Keşfinden sonra kutunun içindekileri alacağından korkan tüm ilacı yanlışlıkla yuttu. Aşırı doz nedeniyle cennete yükselmeye başladı. Houyi, onun gökyüzüne daha da yükselmesini engellemek için yay atışı kullanmayı kısa bir süre düşündü ama karısını vuracak yüreği yoktu. Chang'e yükselmeye devam etti ve sonunda aya indi.
Kocası olmadan ayda yalnız hissettiği için, ayda yaşayan ve iksir üreten bir ay tavşanı (月兔, yuètù, aynı zamanda yeşim tavşan 玉兔, yùtù)[not 12)] ile iş birliği yaptı. [not 13] Bir diğer yoldaş ise oduncu Wu Gang (吴刚) idi. [not 14] Ölümsüzlüğe ulaşmaya çalışarak tanrılara aşağılanmış ve aya sürgün edilmişti. Wu Gang, ayda bir ağacı (桂树, guìshù–"Cassia ağacı") kesmeyi başarırsa, aydan ayrılmasına izin veriliyordu [not 15]. Ama her ağacı kestiğinde, ağac tekrar büyüyordu, böylece sonsuza dek ayda yaşamaya mahkûm oldu. (bkz. Sisyphes görevi)
Chang'e, ölümsüzlerin, tanrı adamlarının ve perilerin yaşadığı Gökyüzü Sarayı'nda Yeşim İmparatoru için çalışan güzel bir genç kızdı. Bir gün, başına bir talia geldi ve değerli bir porselen bardağı kırdı. İmparator öfkelendi ve onları sıradan halkın yaşadığı yeryüzüne sürgün etti. İnsanlığa özel bir hizmet verirse göksel sarayına geri dönebilirdi.
Chang'e, fakir bir köylü ailesinin üyesi oldu. 18 yaşındayken komşu köyden genç bir avcı olan Houyi ona kur yaptı ve arkadaş oldular. Bir gün, gökyüzünde felaket bir fenomen belirdi. Bir güneş yerine, gökyüzünde on güneş yükseldi ve yeryi yaktı. Aynı zamanda mükemmel bir okçu olan Houyi, şimdi dünyayı kurtarmaya karar verdi. On güneşten dokuzunu başarıyla düşürdü ve böylece bir kahraman oldu. Hatta kral olmuş ve Chang'e ile evlenmiş olabilir.
Ama Houyi bir zorba oldu. Ölümsüzlük için çabaladı ve hayatını güvence altına almak için bir iksir sipariş etti. Tek bir hap şeklindeki iksir neredeyse hazırdı, Chang'e ile tanıştığında. Kazara ya da kasıtlı olarak hapı yuttu. Öfkeli Kral Houyi şimdi karısını ele geçirmeye çalıştı. Kaçmaya çalıştı ve sarayın tepesindeki bir pencereden atladı. Ama düşmek yerine, ay yönüne doğru gökyüzüne süzüldü.
Kral Houyi onları bir okla vurmaya çalıştı ama nafile. O zamandan beri, onun arkadaşı olan bir tavşan, ölümsüzlük iksirini büyük bir havanda eziyor. Ayrıca ayda yaşayan bir oduncu vardır ve bir kassia ağacını kesmeye çalışır. Ama ağaçta bir çentik yapar açmaz, hemen tekrar iyileşir, böylece ilerleme kaydedemez.
Bu arada, Kral Houyi yeni bir saray inşa etmek için güneşe gider. O zamandan beri Chang'e ve Houyi Yin ve Yang, Güneş ve Ay'ı temsil ediyor.
"Bu sabah Apollo ile ilgili büyük manşetler arasında, büyük bir tavşanı olan güzel bir kızı izlemeni isteyen biri var. Kadim bir efsaneye göre, Chang-O adında güzel bir Çinli kız 4.000 yıldır orada yaşıyor. Görünüşe göre Ay'a sürgün edilmiş, çünkü ölümsüzlük hapını kocasından çalmış. Ayrıca, her zaman arka ayakları üzerinde bir tarçın ağacının gölgesinde durduğu için kolayca fark edilmesi kolay olan büyük bir Çin tavşanını da arayabilirsiniz. Tavşanın adı açıklanmadı."
Aydaki tavşan (aynı zamanda ay tavşanı olarak da bilinir), ay yüzeyinin karakteristik görünümüyle pareidolia olarak algılanabilen mitolojik bir figürdür. Tavşan figürü çeşitli kültürlerde, özellikle Doğu Asya'da yaygındır; burada harç veya damgalama kabı ile ilişkilendirilir. Mitolojik figürlerin incelenmesi öncelikle folklorun konusudur, ancak aynı zamanda sanat tarihi gibi ilgili disiplinlerin de konusudur. Topos olarak tavşan, halk masallarında da yer bulmuştur.
Doğu Asya
Mitin Doğu Asya'daki kökeni araştırmalarda tartışmalıdır. Bazı araştırmacılar kaynağın özellikle Jataka anlatısı olmak üzere Hint yazıları olduğunu varsayırken, diğerleri kökenin Endonezya'nın sözlü geleneğine dayandığını düşünür.
Çin mitolojisinde, "ay tavşanı" (Çince'de月兔, pinyinyuètù) veya "yeşim tavşan" (玉兔, yùtù) genellikle ay tanrıçası Chang'e'nin yoldaşı olarak görünür ve onun için cihazıyla yaşamiksirini ezer. Ay'da tavşanın en erken anı, Handöneminin Savaşan Devletler döneminden Çin şiirlerinden oluşan "Chuci" adlı bir antolojide bulunur; burada bir tavşan (Ay Tavşanı Yuetu) ile bir kurbağa (efsanevi kurbağa Chanchu) (her ikisi de eski verimlilik sembolleri) ayda durmaksızın kilo ile ölümsüzlüğe ulaşmak için çalışır. otlar. Bu görüş, Song hanedanının ansiklopedisi olan "Taiping yulan" gibi sonraki metinlerde tekrar ortaya çıkar. Han Hanedanı şairleri ayda tavşana "yeşim tavşan" veya "altın tavşan" (金兔, jīntù) derler; Bu ifadeler genellikle "ay" kelimesinin yerine kullanılır. Ünlü Tang şairi Li Bai'nin "Eski Toz" şiirinde şöyle der: "Aydaki tavşan boşuna otları iter."
Çinliler, Ay Festivali sırasında kekleri tavşan görüntüsüyle süslediler. Bronz figürlerinin önünde tütsü içtiler ve dolunayda onun resminin olduğu renkli bir poster yapıştırdılar; bunu saygıyla karşıladılar ve ardından törenle yaktılar.
Japonya
Aydaki beyaz tavşan, ölümsüzlükiksirini (imparatorluk giysi nakışı, 18. yüzyıl) hazırlar.
Japon mitolojisinde, ay tavşanı Tsuki no Usagi (月の兎) olarak anılır. Burada, Şinto dininin "ay tavşanı" inancı "tilki, maymun ve tavşan" efsanelerine atıfta bulunur. Efsaneye göre, bir tilki, maymun ve bir tavşan yakın bir dostlukla birbirine bağlıydı. Gündüzleri dağlarda birlikte oynar ve birlikte avlanırken, geceyi ormanda birlikte geçirirlerdi. Gökyüzün Efendisi Taishakuten (帝釈天) bunu öğrendi ve alışılmadık buldu. Yaşlı bir gezgin kılığına girerek üç arkadaşını aradı. Akşam kamp ateşinde onu buldu ve bir şeyler yemek istedi. Maymun hemen ona fındık getirdi, tilki ise bir balık verdi. Ancak tavşan, gezgiye verecek hiçbir şey bulamadı. Maymun ve tilki bu yüzden tavşana hakaret yağdırınca, tavşan çaresizce kamp ateşine atladı ve bağırdı: "Beni ye!" Gökyüzü Tanrısı bu hareketten o kadar etkilendi ki, tavşanın bedenini geri getirdi ve onu aya götürdü. Tavşanın fedakarlığıyla ürettiği duman ayın parlayan yüzeyine çökmüş ve bugün hâlâ onun şeklini taklit etmektedir.
Bu hikayenin bir versiyonu, Japon antolojisi "Konjaku Monogatarishū"da bulunabilir; burada bir tilki ve bir maymun tavşanın yoldaşları olarak hareket eder.
Bundan saparak, Kojiki, "Inaba'nın Beyaz Tavşanı" (因幡の白兎, Inaba no shirousagi) hikayesine karşılık gelen bir tavşan hikayesini kaydeder.
Houyi ve Chang'e
Houyi hayatta kalmak için avlanmak zorundaydı ve böylece çok yetenekli bir okçu oldu.
O zamanlar, üç ayaklı kuş formunda doğu denizinde bir dut ağacında oturan on tane Güneş vardı. Her gün Güneş kuşlarından biri Dünyanın etrafında dönmek üzere Xihe (Güneşlerin 'annesi') tarafından zorlanıyordu. Bir gün, Güneşlerin onu beraber Dünya'nın etrafında dolandılar ve Dünya'nın yanmasına sebep oldular. Çin hükümdarlığının lideri, hükümdar Yao, Houyi'ye Güneşlerden biri dışındakileri vurmasını emretti. Bu emrinin yerine getirilmesi üzerine, hükümdar Houyi'ye sonsuz yaşam sağlayan bir hap ile ödüllendirdi. Hükümdar Yao Houyi'ye hapı hemen yutmamasını bunun yerine hapı yutmadan önce kendisini dua ederek ve bir yıl boyunca aç durarak hazırlamasını öğütledi. Houyi hapı aldı ve evdeki çatı kirişlerinin birinin altına sakladı. Bir gün, Houyi yine hükümdar Yao tarafından çağrıldı. Kocasının yokluğunda, Chang'e, çatı kirişinin arasından sızan beyaz ışığı gördü ve hapı buldu. Chang'e onu yuttu ve aniden kendisini havada uçarken buldu. Houyi eve döndü, neler olduğunu anladı ve eşine serzenişe başladı. Chang'e pencereden dışarıya uçarak kaçtı.
Houyi onu gökyüzünün yarı yoluna kadar takip etti ancak çok sert rüzgarlar nedeniyle Dünya'ya geri dönmek zorunda kaldı. Chang'e Ay'a ulaştığında hapın bir kısmını öksürerek çıkardı. Chang'e başka bir hap yapmak için Ay'da yaşayan yaban tavşanını emri altına aldı. Chang'e bu sayede Dünya'ya ve kocasının yanına dönebilecekti.
Efsane der ki; yaban tavşanı hala hap yapmak için ot toplamaktadır. Houyi kendisine Güneş'te, "Yang"ı temsil eden, bir saray yapmıştır, Chang'e nin Aydaki evi "Yin ve Yang" ı temsil eder. Yılda bir kez, Ay Festivali gecesinde, Houyi eşini ziyaret eder. Bu nedenle, o gece Ay dolunay şeklinde ve çok güzeldir.
Bu açıklama Batı Han Hanedanlığının (MÖ.206 - MS.24) iki koleksiyonunda yazılı olarak görülmektedir; dağların ve denizlerin klasiği Shan Hai Jing'de ve filozofik bir klasik olan Huainanzi'de.
Orta
Pareidolia: ayda harç taşıyan bir tavşanın taslağı.
Orta Avrupa'da bir astronomi çevresinde gençken cennetin harikalarıyla tanışan herkes, muhtemelen hayatının geri kalanında "ayda tavşan" dışında başka bir yapıyı hatırlayacaktır. Aşağıdaki Meryemler, iki fotoğrafın gösterdiği gibi, bu "aydaki tavşan"ı oluşturur:
Arka Patiler – Buhar Denizi (Buharlar), Mare Vaporum
Astronom Ewen Whitaker (1922–2016), selenografi ve ay haritacılığı üzerine yaptığı çalışmalarla en çok tanınır. "Mapping and Nameing the Moon" adlı kitabında, İngilizce konuşulan dünyada "ayda tavşan" olarak adlandırılan bu varyantı da başka şeylerin yanı sıra göstermektedir. Bu "ayda tavşan" belki de en ikna edici varyanttır ve akşam saatlerinde büyüyen ay parladığında iyi görülebilir. Özellikle gözlemcinin yanında dürbünler varsa. Bu "aydaki tavşan" hilalden birkaç gün sonra tam haliyle kendini gösterir.
Budizm
Budist Śaśajâtaka (Jataka hikayesi no. 316)'de,[8] bir maymun, su samuru, bir çakal ve bir tavşan, dolunay gününde (Uposatha) bir yardım işi yapmaya karar vermiştir.
Yaşlı bir adam yiyecek dilendiğinde, maymunlar ağaçlardan meyve toplar, su samuru balığı, çakal bir kertenkele ve bir kutu süt çağı çalırdı. Ama tavşan, kendi başına ot toplamayı bilen, kendi bedenini sundu ve adamın yaktığı ateşe kendini attı. Ancak tavşan yanmadı. Yaşlı adam kendini kutsal bir Sakka olarak gösterdi ve gösterilen fedakarlıktan büyük bir duyguyla bahsetti: "Kendini unutan, en düşük yaratık olsa bile, sonsuz huzur okyanusuna ulaşacaktır. Herkes bu örnekten ders alsın ve şefkat ile merhamet eylemlerine yönelsin." Tavşanın erdemiyle etkilenerek, herkesin görebilmesi için görüntüsünü aya aktardı. Tavşanın ateşe atıldığında yükselen dumanı hâlâ gösterdiği söylenir.
Ay (firavun)
Ay veya Kheperkheprure Ay veya AyeAntik Mısır'da, 18. Hanedan'ın on üçüncü firavundur. Tahtta kalma süresi (MÖ 1339-1335) dört yıldır.
Firavun Ay, büyük olasılıkla Thuyu'nun (Tuya)oğlu; Akhenaten'in annesi olan kraliçe Tiye'nin erkek kardeşi; ve Tevrat ve Kur'anda adı Yusuf olarak anılan Yuya'nın oğludur.
Ay diğer unvanlar olarak "Amun ve (Akhmin tanrısı) Min'in Sığırlarının Çobanı", "Aşağı Mısır Kralının yüzüğünün taşıyıcısı", "Yukarı Mısır Kralının Ağzı" ve "Her İki Ülkenin Tanrısının Kutsal Babası" isimlerini taşımıştır. Bu unvanları babasından almıştır.
Kheperkheprure Ay'ın mezari
Ay, kendisinden iki önceki firavun Akhenaten'in veziri iken, onun ölümü sonrasında oğlu Tutankhamon'a küçüklüğünde naiplik ve daha sonra da vezirlik yapmıştır.
Ay, Tutankhamon yaklaşık 19 yaşında ölünce, dul kalan kraliçe ile evlenerek firavunluk tahtına çıkmıştır.
1931'de elde edilen ve nereden geldiği bilinmeyen mavi bir cam halka, kartuşların içine alınmış Ay'ın baş harfini ve Ay'ın mezarının duvarlarında, büyük kraliyet karısı olarak görünen Ankhesenamun değil, Tey'dir (Ay'ın kıdemli karısı). = Züleyha
III. Amenhotep'in 11. hükûmet yılında, eşi Tiye için, büyük insan gücü kullanılarak kazdırıp suyla doldurttuğu yapay göl anısınadır.
Oranlar π/2'ye eşittir ki bu da 22/7'ye, yani %0,05'lik fark göz ardı edilirse π sayısına denk düşer.
Ur şehrinin baş tanrısıdır, kutsal simgesi hilaldir ve kanatlı bir boğa ile tasvir edilir.
Ur şehrinin baş tanrısıdır, kutsal simgesi hilaldir ve kanatlı bir boğa ile tasvir edilir.Ekişnugal (veya E-kiš-nu-gal), antik Mezopotamya'da, özellikle Ur şehrinde yer alan ve Ay Tanrısı Nanna'ya (Akadca adıyla Sin) adanmış olan büyük tapınak kompleksidir.
Babil ve Asur'da Ay tanrısı olarak tapılan Sin, Sümer mitolojisindekiNanna'nın karşılığıdır. Kaderin tanrısı olarak da anılan Nanna, Enlil ve Ninlil'in oğludur. Nanna Sümerce "ışık" veya "aydınlatıcı" mânâsına gelir. Kutsal şehri Ur'dur. Babil ve Asur'da ise bu tanrıya Sin denmiş ve ona Suriye ve Harran'da da Sami ırk tarafından tapınılmıştır. Kanatlı bir boğayı süren Sin'in lapis lazuliden bir bıyığı vardı.
Sin aynı zamanda İslam öncesi Arabistan'ın Hadramut bölgesinde tapınılan bir ay ve zenginlik tanrısıdır.
Enheduanna (MÖ 2285 - MÖ 2250); Babası Kral Sargon tarafından Ur şehrindeki Ay Tanrısı Nanna'nın (Sin) Ekişnugal tapınağına başrahibe olarak görevlendirilmiştir.İsmi Gök Tanrısı An'ın başrahibesi veya Tanrı Nannar'ın eşi anlamına gelmektedir. Hece hece Sümerce karşılığı ise En-hedu-anna: En;(Başrahibe veya Başrahip), hedu; (gurur ve övünç kaynağı), ana; (..cennetin) şeklindedir . Enheduanna, Sümer Tapınağı’nın en büyük rahibelerindendi. Akadlar, Mezopotamya’da Semitik (Sami kökenli) bir dil konuşan insanlardı.
M.Ö. 2600-2400 yılarında Mezopotamya dini inanışında Sin Ay tanrı olarak simgelenmekteydi. Sin yaratıcı tanrıydı. Her şeyin ve bütün kutsalların yaratıcısı olduğuna inanılan bilgeliğin tanrısıydı. Hilal şeklindeki Ay veya İki boynuzlu boğa şeklinde simgelenirdi (Sîn was depicted as a horned bull (qarnû)). Boynuz aynı zamanda gücün simgesiydi. İki boynoz bu günkü kraliyet tacının ilk şeklidir.
Naram kelimesi Akkadça sevilen özellikle, tanrı tarafından sevilen demektir. Bu günkü Türkçe karşılığı “kutsal” anlamına gelmektedir.
Takvimin ve bereketin de tanrısı olan Sin'in sembolleri hilal, boğa ve üç ayaklı bir iskemledir. Babil ve Asur'un büyük şehirlerinde tapınakları bulunan Sin'in iki ana tapınağı vardır; güneyde Ur ve kuzeyde Harran. Ur'daki baş tapınağının adı E-gish-shir-gal = "Yüce Işığın Evi", Harran'daki tapınağının adı ise E-khul-khul = "Zevklerin Evi" idi.
Astral-teolojik sistemde 30 sayısı ile temsil edilirdi. Büyük bir ihtimalle 30 sayısı bir kameri aydaki ortalama gün sayısından (yaklaşık 29.53) türemiştir.
Sin (Nanna - Ay), Shamash (Utu - Güneş) ve İştar (İnanna - Dünya) ile birlikte Mezopotamya tanrılarının ikinci üçlüsünü oluştururlar.
Bazı tarihçilere göre Mekke'deki Kabe ilk olarak Ay tanrısı Sin'e adanmış bir mabettir. Bu yorumcular hilal simgesinin İslam'dan önce Ay tanrısının simgesi olduğunu ve hilalin günümüzde İslam ülkelerinin birçoğunun bayrağında yer aldığını, İslam'la özdeşleştirildiğini savunurlar.
Akad Kralı Naram-Sin ile doğrudan ilgili bir ayet Kur'an-ı Kerim'de yer almamakla birlikte, bazı araştırmacılar ve yorumcular Zülkarneyn karakterinin Naram-Sin olabileceğini öne sürmektedir. Bu bağlamda, Hadid Suresi 25. ayet ve Zülkarneyn'in doğu ve batıya yaptığı seferler gibi ayetler tartışılmaktadır.
Öne Çıkan Detaylar:
Zülkarneyn Bağlantısı: Bazı teorilere göre, Naram-Sin, hem doğuya hem batıya seferler düzenlemesi ve kendini tanrı ilan etmesi (boynuzlu miğferi ile simgelenir) nedeniyle Zülkarneyn ile ilişkilendirilmektedir Akevler.
Sembolizm: Naram-Sin'in kullandığı boynuzlu miğferin, Taha suresindeki samiri ve buzağı anlatımıyla sembolik bir ilişkisi olabileceği bazı yorumlarda geçmektedir Akevler.
Soğmatar, M.Ö. dönemlerden itibaren Ay Tanrısı Sin ve diğer gezegen tanrılarına tapınılan bir kült merkezi olmuştur. Kale (höyük) çevresinde bu dönemlere tarihlenen yüzlerce kaya mezarı ve tapınak kalıntısı bulunmaktadır.
Friglerin çok tanrılı bir dinleri vardı. Güneş Tanrısı Sabazios ile Ay Tanrısı Men bunlardan en tanınmışlarıydı. Ancak Frigler denince akla ilk gelen tanrıça Kybele’dir.
Stabilizasyon: Gümüş, "Ay" (Kamer) ile ilişkilendirilir. Ay, dünya üzerindeki sıvıları (gel-git) nasıl yönetiyorsa, gümüş de vücuttaki enerji akışkanlığını (latif sıvıları) dengeler.
Özellikle Ay'ın evrelerine göre değişen vücut sıvılarındaki basınç, gümüşün iletkenliği sayesinde regüle edilir.
"Ay enerjisi" ile olan bağının, uyku kalitesi, rüya kontrolü (Lucid rüya) ve bilinçaltı temizliği.
Nahuatl, Meksika ve El Salvador'da Nahualar (Azteklerin ve Pipillerin dahil olduğu etnik grup) tarafından konuşulan bir sözlü dildir. Bu dilin adı muhtemelen, « iyi bir ses kılan ahenkli ve açık söz » anlamına gelen nahuatlahtolli sözcüğünden türetilmiştir.
Hâlen Meksika'da en çok konuşulan (1,5 milyon kişi tarafından kullanılan) yerli dilidir. Türkçe gibi eklemlemeli (agglutinant) bir dildir. Uto-aztek dil ailesinin güney koluna mensuptur.
Türkçedeki çikolata (Nahuatl: xocolatl), domates (Nahuatl: tomatl), avokado (Nahuatl: ahuacatl) ve kayote (Nahuatl: coyotl) kelimelerinin kökeni Nahuatl dilidir. Bu kelimeler Avrupa dilleri üzerinden Türkçeye geçmiştir. Ayrıca Türkçede ve Nahuatl dilinde tepe kelimesi aynı anlamda kullanılmaktadır.
commons.wikimedia.org/wiki/Ollin_Tonatiuh
20. yüzyıldakiarkeolojik bulgular, Meksika’da Aztek kültüründen önce Toltekler gibi Aztekler’den daha ileri kültürlerin var olduğunu ortaya koymuştur ki, olasılıkla, Teotihuacan’ın kurucuları da bu Aztek öncesi ileri kültürlerden biridir. Kente “Teotihuacan” adı kenti terkedilmiş haliyle bulan Aztekler tarafından verilmiş olup, Nahuatl dilinde “tanrıların yaşadığı yer[2]” anlamına gelmektedir.
kentte sonradan Zapotekler ve Mistekler gibi Maya topluluklarının da yaşamış olduğu ve son kazılarda bulunan bir gliften kente sonradan “değerli adama yeri” adının da verilmiş olduğu anlaşılmıştır. Fakat kentten çeşitli yazıtlarda Tollan adıyla söz edilmektedir ki, bu ad yüzyıllar sonra Toltekler’in değineceği kayıp başkent Tula’nın (Nahuatl dilinde Tollan Xicocotitlan) adının bir versiyonudur. René Guénon’a göre Thule binlerce yıl önce batmış olan bir kıtadaki orijinal inisiyatik merkezin adıydı ve bu kıtadan göç etmiş olanlar, diğer kıtalarda kurduklara inisiyatik merkezlere anavatandaki merkeze ithafen bu adı vermişlerdir.
Bir Aztek efsanesine göre bu kent insanların vücudunu imal eden ilahların bir araya geldikleri yerdir.Kimi efsanelerde insan soyunu imal eden ilahlar, kimi efsanelerde ise insan kılığına girerek insanlara uygarlığı öğretmiş ve göklere dönmüş bir ilah olan Tüylü yılan tasvirlerinin ilk örneklerine bu kentte rastlanır.
Gizemleri
Teotihuacan kentindeki yapıların konumları, Gize'deki piramitler gibi, Orion Takımyıldızının yerdeki yansıması olacak biçimde ve aynı zamanda, Queatzalcoatl Tapınağı'ndan hareketle gezegenlerin yerdeki yansıması olacak biçimde düzenlenmiştir.
Arkeologlar 1906'da Güneş Piramidi'nin belirli bir yüksekliğinde ve ayrıca tapınaklarda kara mika kaplamalarının olduğunu saptamışlardır ki, bölgeye kara mika mineralinin elde edilebileceği en yakın yer Güney Amerika kıtasındaki Brezilya'dır. Bu kara mika kaplamaları arkeologların hâlen açıklığa kavuşturamamış oldukları bir muamma oluşturmaktadır.
İnisiyasyon (Süluk) ya da kılavuzluk kimi ansiklopedilerde bireyin spiritüel gelişimi için, ‘spiritüel tesir’i alıp aktarabilen bir üstadın sert ve sürekli kontrolü altında, bir düzen ve disiplin içinde, sınavlara dayalı tarzda, metotlu olarak eğitimi şeklinde tanımlanmaktadır.
İnisiyasyon sözcüğünün kökeni, Latincede “bir yere girme, iştirak etme, kabul edilme, başlama” anlamındaki “initium” sözcüğüdür. Osmanlıtarikat geleneğinde bulunan “süluk” kelimesi de, “iplik, sıra, dizi, yol, meslek, tutulan yol” anlamlarındaki Arapça “silk” sözcüğünden gelmektedir.Bir inisiyasyonda üstat (inisiyatör, mürşit) tektir, öğrenci (inisiye adayı, mürit) ancak inisiyasyonu tamamladığı zaman inisiye olur.
Aday seçimi
Adayda geçmişinden getirdiği birtakım yeteneklerin, belirli bir moral (manevi) ve zihinsel düzeyin olup olmadığına bakılırdı. Adayda aranan gereken koşullar, gereken kapasite yeterli görüldüğünde aday birtakım sınavlardan geçirilirdi.
Bu sınavlar her inisiyasyonda farklı olmuştur. Hakkında az çok bilgi sahibi olunan inisiyasyonlar arasında, eski Mısır, Moğolistan, Şamanizm, Maya, Mitraizm, Eleusis, Orfe ve Pisagor inisiyasyonları sayılabilir.
Eski Mısır'daki gibi sert inisiyasyonlarda bazı sınavların ölümle sonuç verdiği anlatılmaktadır.
M.Ö. 4,5 Milyar Yıl: Mars büyüklüğünde bir gök cisminin (Theia) Dünya'ya çarpması sonucu Ay'ın oluştuğu teorize edilmektedir.
M.Ö. 3,8 - 4,1 Milyar Yıl (Geç Ağır Bombardıman): Güneş sistemindeki düzensizlikler nedeniyle Dünya ve Ay'ın çok sayıda kuyruklu yıldız ve asteroit darbesine maruz kaldığı dönemdir.
Dev Etki Hipotezi (Theia Etkisi): Yaklaşık 4.5 milyar yıl önce, Mars büyüklüğünde "Theia" adlı bir gezegenin genç Dünya'ya çarptığı düşünülüyor. Bu çarpışma sonucu fırlayan enkazın birleşerek Ay'ı oluşturduğu kabul edilir. Bu, Ay'ın "güneş sistemindeki" erken bir çarpışmanın ürünü olduğunu gösterir, ancak doğrudan Güneş ile çarpışma değildir.
"Dev Çarpışma Hipotezi": Bu teoriye göre, yaklaşık 4.5 milyar yıl önce Mars büyüklüğünde bir gezegenin (Theia) Dünya'ya çarpması sonucu Ay oluştu.
Çarpışmanın etkileri: Bu devasa çarpışmanın etkisiyle, gezegenin kabuğundan kopan parçalar uzaya fırladı ve zamanla Ay'ı oluşturdu.
Çarpışmanın sonuçları: Bu çarpışma, Dünya'nın eğik eksenine ve gelgit sistemine yol açmıştır.
Bir YouTube kullanıcısı Ay'ın Dünya'ya çarpmasıyla nelerin yaşanabileceğinin gösterildiği güzel bir simülasyon yaptı.
Theia (Grekçe: Θεία); Euryphaessa ya da bilinen diğer bir adıyla Evrifaessa, Yunan mitolojisindeTitanlar'ın aydınlık tanrıçası. Kardeşi ve kocası Hyperion'dan Helios, Selene ve Eos'un annesidir. "Thia" veya "Thea" diye de anılır. Diğer bir görevi de değerli taşlar üzerinedir; bu taşlar altın, gümüş ve mücevherlerdir. Euryphaessa, geniş aydınlatır anlamına gelir.
Theia: Antik Yunan Mitolojisinde Güneşin ve Ay’ın Annesi
Theia, Antik Yunan mitolojisinde güneşin ve ayın annesi olarak bilinen önemli bir tanrıçadır. Efsanelerde, evrenin oluşumunda etkili bir rol oynayan güçlü ve büyülü bir varlıktır.
Theia’nın adı, “ışık” veya “parlama” anlamına gelen Yunanca kökenli bir kelimeden gelir. O, Titanlar’ın soyundan gelir ve Hyperion ile Eurynome’un kızıdır. Theia’nın kardeşleri Helios (güneş tanrısı) ve Selene (ay tanrıçası) olarak bilinir. Bu üçlü, gökyüzündeki en önemli ışık kaynaklarıdır.
Mitlere göre, Theia güzelliğiyle ünlüdür. Parlak sarı saçları ve parlak gözleri onu tanımlayan özelliklerdir. Güneşin ve ayın annesi olarak, gökyüzünde parlayan ışığı temsil eder. Ayrıca farklı zamanlarda dönme eksenlerine göre hareket eden gezegenlerin yörüngesini şekillendirdiğine inanılır.
Theia’nın en çok bilinen hikayelerinden biri, Olympos Dağı’ndaki diğer tanrılarla olan ilişkisidir. Zeus, Theia’nın güzelliğine hayran olmuş ve ona aşık olmuştur. Bu ilişkiden doğan çocukları arasında tanrıçaEos (şafak tanrıçası), rüzgar tanrısı Aeolus ve güzellik tanrıçası Selene bulunur.
Theia’nın mitolojideki önemi sadece ailesiyle sınırlı değildir. Ona atfedilen özellikler, doğanın döngüsü ve evrenin düzeniyle bağlantılıdır. Güneşin ve ayın annesi olarak, Theia’nın varlığı günün ve geceye geçişin sembolüdür. O, doğanın ritmini yöneten ve gücünü gökyüzündeki ışık kaynaklarından alan bir tanrıçadır.
Antik Yunan mitolojisinde Theia’nın bu rolü, güneşi ve ayı kontrol etme yeteneği ile ilişkilendirilmiş olabilir. Ayrıca, onun kudretli varlığı, insanların doğanın büyüsüne olan hayranlıklarını yansıtan bir sembol haline gelmiştir.
Theia Antik Yunan mitolojisinde güneşin ve ayın annesi olarak bilinen önemli bir tanrıçadır. Işığın sembolü olarak kabul edilir ve doğanın döngüsünü yönetir. Theia’nın efsaneleri ve özellikleri, Antik Yunan kültüründe doğaya duyulan hayranlığı yansıtan önemli bir parçadır.
Xx
İsim Tarihçesi;
Theia'nın ismi, Yunan mitolojisindeki Ay Tanrıçası Selene'nin annesinin isminden gelmektedir. Theia teorik olarak genç Dünya ile çarpışarak günümüz Dünyası ile Ay'ı oluşturduğu için bu şekilde isimlendirilmiştir.
Theia (gezegen)
dünyaya çarpıp ayı oluşturan teorisel bir gezegen.
Theia, 4,5 milyar yıl önce Dünya ile çarpıştığı varsayılan gezegen.
Theia'nın genç Dünya ile çarpışarak Ay'ı ve günümüz Dünyasını meydana getirişinin bir animasyonu.
Çarpışma sonucu Theia gezegeni paramparça olmuş; bir kısmı Dünya'nın üzerine saçılmış, geri kalan kısmı ise Ay'ı oluşturmuştur. Bu düşünce Ay'ın çekirdeğinin büyüklüğünü, yoğunluğunu ve jeolojik açıdan birçok farklılığını açıklamaktadır.
Mars büyüklüğünde olduğu düşünülmektedir. Bazı antik gezegen kuramcılarına göre tamamen ortadan kaybolmamış, halen 4 ve 5 no'lu Lagrange noktalarında varlığını sürdürmektedir.
Büyük Çarpışma Hipotezi
Ay'ın kökenini açıklayan bir varsayım.
Büyük Çarpışma Hipotezi (bazen kısaca Büyük Çarpışma veya Theia Çarpışması olarak da adlandırılır), Ay'ın yaklaşık 4,5 milyar yıl önce, Hadeenüst zamanındaErken Dünya ile Marsbüyüklüğünde bir gezegenin çarpışması sonucu uzaya fırlayan kalıntıdan oluştuğunu öne sürer (Güneş Sistemi'nin oluşumundan yaklaşık 20 ila 100 milyon yıl sonra).
Dünya ile çarpışan gök cismi Ay tanrıçası Selene'nin annesi olan efsanevi Antik Yunan titanının adı olan Theia ile anılır. 2016 tarihli bir raporda yayınlanan Ay kayaçlarının incelemesi, çarpışmanın doğrudan gerçekleşmiş olabileceğini ve her iki gök cisminin bütünüyle karışmasına neden olabileceğini öne sürmektedir.
Bir sanatçının iki ön-gezegenin çarpışma anını betimlemesi. Dünya ile Mars büyüklüğündeki bir gök cismi arasındaki böylesi bir çarpışma olasılıkla Ay'ı oluşturdu.Hipotezin basit bir sunumu.
DÜNYA; kelimesinin (İngilizce Earth) kökeninin, İngilizcede ve Almancada sırasıyla "yer" anlamına gelen "eor(th)e/ertha", "erde" kelimeleri olduğu, Türkçeye ise Arapçadan geçtiği düşünülmektedir.
❓Ay Dünya'nın ikizi mi? Ay tamamen dünyanin manto malzemesi.
Ay’ın Perspektif Işıltısı ve Hitit Ay Tanrısı Kaşku
Hitit Mitolojisi’nde Ay, önemli bir tanrı veya tanrıça tarafından temsil edilen göksel cisim olarak öne çıkar. Hititlerin gök cisimlerine ve doğaya büyük saygı gösterdikleri ve bu cisimlere dini ritüellerle önem verdikleri bilinmektedir.
Gökyüzünün zarif taçsız kraliçesi olarak gözlerimizi kamaştıran, gecenin hafif ışığında parlayan Ay, tarih boyunca birçok mitoloji ve kültürün merkezinde yer almış, bazı dinlerin de vazgeçilmez unsuru olmuştur. Bu yazıda, antik ve çağdaş mitolojilerdeki Ay kültünün büyüleyici dünyasına bir yolculuk yapacağız ve bu ışıklı gökcismine verilen anlamları keşfedeceğiz. Gerek Dinler tarihi olsun gerekse epik anlatılarda sıklıkla tasvir edilen Ay, birçok kehanete de ev sahipliği yapmış ve insanlığın ilk dönemlerinden itibaren dikkat çeken büyüleyici bir unsur olmuştur.
Anlam İzahı ve Ay
Ay’ın dönemsel değişimleri, eski medeniyetlerin takvimleri oluşturmasına ve de yaşamlarını planlamasına yardımcı olmuştur. Dönemsel evrelerine ithâfen yapılan özel ritüeller ve mitolojik hikayelere rastlanılır. Dolunay zamanı ateş yakmak, dua etmek veya özel ibadetler düzenlemek, Ay’ın gücünden yararlanmanın bir yolu olarak kabul edilir.
slam sembolü hilalin anlamı ve hikayesi / https://evrenatlasi.com/2019/12/islamda-hilal-sembolunun-tarihi-ve-anlami/
Öyle ki Dünya’nın en yaygın inanışlarından biri olan İslam dininin sembolü de Ay’dır. Camii minarelerinde Ay’ın hilal şekli yer alır ve İslam öncesi Arabistan mitolojisinde Ay tanrısına Al-İlah adı verilir. Al-İlah, “en güçlü tanrı” anlamına gelir ve 360 tane put ’un arasında en güçlü ve en yüksekte duran putun ismidir.
İslam öncesi Arabistan’da bulunan kabileler, Ay tanrısını farklı isimler ile betimliyorlardı, bunlardan bazıları “Sin, Hubal ve Al-ilah’dır.” Aynı şekilde dilbilim uzmanları Al-İlah kelimesinin zamanla Allah kelimesine evrildiğini söylemektedirler.
Mezopotamya’da Ay Kültü ve İnancı / https://gorgondergisi.com/mezopotamyada-ay-kultu-ve-inanci/
Sadece dinsel açıdan değil İlkçağ Medeniyetleri de dahil olmak üzere Ay kültü pek çok medeniyette önem taşımakta ve birbirlerine yakın anlamlar ile sınıflandırılmaktadır. Bir medeniyetin dini açıdan ilerlemesine Ay pratik bir amaç katmış, tarımsal olarak geçim kaynağı statüsünde kullanılmıştır.
Ur kenti M.Ö. 3. Bin yıl / https://www.mozaweb.com/tr/Extra-3B_goruntuler-Ur_Kenti_MO_3_binyil-155950
Ay’ın evreleri tohum ekmek, mahsulleri toplamak, hasat yapmak gibi faaliyetleri düzenlemeye yardımcı olmuş ve bir zaman sonra matematik ile geometrinin temelleri atılmıştır. Bu sebepten ötürü de Ay birçok medeniyetin tapınaklarına entegre edilmiş ve tanrısal anlamlar yüklenilmiştir. Özellikle Mezopotamya’daki Ur şehri, Ay kültünün önemli bir merkezi konumundadır ve Ay’ın rahibeler tarafından yönetilen bir tapınağı bulunur.
Ay Tanrıları
İlk Çağ medeniyetleri Ay’ı tıpkı diğer gezegenler gibi geleceği tahmin etmekte kullanıyorlardı ve bu sebepten ötürü astronomi ve astrolojik inançlar gelişti. Mezopotamya’nın Ay tanrıçası olarak kabul edilen Nannadoğurganlık, bereket ve aydınlanma ile ilişkilendirilir. Bu vasıflar diğer tanrılarda da bulunmaktadır. ilk medeniyetlerden itibaren Ay kültü tarım, din, astronomi ve kültürel ifade için temel bir rol oynamıştır. Ay’ın gözlemlenmesi, medeniyetlerin zaman hesaplaması ve doğa olaylarını ön görmesi için kullanılmıştır. Ay, kadim çağlardan bu yana; zamanın yolcusu, değişimin sembolü ve gecenin bekçisi olarak kabul edilmiş ve geceleyin çöken ıssız ve sessiz karanlığa romantik derin bir anlam katmış, kaybolan ruhlara ışık olmuştur.
Bu düşünce ilk olarak 1901'de kazı bilimciHugo Winckler tarafından İslam öncesi Allah'ı, bir ay tanrısı olarak adlandırdığı Hubal olarak bilinen başka bir İslam öncesi Arap tanrısıyla özdeşleştirdiğinde ortaya atıldı. Daha yeni bilim adamları, kısmen kurgu olduğu için ama aynı zamanda Hubal'ın Nabatî kökeninin Güney Arap inançlarının bağlamını geçersiz kılacağına inandıkları için bu görüşü geri çevirdiler.
Bilimsel görüşler:
Hubal'ın bir ay tanrısı olduğu iddiası, yirminci yüzyılın başlarından kalma Alman bilgin Hugo Winckler'den gelmektedir. David Leeming, Mircea Eliade gibi O'nu bir savaşçı ve yağmur tanrısı olarak tanımlar.
Hitit Ay Tanrıçası Kaşku
Hitit güneş kursu sembolü / https://tarihvearkeoloji.blogspot.com/2016/12/hitit-gunes-kursu-olarak-adlandrlsa-da.html
Antik Anadolu’nun zengin mitolojisi ve de dini mirası içinde ön plana çıkan Hitit İmparatorluğu oldukça gelişmiş ve Anadolu’nun gelişmesinde önemli roller üstlenmiştir. Genel olarak halk kendilerine “Hitit” yerine Nesilli ismini vermiştir, bu isim de Kültepe’nin eski adı olan “Neşa”dan gelmektedir ve anlamı “Nesice konuşanlardır”. Ahd-i Atik’te, Hititler hakkında geçen bazı atıflara rastlanılır. Mitolojik olarak tanrısal panteonda baş tanrı Fırtına Tanrısı’dır. Anadolu coğrafyasında ise Ay’a tapınma İsa’dan önce 2500’lü yıllara kadar gitmektedir. Ay tanrıları her kavim veya bölgede farklı isimlendirilmiştir. Hattiler de Kasku, Hurriler de ise Kuşuhh ismi kullanılmıştır.
Doğurganlık ile de anılan Ay tanrısı Kaşku, doğum sırasında edilen yeminlerden ötürü “yeminlerin tanrısı” olaraktan da anılmaktadır. Aynı zamanda hamile kadınları koruduğuna, doğum sırasında kadınların başlarına bir şey gelmemesi için onlara yardım ettiğine inanılmıştır. Hititlerin bir diğer önemi ise Anadolu’nun bilinen epiksel ilk masalının Ay tanrısı Kaşku’ya ait olmasından gelmektedir. Hitit tanrısı olan Kaşku’nun yerel merkezi Kargamış’tır ve eski dönem mitolojik hikayelerin baş tanrısı konumundadır. Kaşku, Hititler nezdinde Ay tanrısı ve koruyucu tanrı olarak tanımlanırdı ve tasvirlerinde genellikle boynuzlu bir Ay ile tasvir edilirdi. Kaşku’ya olan derin bağlılıklarını yansıtmak için Hititler, tapınaklar inşa etmişler ve bu tapınakları Ay adına kutsal ritüeller yaptıkları yerlere kurmuşlardır. Hititlerin başkenti olan Hattuşaş’ta, Kaşku’ya adanmış tapınaklar yer almıştır ve bu tapınaklar Kaşku’ya olan saygıyı ve ibadeti temsil etmiştir. Aynı zamanda Hitit edebiyat türünün bir örneği olan Gökten Düşen Ay anlatısı, günümüze kadar gelmiş olan bir edebiyat örneğidir. Bu anlatı Hitit tabletlerin de KUB XXVIII 5 nolu metnin 10. ve 16. Satırları arasında şöyle geçmektedir;
“Ay Tanrısı gökyüzünden düştükapının üstüne düştü. Hiç kimse onu görmedi. Fırtına Tanrısı onun arkasından yağmur gönderdi. Onu korku, endişe sardı. Tanrı Hapanntaliya oraya gitti, yanında durdu. Ve sürekli sözler söyledi.”
Metnin devamı KUB XXVIII 4 nolu metnin 15. ve 21. satırları ile tamamlanmaktadır;
“Tanrı Kamrušepa gökyüzünden aşağı baktı ve şöyle dedi: “Dünya’da ne oluyor? Ay tanrısı gökyüzünden düştü, kapı üzerine düştü.” Fırtına Tanrısı onu gördü. Onun arkasından yağmurlar, rüzgarlar gönderdi. Onu korku, endişe sardı.”
Hitit yeraltı dünyasının on iki tanrısını tasvir eden kabartma / https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yazilikaya.12gods.jpg.
Kozmolojik Açıdan Ay
Kozmolojik açıdan Ay, büyüleyici bir gök cismidir ve insanlık için tarihsel anlam taşımanın yanı sıra geleceğe de ışık tutmaktadır. Carl Sagan “Kozmos”unda geçen Ay’ın dansı ifadesi ile, Güneş sistemindeki gezegenlerin uyum içinde olmasını Ay’ın diğer gezegenler ile olan dansına bağlamış ve kozmolojik olarak yeni keşiflere yol açtığını ifade etmiştir. Edwin Hubble’in da dediği gibi Ay, Dünya ile olan etkileşimi sayesinde evrenin kusursuz bir denge noktasını temsil etmektedir.
Kaynakça
Beckman, Gary M. “Religion in Hittite Anatolia.”The Oxford Handbook of Ancient Anatolia, 10. Oxford University Press, 2011.
Bryce, Trevor R. “The World of the Hittites: A Survey of the Hittite Empire.” Oxford University Press,
Ekrem Akurgal (2019). Anadolu Kültür Tarihi. Phoenix Yayınları.
Gurney, Oliver R. “The Hittites.” Penguin Books, 1990.
Hubble, Edwin. “Ekstra-Galaktik Uzayda Uzaklık ve Radyal Hız Arasındaki İlişki Nebulae”. Ulusal Bilim Akademisi Bildirileri, c. 15, Mart 1929, ss. 168-73. NASA ADS, https://doi.org/10.1073/pnas.15.3.168.
Hoffner, Jr., Harry A. “Hittite Religion: The Cult.” The Hittites and Their World, edited by Billie Jean Collins, 205-238. Society of Biblical Literature, 2007.
Malville, J. McKim, and Claudia Putnam. “Güneybatı’da Tarih Öncesi Astronomi.” University of Arizona Press, 1993.
Nemet-Nejat, Karen Rhea. “Daily Life in Ancient Mesopotamia.” Greenwood, 1998.
Stiebing, William H., Jr. “Ancient Near Eastern History and Culture.” Pearson, 2008.
Hititlere ‘Bin Tanrılı Halk’ denmesinin nedeni de ele geçirdikleri tüm bölgelerin tanrılarını kendi ilahları olarak benimsemeleriydi. Böylece diğer tanrıların da onların tarafında olduğu algısını yaratıyorlardı.
&
Baklava dilimi sembolü, genellikle kadın mezarlarının bulunduğu yerlerde görülmektedir.
***************
Eski Dünya’nın Efendileri
Hanns Hörbigers Ebedi Buz Doktrini (Almanca: Welteislehre), evrendeki çoğu kozmik sürecin temelinde buzun yattığını öne süren, bilimsel temeli olmayan bir kozmogoni teorisidir.
1913 yılında yayımlanan bu doktrinin ana esasları şunlardır:
Buzun Egemenliği: Buz, tüm yıldızların, gezegenlerin ve hatta Samanyolu'nun temel maddesidir. Hörbiger'e göre Samanyolu, buz kristallerinden oluşan bir halkadır.
Kozmik Çatışma: Evren, buzdan oluşan dev kütlelerin (buz aylar ve gezegenler) sıcak güneşlerle çarpışması sonucu şekillenmiştir. Bu çarpışmaların büyük patlamalara ve buharlaşmaya yol açtığı, ardından bu buharın tekrar buza dönüşerek uzayda yayıldığı iddia edilir.
Güneş Sistemi‘nin en dış yörüngesinde “kuyruklu yıldız çekirdeği” adı verilen buz parçalarının yer aldığı karanlık ve soğuk bir bölge var. Bu gizemli bölgeye onu keşfeden Jan Oört’ün edi veriliyor ve Oört Bulutu ya da Oort Bulutu deniliyor.
11 kilometre çapındaki dev ilk kez 1682’de Edmund Halley tarafından keşfedildi. Ardından 1758, 1835, 1910 ve son olarak 1986 yıllarında tekrar görüldü. Halley gelecek sefer 2062 yılında görülebilir olacak. Kısa periyotlu örneklerden biri.
Kuyruklu yıldız çekirdekleri kaya, toz, su buzu ve donmuş karbon dioksit, karbon monoksit, metan ve amonyak karışımından oluşur.Bu nedenle, Fred Whipple'ın modelinden sonra halk arasında "kirli kartopu" olarak tanımlanırlar.Daha çok tozlu kuyruklu yıldızlara "buzlu kir topları" denir.
2014 yılında yapılan araştırmalar, kuyruklu yıldızların "derin yağda kızartılmış dondurma" gibi olduklarını yani yüzeylerinin organik bileşik'lerle karıştırılmış yoğun kristal buzdan oluştuğunu, iç kısmındaki buzunsa daha soğuk ve daha az yoğun olduğunu ortaya koyar.
2009 yılında NASA'nın Stardust görevi tarafından alınmış kuyruklu yıldız tozunda amino asidin glisin bulunduğu doğrulandı.Ağustos 2011'de NASA çalışmalarına göre Dünya'daki meteoritlerinDNA ve RNA bileşenlerin (adenin, guanin ve ilgili organik moleküller) asteroid'ler ve kuyruklu yıldızlar üzerinde oluşmuş olabileceğine dair bir rapor yayınlandı.
1996'da kuyruklu yıldızların X-ışın'ları yaydıkları bulundu.
Kuyruklu yıldızlarda, bazı gezegenlerin uydularında veya yıldızlar arası dev soğuk moleküler bulutlarda) bulunabilirler.
Kuyruklu yıldızlar gerçekte yıldız değildir. Kuyruklu yıldızlar çakıl, toz ve buzdan oluşan birkaç kilometrelik bir kümedir. Kuyruklu yıldız Güneş’e yakınlaştığında ısının etkisiyle toz ve buzdan oluşan kısmı buharlaşmaya başlar ve parlak bir görünüm alır.
Kuyruklu yıldızların görülebilmeleri için Güneş’e yeterince yaklaşmaları gerekir.
Karbon yıldızları ayrıca milimetre ve milimetre altı dalga boylarında zengin bir moleküler çizgi spektrumu gösterir. Karbon yıldızı CW Leonis'te 50'den fazla farklı yıldız çevresi molekülü tespit edildi.
Yıldızların merkezindeki yüksek sıcaklıklarda üç helyum çekirdeğinin birleşmesiyle (füzyon) karbon atomları oluşabilir (üçlü alfa süreci).
Üçlü alfa süreciyle yeterli miktarda karbon oluşmasının ardından alfa süreci başlar.Üç alfa süreci, üç helyum çekirdeğinin (alfa parçacıkları) karbona çevrilme süreci.
"Yıldızlardaki karbon üretimi yaşamın sırrıdır: vücutlarımızda bulunan karbon, milyarlarca yıl önce, şu anda çoktan ölmüş bulunan kırmızı dev yıldızların içinde üçlü alfa süreciyle oluşmuştur."
Carl Sagan'ın “Bizler, yıldızların malzemesinden yapıldık.”
“DNA’mızdaki nitrojen, dişlerimizde kalsiyum, kanımızdaki demir, içtiğimiz sudaki oksijen kendi içine çökmüş yıldızlardan yapılmıştır. Bu da bizi yıldız tozu yapar…”
Horbiger’in Ebedi Buz Doktrini, tarihten antropolojiye, astronomiden jeolojiye kadar bütün bilim kavramlarını yok edip, yeni, orijinal, çarpıcı bir görüş getirmek amacındaydı. Bu görüş şöyle özetlenebilir: Horbiger’in kozmogoni kuramına göre Ay dünyamızın ilk uydusu değildir; birçok Ay’lar olmuştur ve her jeolojik çağda değişik bir uydu dünyamızın çevresinde dönmüş, her çağ bu Ay’ın dünyaya düşmesiyle kapanmıştır. Ay dünyamızın çevresinde kapalı bir elips çizerek dönmüyor, tersine dünyaya yaklaşan bir spiral yaratıyor ve bu spiral daralınca Ay dünyanın üzerine düşüyor.
Her çağda, yüzbinlerce yıl boyunca, Ay dünyanın çevresinde dönmüş, yaklaşmış yaklaşmasıyla yerçekimi kurallarını bozup ayçekimi olayına neden olmuştur. Bu dönemlerde, organizmalar olağanüstü büyümüştür. Birinci Zamanın sonundaki dev bitkileri, İkinci Zamanın so nundaki dev yaratıkları bu irileşmeye örnek verebiliriz. Üçüncü Zamanda, Ay’ın uzaklarda olduğu bir dönemde, insanlar türüyor ve bu ilk insanlar, İkinci Zamandan kalma devlerin yönetimi altında, uygarlıklar kuruyor. Üçüncü Zamanın sonunda Ay düşünce devlerin çağı da sona eriyor, arta kalan, bozulan, yamyamlaşan devler insanlar tarafından öldürülüyor. Horbiger’in Efsanevi Tarihi ırkçı kuramdan başka bir şey değilse de dünya mitologyasına bütünüyle bağlı bir sisteme dayanıyor.
Bir İran minyatüründe Rüstem’in Ak Dev’le mücadelesi.
Toltek kozmogonisi dünya tarihini dört ayrı çağa ayırıyor:
– Birinci çağ ve dünyanın yaradılışı. Bu çağ büyük bir tayfunla sona eriyor; – İkinci çağ ve devler. bu çağ düyayı kasıp kavuran yer sarsıntılarıyla bitiyor; – Üçüncü çağ ve devleri öldüren insanlar. – Çağımız olan ve genel bir patlama ile bitecek olan Dördüncü çağ.
Odysseus ile dev Polyphemos.
Yeni Gine yerlilerinde de benzer motiflere rastlanılmaktadır:
Çok eski zamanlarda insanlara yardım eden devler vardı. Sonradan bu devlerin huyu değişti; insanlar kötüleşen bu devlere kurban kesmek zorunda kaldılar. Ardından da bu baskıya dayanamayarak isyan edip devleri öldürdüler.
Bu Eski Mısır duvar çiziminde ise bir firavun dev olarak tasvir edilmiş
Sümerler’den kalma bir çizimde resmedilen devler
Devlere geniş yer veren, hatta onlardan gerçek yaratıklar gibi söz eden ilginç bir kaynak Tevrat’tır
”Ve çaşıtlamış oldukları memleket hakkında İsrael oğullarına fena haber getirip dediler: Çaşıtlamak için içinden memleket, ahalisini yiyen bir memlekettir; ve içinde gördüğümüz bütün halk uzun boylu adamlardır. Ve orada Nefilimden (iri adamlar) olan Anak oğullarını, Nefilimi gördük; ve kendi gözümüzde biz çekirgeler gibi idik ve onların gözünde de öyle idik.” (Sayılar, Bap 13, 32-33). “Çünkü Fefalardan artakalan ancak Başan kralı Og vardır; işte onun yatağı demir yataktı; o Ammon oğullarının Rabba şehrinde değil midir? İnsan arşınına göre uzunluğu dokuz arşın ve eni dört arşın idi.” (Tesniye Bap, 3, 1 1). Dev Golyad’ı öldüren genç Davut’un hikayesi Toltekler’in efsanesine benzer biçimde, insanoğlunun son devi nasıl ortadan kaldırdığını anlatır. “Ve bundan sonra vaki oldu ki, Gezerde Filistinlilerle cenk çıktı; o zaman Huşalı Dev Sibbekay Rafa oğullarından Sippayı vurdu ve onlar baş eğdiler. Ve yine Filistinlilerle cenk oldu; ve Yairin oğlu Elhanan Gatlı Golyat’ın kardeşi Lahmiyi vurdu, onun mızrağının sapı çulha sapı gibi idi.” (1. Tarihler, Bap 20, 4-5).
Kuran Ay’ın yörünge şeklinin kurumuş hurma dalı şekline (yani spiral şekline) uygun olduğunu söyleyerek 1300 yıl sonra ancak anlaşılabilecek bir gerçeği ifade etmesi gördüğünüz en açık mucizelerden biri değil midir?
Ay’ın güneş etrafındaki spiral yörüngesinin bildiğimiz ilk çizimi ise 1902 yılında basılan “Manual of astronomy” adlı kitapta geçer (Yazarı: Charles Young). Aşağıda bu kitaptaki ilgili sayfanın görüntüsü verilmiştir.
Peki Babilliler, Hipparchus veya Ptolemy Ay’ın neyini inceledi. Bu insanlar ay tutulmasının zamanlarını anlayabilmek için Ay ve Güneşin Dünya etrafında döndüklerini varsaydıkları hareketlerini incelediler. Ay ve Güneş’in Dünya etrafındaki dönerken konumlarını ve hızını hesapladılar.
Peki güneş merkezli sistem ne zaman duyurulmuştu? Kopernik tarafından 1543 yılında duyurulmuştu.[3] Yani Hz. Muhammed’den 900 sene sonra. Güneş merkezli sistem bulunmadan Ay’ın güneş etrafındaki yörüngesinin spiral olduğu bilinemezdi, zaten hiç kimsede bilemedi. Bahsettiğimiz gibi bilinen ilk çizim 1902 yılına aittir.
KUR'AN'DA GÜNEŞ'İN VE AY'IN YÖRÜNGESİ
Yasin Suresi 37-40 ayetleri bize Güneş ve Ay'ın hareketlerinden ve yörüngelerinden bahseder. Yasin Suresi'ndeki bu ayetlerle; Sonsuz İlim Sahibi Yüce Allah matematiksel-fiziksel yasalar ve mükemmel hassas ayarlarla yaratmış olduğu evrenin işleyişi hakkında ne gibi ipuçları veriyor bunu inceleyeceğiz. Ayetler ve meali şu şekilde:
37) Gece onlar için ayettir. Ondan gündüzü sıyırdığımız zaman karanlıkta kalırlar. 38) Güneş de, kendisi için (takdir edilmiş) olan, 'karar yeri'ne doğru akıp gitmektedir. Bu, Aziz ve Âlim olan Allah'ın takdiridir. 39) Biz, ona(Ay'a), menziller(haller) takdir ettik, ta ki kurumuş bir hurma dalına benzer (bir yol izleyinceye kadar). 40) Ne Güneş, Ay'a erişip-yetişebilir, ne de gece, gündüzün önüne geçebilir. Her biri, bir yörüngede yüzmektedir. [YASİN(36)/37-40]
37. ayet Dünya'nın kendi etrafındaki dönüşü sebebiyle oluşan gece ve gündüzü anlatıyor. 40. ayet ise apaçık şekilde Güneş ve Ay'ın birbirleriyle çarpışmayacak şekilde bir yörüngede akıp gittiğini söylüyor.
Bu araştırmada esas üzerinde duracağımız ayetler ise 38. ve 39. ayetler.
YASİN(36)/38: GÜNEŞ'İN HAREKETİ VE YÖRÜNGESİ
Ay'ın hareketi uzun zamandır bilinmekle birlikte Kopernik'ten sonra 18. yüzyıl sonlarına kadar Güneş'in sabit olduğu sanılıyordu. 1783 yılında İngiliz astronom William Herschel; yıldız hareketlerini çalışarak, Güneş'in de belli bir yöne doğru hareket halinde olduğunu buldu.
Şekil 1- Güneş Sisteminin Uzaydaki Hareketi
Bugün, Nasa'nın verilerine göre; Güneş'in, Samanyolu Galaksisinin merkezi çevresinde dolandığını ve bu yörüngesinin yaklaşık 230 milyon yıl sürdüğünü biliyoruz. Elbette Güneş, saatte 720 000 km hızla ilerlerken tüm Güneş Sistemi ve dolayısıyla Dünya da O'nu takip ediyor. Ortaya çıkan gezegen yörüngeleri aynen şekil 1'de gösterildiği gibi helezon-sarmal şekli oluşturuyorlar. Bu konuya yeniden değineceğiz. Ancak şimdilik, aynen 38. ayetin bize haber vermiş olduğu gibi; Güneş'in, Samanyolu Merkezindeki kara delik etrafında bir yörüngede hareket ettiğini öğrenmiş olduk.
YASİN(36)/39: 'KURUMUŞ HURMA DALI GİBİ'
Şekil 2- Kurumuş Hurma Dalı
Sonsuz İlim Sahibi, Yasaların Yaratıcısı Yüce Allah, Güneş'in yörüngesini anlatan ayetin hemen ardından Ay'dan bahsediyor. Ayetteki menziller; Ay'ın yörüngede hareket ederken aldığı 'hilal', 'ilk dördün', 'dolunay'... gibi hallerini anlatıyor. Ayette anlaması zor olan nokta, menzillerden yani hareketi sırasında farklı evrelerden geçen Ay için ortaya konan 'kurumuş hurma dalı' benzetmesidir. Güneş'in yörüngesine işaret eden ayetin hemen ardından gelen bu ayete günümüz bilimiyle baktığımızda şaşırtıcı biçimde Ay'ın yörüngesinin veciz bir tarifiyle karşılaştığımızı görebiliriz.
Şekil 3- Daldaki Sarmal Yapı
KURUMUŞ HURMA DALI
Konuya girmeden önce üzerindeki hurmaları çıkardığımız bir hurma dalının görüntüsünü verelim. Kurumuş Hurma Dalı resminde görüldüğü gibi dal üzerinde yukarı aşağı inişli-çıkışlı kavisler bulunmakta ve bu kavisler bir sarmal gibi yön değiştiriyor. Aslında burada ortaya çıkan helezonik yapıyı anlamak için kuru hurma dalını döndürdüğümüz yandaki videoya bakmak daha faydalı olacak. Videoda gözüktüğü gibi; hurma dalının her kavisi birbirini takip ederek helezonik bir yörünge oluşturmaktadır.
Bu hurma dalının Ay'ın yörüngesiyle ilişkisini ortaya koymadan önce geçmişe gidelim. Dirayet tefsirinin önemli temsilcilerinden Elmalılı Hamdi Yazır, günümüzden 100 sene önce bu ayetin 'Ay'ın uzaydaki yörüngesi ile ilişkili olduğu'nu anlamış ve buna hayranlığını ifade etmişti. Hatta bununla ilgili bir çizime yer verdiği tefsirindeki ilgili sayfanın ekran görüntüsü Şekil4'te verilmiştir.
Şekil 5- Ayın Yörüngesi - Manual for Astronomy Sayfa 174
Aslında, Ay'ın yörüngesindeki ilginç salınım 1900'lerin başında biliniyordu. Princeton'lu astronomi profesörü Charles A. Young'a ait 'Manual for Astronomy' adlı 1902 yılı baskılıkitap; Ay'ın, Dünya etrafında dolanırken - bir yandan da Dünya'nın, Güneş etrafındaki dolanışından ötürü - yörüngesinin nasıl gözükeceğini gösteriyor. Şekil 5'te verdiğimiz; bu kitabın ilgili sayfasındaki 66 numaralı çizim, Ay'ın yörüngede nasıl aşağı yukarı salınımlarla ilerlediğini gösteriyor.
YASİN(36)/39: AY'IN, GÜNEŞ ETRAFINDA İZLEDİĞİ SARMAL YÖRÜNGE
Günümüzde yapılan simulasyonlarla Ay'ın, Dünya etrafında dolanırken Güneş etrafındaki yörüngesini görüntüleyebiliyoruz. Bunun için Şekil 6'daki 'Ay'ın Yörüngesi Simulasyonu' resmine bakabilirsiniz. Aslında bu gerçekteki salınımın biraz abartılmış hali. Gerçekte sarmalın dönüşleri şekli konveks yapacak şekilde daha yayvan olacaktır. Ancak her durumda bu bir sarmal şeklidir ve prensip olarak kuru hurma dalındaki sarmal ile aynı şekildedir.
Şekil 7- Güneş Sistemi'nin Helezonik Modeli
Ayetlere geri dönecek olursak önce 38. ayette Güneş'in hareketi ve yörüngesinden bahsetmiş daha sonra 39. ayette Ay'ın sarmal yörüngesini tam bir kuru hurma dalına benzetmişti. Peki bu sarmal yörünge sadece Ay için mi geçerli? Aslında tüm gezegenler sarmal bir yörünge takip ediyorlar. Yukarıdaki Güneş Sisteminin Uzaydaki Hareketi animasyonundan görebileceğiniz üzere Güneş ilerlerken gezegenler O'nun etrafında dolanabilmek için sarmal bir yol takip etmek zorundadırlar. Bu nedenle buna Güneş Sistemi'nin Helezonik/Sarmal Modeli diyorlar. Şekil 7'deki 'Güneş Sistemi'nin Helezonik Modeli' resmi; hem Dünya'nın hem de Ay'ın, Güneş kendi yörüngesinde ilerlerken onu nasıl takip ettiğini gösteriyor.
Peki ya Güneş? Aslında Güneş de Samanyolu merkezindeki devasa karadeliğin çevresinde dolanırken aynen Ay ve diğer gezegenlere benzer inişli-çıkışlı bir yörünge izlemektedir. Bunu Astronomy Magazine dergisinden alınan Güneş'in Yörüngesi isimli resimde(Şekil 8) görebilirsiniz. Sarı yörünge, Güneş'e aittir ve aynen Ay yahut kuru hurma dalı gibi Samanyolu galaktik düzleminin bir altına girmekte bir üstüne çıkmaktadır. Bu durumda 39. ayette işaret edilen kuru hurma dalının sarmal şekli; sadece Ay'ın yörüngesi için değil, aynı zamanda tüm gezegenler ve Güneş'in yörüngesi için de bize ipucu vermektedir. Tüm bireysel özelliklerimizi, her hücremiz içerisinde bir saç telinin 10binde biri genişliğindeki DNA zincirinde sarmal şekilde kodlayan Sonsuz Yüce Allah'ın benzer sarmalı Gök cisimlerinin yörüngelerine yerleştirmiş olması çok hikmetlidir. Nitekim, hemen bu iki ayetin arkasından gelen 40. ayet, her birinin birbirleriyle çakışmadan belli bir düzen içinde bir yörüngede yüzdüğünü söyleyerek Sonsuz Yüce'nin hayranlık uyandırıcı sanatını bizlere hatırlatıyor.
Bu gibi bilimsel ipuçları bulunan ayetlerin tefisirini sadece geçmişin bilginlerine mahkum etmek Sonsuz Yüce'nin Yaratmasını o geçmişte yaşayanların aklı ve bilgi birikimiyle sınırlandırmak yahut Kıyamete kadar geçerli olan Kur'an'ıbir döneme hapsetmek olur ki; bu şekilde birçok hikmetli ayetin hikmeti göz ardı edilmiş olur. Bilim aracılığıyla etrafımızdaki Evren'in yaratılışı ve Sonsuz Yüce'nin yarattığı yasalar hakkındaki bilgimiz geçmişten çok daha fazla. Bu bize geçmişte anlaşılması mümkün olmayan bazı hikmetlerin kapısını aralıyor.
Şüphesiz, tüm ayetlerin mutlak hikmetleri sadece Sonsuz Yüce'nin katındadır ve en doğrusunu ancak O bilir. Yaratmanın Rabb'i, Matematiğin, Fiziğin ve tüm pozitif ilimlerin Yaratıcısı Sonsuz Yüce Allah'a sayısız mucizelerle dolu bu Kur'an'ı bize bahşettiği için sonsuz şükürler olsun.
A.Bayraktar Yaklasan Saat, 18/12/2023
Kaynaklar 1) Kur'an-ı Kerim 2) Our Sun: Facts, https://science.nasa.gov/sun/facts/ 3) William Herschel Wiki Sayfası 4) Animasyonlu Güneş Sistemi Hareketi (djsandhu.com) 5) Charles Augustus Young Wiki Sayfası 6) "Epicycles Revisited; Convexity of Lunar Orbit about the Sun", S.M. Blinder http://demonstrations.wolfram.com 7) In which direction does the Sun move through the Milky Way? https://www.astronomy.com/
Arşimet Burgusu, su değirmenleri ile uygulama yerleri açısından benzerlerdir. Ancak, burgu türbini su değirmenine göre daha yüksek verim ile enerji ürettiği tespit edilmiştir. Türbin; Arşimet Burgusu şeklindeki rotor ve bu rotoru barındıran yarı silindir yataktan oluşmaktadır.
Dünya-Ay sistemi, Güneş Sistemi'nde benzersiz bir istisnadır; 3.474 kilometre (2.158 mil) genişliğindeki Ay, Dünya'nın çapının 0,273 katı ve kütlesinin yaklaşık 1⁄80'i kadardır.
Ay, Dünya’nın yörüngesindeki hareketini 27 gün 7 saatte tamamlar. Dünya, Ay ve Güneş geometrisinde rastlanan periyodik değişimler sonucunda her 29,5 günde tekrar eden Ay evreleri oluşur. Bunlar; Yeni Ay, Hilal, İlk Dördün, Şişkin Ay, Dolunay, Son Dördün ’dür.
Ay’ın Dünya’dan görünmeyen bir diğer yüzü daha var. Bu konuda doğru bilinen yanlışların başında ayın diğer yüzünün güneş ışığı görmediğidir. Fakat Ay’ın her iki yüzü de aynı miktar güneş ışığı görür. Ay’ın Dünya tarafında görünmeyen yüzü, görünen yüzüne kıyasla daha düzdür.
Ay Takvimi:
Ay takvimi, Kavuşum ayı, Ay’ın evrelerinin tam bir çevrimi tamamlayabilmesi, başka bir deyişle, örneğin yeni aydan yeni aya gelmesi için geçen süredir ve bir güneş yılında (mevsimlere bağlı yıl) yaklaşık 12,37 kavuşum ayı vardır.
Bu nedenle, Ay takviminin, mevsimlere göre düzenlenmiş güneş yılıyla uyuşmasını sağlamak için, bu takvime belirli aralıklarla gün eklemek gerekir.
Sümer-Babil ayı, yeni ayın gökyüzünde ince bir ayça biçiminde belirmeye başladığı ilk gün başlıyordu. Sümer takvimini güneş yılma uydurmak için bu takvime bir artık ay eklenirdi; ama bu eklemeler, kralın müneccimleri ay takviminin mevsimlerden çok ayrı düştüğünü fark ettikleri zamanlarda, gelişigüzel biçimde yapılırdı.
M.Ö. 380’den başlayarak bu eklemeler belirli kurallara bağlandı ve 19 yıllık bir dönem içinde belirli aralıklarla 7 artık ay eklenmesi kararlaştırıldı. Yunan astronomları da ay ve güneş yılları arasında uyumu sağlamak amacıyla kurallar koydular. Roma cumhuriyet takviminin Yunanlıların ay takviminden alınmış olduğu sanılmaktadır.
Bazı dinsel topluluklarda bugün hâlâ ay takvimi kullanılmaktadır. İO 7 Ekim 3761’de başladığı varsayılan Musevi takvimi bunlardan biridir. Musevilerin dini yılı sonbaharda başlar ve almaşık olarak 30 ve 29 gün çeken 12 aydan oluşur. Bu takvimde her 19 yıllık dönem içinde, 30 günlük bir ay eklenmiş 7 artık yıl vardır. Müslüman ülkelerde kullanılan Hicri takvim de gene bir ay takvimidir. Hicret’i, yani Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göç için yola çıktığı M.S. 15 Temmuz 622 tarihini başlangıç alan bu takvimde, takvim yılı ile mevsimlik yıl arasındaki uyumu sağlamak için herhangi bir düzenleme yapılmaz.
Cihazin Ön taraftaki grafikli büyük kadran, Zodyak’ta Güneş’in ve Ay’ın konumları hakkında bilgi veriyordu. Halkalar ve ibreler, çıplak gözle görülebilen 5 gezegenin; yani Merkür’ün, Mars’ın, Venüs’ün, Jüpiter’in ve Satürn’ün gökyüzündeki konumunu gösteriyor.
Cihaz, Babillilere kadar uzanan gözlemlere dayanarak, bir dizi astronomik olayı hesaplayıp tahmin yürütebiliyordu.
Sümerler muhtemelen ayın devrelerine dayalı bir takvimi kullanan ilk medeniyetti. Sümer-Babil ayları yeni Ay'ın göründüğü gün başlıyordu. Saray astronomları mevsim hataları bariz hale geldiğinde takvimde gerekli düzenlemeleri yapıyorlardı.
Apollo 8 görevi sırasında Ay'dan Dünya'nın görünüşü, 24 Aralık 1968
Ay, Dünya'nın yörüngesinde bir turunu 27 gün 7 saatte tamamlar. Dünya, Ay ve Güneş geometrisinde görülen periyodik değişimler sonucunda her 29,5 günde tekrar eden Ay'ın evreleri oluşur.
Antik çağ dönemlerinde ilk takvimin kullanılışı Babillilere kadar dayanmaktadır. İlk takvim kullanan uygarlık olarak Babilliler kabul edilmektedir. Ay hareketlerinin temel alındığı bu takvimde temel kıstas iki dolunay arası alınmış ve 29,5 günlük dönemlere göre takvim hazırlanmıştır.
MÖ 5. yüzyılda Babilli gözlemcilerin Ay'ın döngülerini incelediğini, Hindistan'da benzer bulguların varlığını, Çinli Shi Shen'in MÖ 4. yüzyılda Ay ve Güneş tutulmalarının tarihlerini hesaplama yöntemi geliştirdiğini biliyoruz.
MÖ 4. yüzyılda Aristo; yanlış da olsa uzun bir süre çok etkili olan evren açıklamasında, Ay'ın dört temel eleman (toprak, su, hava ve ateş) arasındaki sınır bölgede yer aldığını öne sürdü. Öte yandan, Seleukialı Seleukos ve Aristarchus (MÖ 2. yüzyıl) ile Batlamyus (MS 90–168) Aristocu anlayışı çürüten gözlem ve hesaplamalar sundular.
Teleskobun keşfi ve bilimlerde yaşanan yaklaşık eşzamanlı paradigma değişimi, Ay gözleminde bir dönüm noktası olmuştur. Galileo Galilei 1609'da yayımladığı kitabı Sidereus Nuncius; Ay yüzündeki dağları ve kraterleri gösteren ilk teleskobik çizimlerden bazılarını içeriyordu. Ardından Ay'ın teleskobik haritalanması başladı: 17. yüzyılın devamında Giovanni Battista Riccioli ve Francesco Maria Grimaldi; Ay'ın yüzey unsurlarını bugün adlandırırken kullanılan sistemin temellerini attılar. Wilhelm Beer ve Johann Heinrich Mädler'in kitapları Mappa Selenographica (1834-6) ve Der Mond (1837); binden fazla dağ dahil olmak üzere Ay'daki yüzey unsurlarını, yeryüzündeki coğrafya için mümkün olan hassasiyetle tanımladı.
Johannes Hevelius'un Ay haritası (1647)
MÖ 380 civarında ay takvimlerine sabit düzenlemeler getirildi. 7 artık ay, 19 yıllık periyotlarda yıllara ekleniyordu. Daha sonra Yunan astronomlar da Ay yılını Güneş yılına uyarlayan çeşitli düzenlemeler yaptılar. Roma cumhuriyet takvimi, muhtemelen Yunan Ay takvimini temel almıştı.
Günümüzde bazı dinî gruplar Ay takvimlerini kullanmaya devam ederler. Örneğin Yahudi takvimi, milattan 3760 yıl 3 ay önce başlar. Yahudi yılı sonbaharda başlar. Aylar 29 veya 30 gündür. Artık yıl ve aylarla Güneş takvimine uyarlanır.
Antik çağ dönemlerinde ilk takvimin kullanılışı Babillilere kadar dayanmaktadır. İlk takvim kullanan uygarlık olarak Babilliler kabul edilmektedir. Ay hareketlerinin temel alındığı bu takvimde temel kıstas iki dolunay arası alınmış ve 29,5 günlük dönemlere göre takvim hazırlanmıştır.
Günümüzdekine benzer güneş takvimini ilk kullanan uygarlık ise Eski Mısırlılar olmuştur. Eski Mısırlıların geliştirmiş oldukları bu takvimin temeli ise Sirius yıldızı idi. Nil suları taşmaya başladıktan hemen sonra parlayan Sirius yıldızı temel olarak alınmış ve bu olaya dayanarak takvim hazırlanmıştır.
Modern takvimin ilk temelleri ise çok eski bir dönemde VIII. yüzyılda ortaya atılmıştır. Roma İmparatoru Jül Sezar tarafından kullanılmaya başlayan bu takvimdeki değişiklikler İmparator Augustus’a kadar devam etmiş ve günümüzdeki şeklini ve aylar da isimlerini almışlardır.
Ay'ın görünen yüzü
Ay'ın diğer yüzü
Ay'ın Dünya'ya karşı olan yüzünden Ay'ın görünen yüzü, diğer tarafına da Ay'ın öteki yüzü denir. Öteki yüz Ay'ın karanlık yüzü ile karıştırılmamalıdır. Ay'ın karanlık yüzü herhangi bir anda Güneş tarafından aydınlatılmayan yarıküresidir. Ayda bir kere bu yüz yeniay safhasına Ay'ın görünen yüzü olur.
Ay'ın öteki yüzünün ayırt edici özelliklerinden biri Ay denizi (Latince: (mare, çoğulu maria) adı verilen düzlüklerin hemen hemen hiç olmamasıdır.
Ay, Venüs kuşağına karşı.
Ay’ın, insanların psikolojisi üzerinde de yadsınamaz etkileri var. Hint Astrolojisi’nde Güneş’in ruhumuzu yönettiğine inanılırken, Ay’ın da duygularımızı kontrol ettiği düşünülür. Ay’ın insanların düşünce gücüne güçlendirdiğine ve refaha ulaşmalarına fayda sağladığı inanılır.
Yeni Ay evresi her zaman pozitif bir etki yaratır. Bu evrede hemen hemen her konuda bir verimin olacağına inanılır. Sadece insanlar üzerinde değil, üretimde de verim artar. Sıcaklık ve nemin artması ise bu düşüncenin temel kaynağıdır. Vücut sıvısında oluşan artış da insanlar üzerinde birtakım etkilere neden olur.
Dolunay ise negatif etkisiyle bilinir. Ay, insan üzerinde güçlü bir çekim kuvveti uyguladığından dolayı vücuttaki sıvı miktarının çoğalmasına neden olur. Bu doğrultuda ruhsal olarak birtakım değişiklikler yaşanır.
Meteorların hepsi atmosferimizden geçtikleri için değişmiştir.
“Dünya’nın uydusu Ay, acaba kime uymuştu ? Kendi ışığını sevmek, kendin gibi olmak en güzeliydi.”)
İbrani takvimi
İbrani takvimi veya Yahudi takvimi (İbranice: הַלּוּחַ הָעִבְרִי, romanize:ha-luah ha-ivri), günümüzde ağırlıklı olarak Yahudi dini mekânlarında kullanılan bir lunisolar takvimidir. Yahudi bayramlarının tarihlerini ve Tora bölümlerini, yahrzeitleri (bir akrabanın ölümünü anma tarihleri) ve günlük Mezmur okumalarını, birçok tören kullanımı arasında uygun şekilde okur. İsrail'de yalnızca dini amaçlar için kullanılır, resmî olarak kullanılmaz.
Bilinen ilk İbrani takvimi, Kral Süleyman döneminde düzenlenen Gezer takvimidir. On iki kamerî esaslı aydan oluşur. Tarımsal faaliyetin planlanmasını amacıyla düzenlenmiş olan takvim, kamerî temele sahip olmakla birlikte, sonradan Güneş esaslı takvime dönüştürüldü.
İsrailoğulları ise, Bâbil takvim düzeninden hareketle yarattıkları ve karmaşık yapıya sahip olan bir düzeni kullanmıştır.[1]
Saadia genç yaşta evini terk edip Taberiye'deki Tora alimlerinin yanında çalışmaya gitti. 20 yaşında, ilk büyük çalışması olan Agron isimli sözlüğünü bitirdi. 23 yaşında, başta Solomon ben Yeruham olmak üzere Karaizm'in kurucusu Anan Ben David'in takipçileri ile polemiğe girdi. Aynı yıl Mısır'dan çıkıp Filistin'e yerleşti. 928 yılında başka bir din adamı olan Ben Meir'in İbrani takviminde düzeltmeler yapılması gereği görüşüne karşı çıkıp yankı uyandırdı. Bu görüşüyle ilgi toplayan Saaida David ben Zakkai tarafından Gaon'luğa (Akademi başkanlığına) getirildi.
İbrâni ayları, kamerî aylardır. Ayın hareketlerine göre düzenlenmiştir ve her biri 29 veya 30 gün sürer. Her ay, Yeni Ay'ın (Molad) ilk görünüşüyle başlar ve bir sonraki yeni Ay'ın görünüşüne kadar geçen süreyi kapsar. Güneş takviminde 12 ay olarak hesaplanan bir yıl, kamerî esaslı takvimde 12,4 ay olarak hesaplanır. Bu farkın kapatılması için İbrânî takvimine belli aralıklarla bir ay ilâve edilir.[1][3]Artık Ay olan Adar II her 19 yılda 7 kere eklenir. Her 19 yılın 12'sinde 12 ay varken 3., 6., 8., 11., 14., 17. ve 19. yıllara Adar II ilave edilir.
Antisemitizmin kökleri, antik çağlardaki ve erken Hristiyanlık dönemindeki Yahudi karşıtlığına dayanmaktadır. Yahudiler hakkındaki pek çok klişe düşünce ve komplo teorisi, Erken ve Ortaçağ Hristiyan öğretilerine ve uygulamalarına kadar uzanmaktadır. İlk Hristiyanlar, Yahudiliğin yerini Hristiyanlığın aldığını ve Yahudilerin artık Tanrı tarafından seçilmiş halk olmadığı öğretisini benimsemişlerdir. Yahudilerin, İsa’yı Mesih olarak kabul etmedikleri için inatçı ve hakikate karşı kör olduğunu iddia etmişlerdir. Yüzyıllar boyunca aktarılan bu fikirler, Hristiyanların Yahudilere güven duymamalarına ve onlara karşı düşmanlık beslemelerine neden olmuştur.
Yahudi karşıtı önyargıların ilk kez görülmesine neden olan diğer Hristiyan inanışları ve anlayışları arasında şunlar da sayılabilir:
İsa’yı Yahudilerin öldürdüğünü iddia eden, gerçeği yansıtmayan ve resmî Hristiyan öğretileriyle pekiştirilen suçlama;
Havari Yahuda İskariyot’un İsa’ya ihanetinin, sözde Yahudi ihanetinin ve açgözlülüğünün sembolü olarak görülmesi;
Hristiyanların Yahudileri şeytanla işbirliği yapmakla ve hatta şeytanın ta kendisi olmakla suçlaması;
“Kan iftirası” olarak da bilinen ve Yahudilerin Hristiyan çocukları “ayinlerde kurban ettiği”ni iddia eden asılsız suçlamalar.
Bu fikirler, çoğu Hristiyan kilisesi ve mezhebi tarafından artık aktif olarak desteklenmemektedir. Ancak yüzyıllar boyunca Yahudilere karşı takınılan tutumda etkili olmuşlardır. Böylece Hristiyanlık ve Hristiyanlığın Yahudilere ilişkin düşünceleri, antisemitizmin de temellerini oluşturmuştur.
https://www.youtube.com/watch?v=1RUBUKYaDhc
Antisemitizm, Yahudi halkına karşı duyulan nefret, önyargı, düşmanlık veya ayrımcılıktır.
Antisemitizm ve Nazi baskısı nedeniyle Almanya'dan kaçan çok sayıda bilim insanı arasında en tanınmış olanlardan bazıları şunlardır:
Önemli Bilim Adamları Listesi
Albert Einstein: Görelilik teorisiyle tanınan Nobel ödüllü fizikçi, 1933 yılında ABD'ye göç etti.
Sigmund Freud: Psikanalizin kurucusu olan nörolog, 1938'de Avusturya'dan Londra'ya kaçtı.
Niels Bohr: Yahudi olmamasına rağmen, annesi Yahudi kökenliydi ve kendisi de Nazi baskısından etkilenerek Danimarka üzerinden kaçtı. Atom reaksiyonları ve nükleer enerji teorisine önemli katkılarda bulundu.
Paul Ehrlich: Kemoterapinin öncüsü olan tıp bilimci.
Karl Landsteiner: Kan gruplarını ve Rh faktörünü keşfeden patolog ve immünolog.
Erwin Schrödinger: Yahudi olmamasına rağmen Nazi karşıtı görüşleri nedeniyle Almanya'dan ayrıldı.
Alfred Kantorowicz: Ünlü bir diş hekimi ve tıp profesörü, Türkiye'ye sığınan akademisyenlerdendir.
Bruno Taut: Ünlü mimar ve şehir planlamacısı, Türkiye'ye göç ederek İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'nde profesörlük yaptı.
Clemens Holzmeister: Mimar, Türkiye'ye gelerek TBMM binası gibi önemli projelerde görev aldı.
Hans Gustav Güterbock: Hititolog, Ankara Üniversitesi'nde arkeoloji alanında dersler verdi.
Bu bilim insanlarının birçoğu, başta ABD ve Türkiye olmak üzere çeşitli ülkelere sığındı ve çalışmalarına buralarda devam ederek bilim dünyasına önemli katkılarda bulundular.
1553'te, doktoru ve danışmanı Moşe Hamon isimli bir Yahudi olan Sultan I. Süleyman, II. Mehmed'in kanununu tekrar onaylayıp, kan iftirası olaylarının yerel mahkemelerde yargılanmasını yasakladı.Sultan ayrıca Papa IV. Pavlus'un Ancona Yahudilerini engizisyonlara gönderme isteğine karşı önlem aldı
19. yüzyılın ikinci yarısında (1839'dan 1870'e) Osmanlı İmparatorluğu Tanzimat'ı başlattı, böylece kişilerin etnik geçmişi veya dini ne olursa olsun haklar düzene sokulmaya çalışıldı. Bu, eşit haklara sahip olan Yahudileri olumlu etkiledi. 20. yüzyılın başında İmparatorlukta Yahudi nüfusu 400-500 bine ulaştı ve Osmanlı meclisinde 5 Yahudi vekil vardı.
Moses Hamon
Moses Hamon (yaklaşık 1490–1567), Kanuni Sultan Süleyman'ın başhekimi olarak görev yapmış Portekiz kökenli ünlü bir Yahudi hekim, çevirmen ve Yahudi cemaati lideridir. Osmanlı sarayında oldukça saygı gören ve etkili bir isimdi.
Hayatı ve Kariyeri
Saray Hekimliği: Moşe Hamon, babası İshak Hamon'un izinden giderek sarayda hekimlik yaptı. Kanuni Sultan Süleyman'a özel hekimlik yaptı ve padişaha seferlerinde eşlik etti. Saray hiyerarşisinde resmi olarak dördüncü sırada olmasına rağmen, dönemin başhekimiyle neredeyse aynı maaşı (günde 75 akçe) alacak kadar değerliydi.
Jüdischer Arzt Moses Hamon 1490 -1554 aus Konstantinopel Gravur von Bertelli
Moses Hamon (veya Moşe Hamon, Amon) (1490; Granada, İspanya - 1567) Joseph Hamon'un oğlu olarak İspanya'da doğdu. Babasıyla birlikte İstanbul'a gelip I. Sultan Süleyman'ın doktoru oldu. Judah ibn Verga tarafından "ünlü prens ve büyük doktor" olarak tanımlanan Hamon, sultanın bütün keşiflerinde yanında bulundu; bilgisi ve yeteneği karşılığında kendisine imtiyaz tanınıyordu.
🌿İlk soruya yanıt bulundu: Evet, Ay regolitinde bitkiler yetişebilir.
Florida Üniversitesi'nden çalışmaya katkı veren Prof Anna-Lisa Paul araştırma sonucunun kendilerini çok şaşırttığını belirterek bitkilerin hem Ay örneklerinde hem de kontrol grubunda yaklaşık altı gün aynı görünüme sahip olduğunu belirtti.
Bu örnekler, Dünya toprağında yetişenler ve hatta volkanik küllerden yapılan Ay taklidi ortamda yetiştirilen kontrol grubundakiler kadar güçlü olmasa da Ay'da da bitki yetişebildiği tespit edildi.
Bu çalışma kapsamında araştırmacılar ilk defa Ay toprağında tere benzeri bir çeşit bitki yetiştirmeyi başardı. Bu gelişme Ay'da uzun süreli keşifler için ihtiyaç duyulacak kaynakların bulunabilmesi açısından büyük bir adım olarak nitelendirildi.
🌱Bilgi:
Ay toprağında başarılı şekilde yetişen bitki Latince adı Arabidopsis thaliana olan bir çeşit tere. Avrasya ve Afrika'ya özgü bu bitki brokoli, karnabahar ve Brüksel lahanası gibi turpgillerle ve hardal otu ile akraba.
bilim insanlarından Jacob Bleache "Yaşadığımız Güneş Sistemi'ni anlamak için Ay'da olanlardan faydalanabilirsek herşeyi yanımıza almamıza gerek kalmaz" diyerek keşfin önemini vurguluyor.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Selam 🙋🏼♀️Hallo
*Hemsire (1-2-3-/∞) &Otodidaktik Araştırmaci Yazar.
Cahil bilmenin,Alim anlamanin pesindedir.-S.O